Ông Yết Kiêu là bài đọc 1 (Chia sẻ và đọc) mở đầu Bài 8 (Người ta là hoa đất) trong sách Tiếng Việt lớp 4 Cánh diều tập 1, trang 100–102. Bài viết gợi ý trả lời 2 câu Chia sẻ về câu “Người ta là hoa đất” và 5 câu hỏi Đọc hiểu câu chuyện về người anh hùng bơi lặn thời Trần.
Khi gặp lại khái niệm người ta là hoa đất trong bài học khác, bạn có thể tra nhanh phần giải nghĩa riêng.
Chia sẻ (trang 100)
Câu 1 (trang 100): Em hiểu câu “Người ta là hoa đất.” như thế nào?
Gợi ý:
a) Con người là những bông hoa của Trái Đất.
b) Con người là vốn quý của đất trời.
c) Ý kiến khác (nêu ý kiến đó).
Trả lời: Em có thể chọn a hoặc b, vì cả hai cách hiểu đều đúng:
- Hoa là thứ đẹp nhất, tinh tuý nhất mà đất nuôi dưỡng nên. Ví con người như hoa của đất nghĩa là con người là điều quý giá nhất trên mặt đất.
- Ý kiến khác: câu này khen con người vừa đẹp vừa giỏi, là niềm tự hào của quê hương, nơi đã sinh ra và nuôi lớn mình.
Câu 2 (trang 100): Vì sao con người được ca ngợi như vậy?
Gợi ý:
a) Vì con người rất đẹp.
b) Vì con người rất có tài.
c) Vì con người biết làm đẹp Trái Đất.
d) Ý kiến khác (nêu ý kiến đó).
Trả lời: Em chọn b và c. Con người có trí thông minh, có tài năng nên làm ra nhà cửa, ruộng vườn, máy móc, sách vở, bài hát… Nhờ bàn tay và khối óc ấy, Trái Đất ngày càng đẹp hơn. Ý kiến khác: con người còn biết yêu thương, giúp đỡ nhau, đó cũng là một vẻ đẹp đáng quý.
Đọc: Ông Yết Kiêu (trang 101)
Bài đọc kể về Yết Kiêu, một vị tướng giỏi bơi lặn thời nhà Trần (theo Vũ Nguyên Hanh). Có thể chia bài thành 4 đoạn:
- Đoạn 1: giới thiệu Yết Kiêu khoẻ mạnh, có tài bơi lặn khác thường.
- Đoạn 2: giặc Nguyên kéo đến, Yết Kiêu xin vua cho đi đánh giặc.
- Đoạn 3: một mình ông lặn xuống đục thủng nhiều tàu giặc.
- Đoạn 4: ông bị giặc bắt, khôn khéo đối đáp rồi trốn thoát; giặc sợ hãi rút về nước.
Giải nghĩa từ:
- Vạn Ninh: tên một xã nay thuộc thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh, gần biển.
- Tra khảo: đánh đập, tra hỏi để bắt người bị bắt phải khai ra điều mình muốn biết.
- Dụ dỗ: dùng lời ngon ngọt, lợi lộc để lôi kéo người khác làm theo ý mình.
Gợi ý đọc: giọng kể rõ ràng, hào hùng; lời Yết Kiêu tâu vua đọc dõng dạc, tự tin; lời đáp trả quân giặc đọc chắc chắn, có chút thách thức.
Nội dung chính bài Ông Yết Kiêu
Câu chuyện ca ngợi Yết Kiêu, người có tài bơi lặn phi thường, vừa dũng cảm vừa mưu trí, một mình đánh đắm nhiều tàu giặc Nguyên, góp phần bảo vệ đất nước thời Trần.
Đọc hiểu (trang 102)
Câu 1 (trang 102): Tìm những chi tiết trong đoạn 1 cho thấy Yết Kiêu có tài bơi lặn phi thường.
Trả lời: Đoạn 1 có hai chi tiết:
- Khi ông lặn dưới biển, ai nhìn cũng tưởng ông đang đi lại trên mặt đất.
- “Nhiều khi ông sống ở dưới nước sáu, bảy ngày mới lên.”
Câu 2 (trang 102): Theo em, vì sao tác giả tưởng tượng Yết Kiêu có tài năng phi thường như vậy?
Trả lời: Vì tác giả và nhân dân ta rất khâm phục, tự hào về Yết Kiêu. Thêm những chi tiết kì lạ, phóng đại giúp câu chuyện hấp dẫn hơn và làm nổi bật tài lặn hơn hẳn người thường của ông, người đã lập công lớn khi đánh giặc trên biển.
Câu 3 (trang 102): Yết Kiêu dùng cách nào để đánh giặc?
Trả lời: Yết Kiêu không cần quân lính hay thuyền bè, chỉ xin “một cái dùi sắt, một chiếc búa”. Ông lặn một mình xuống biển, mò tới đáy tàu giặc rồi đục thủng, làm tàu giặc lần lượt chìm.
Câu 4 (trang 102): Khi bị giặc tra khảo, Yết Kiêu đã thể hiện dũng khí và sự khôn ngoan như thế nào?
Trả lời:
- Dũng khí: bị bắt, bị tra hỏi nhưng ông không hề run sợ, còn đáp lại quân giặc rất cứng cỏi.
- Khôn ngoan: ông bảo nước Nam còn rất nhiều người giỏi lặn hơn mình, nhiều đến mức trăm chiếc tàu của giặc chở không xuể, khiến giặc khiếp sợ. Rồi ông vờ đồng ý dẫn đường cho giặc, chờ lúc chúng sơ hở thì nhảy xuống biển thoát thân.
Câu 5 (trang 102): Hãy nêu cảm nghĩ của em về ông Yết Kiêu.
Trả lời: Em rất khâm phục ông Yết Kiêu. Ông có tài lặn hiếm có, lại yêu nước, dũng cảm và nhanh trí. Chỉ với dụng cụ đơn giản, ông đã khiến giặc Nguyên thua đau. Em tự hào vì đất nước ta có những người tài giỏi như ông, và em muốn chăm chỉ học tập, rèn luyện để sau này có ích cho quê hương.
Mở rộng: Yết Kiêu là nhân vật có thật, một gia tướng của Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn. Tài bơi lặn của ông được nhân dân kể lại thành nhiều giai thoại.
Đọc tiếp bài đọc 2 cùng chủ điểm: Nhà bác học của đồng ruộng.