Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?

Ngày xưa (Vũ Cao) – Ngữ văn 9: Tác giả, tác phẩm, bố cục, nội dung

Cập nhật 06/02/2026·MMavrick Nguyễn·8 phút đọc·Ngữ văn 9·Bài 4: Khám phá vẻ đẹp văn chương
Nội dung chính
  • Nội dung văn bản Ngày xưa
  • Thông tin tác giả Vũ Cao
  • Thông tin tác phẩm Ngày xưa

Ngày xưa là bài thơ lục bát ngắn của Vũ Cao kể chuyện người bà ru cháu bằng những câu Kiều, qua đó cho thấy sức sống bền bỉ của Truyện Kiều trong đời sống người Việt. Bài thơ là văn bản đọc kết nối chủ điểm của Bài 4 “Khám phá vẻ đẹp văn chương”, Ngữ văn 9 Kết nối tri thức tập 1. Bài viết dưới đây tổng hợp thông tin tác giả, xuất xứ, thể loại, bố cục, giá trị nội dung – nghệ thuật và sơ đồ tư duy để em ôn tập nhanh.

Nội dung văn bản Ngày xưa

Bài thơ gồm 14 dòng lục bát, kể một cảnh sinh hoạt gia đình quen thuộc qua lời người con. Chiều chiều, người bà (“mẹ tôi”) ôm cháu và ru bằng những câu Kiều:

ngày xưa vũ cao
Ngày xưa (Vũ Cao) – tác giả, tác phẩm

Mẹ tôi ru cháu chiều chiều
Thường là ru mấy câu Kiều cháu nghe:
“Mây Tần khóa kín song the
Bụi hồng lẽo đẽo đi về chiêm bao…”

Người con băn khoăn: em bé còn nhỏ thế, làm sao hiểu được những câu thơ từ thuở xa xưa? Bà nhìn con mà không trả lời, hai tay vẫn ôm cháu và cất lên hai câu Kiều khác, những câu nàng Kiều dặn dò Thúy Vân trong đoạn trao duyên. Em bé đôi má tròn đầy lại ngủ ngon lành. Cuối bài, bà bâng khuâng nói một điều: thương “phận cô Kiều ngày xưa”.

Vũ Cao mất năm 2007, bài thơ còn được bảo hộ quyền tác giả nên bài viết chỉ trích những dòng tiêu biểu; em đọc toàn văn trong SGK Ngữ văn 9 Kết nối tri thức tập 1.

Thông tin tác giả Vũ Cao

Vũ Cao (1922–2007), tên thật là Vũ Hữu Chỉnh, quê ở huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định, sinh trong một gia đình nhà nho. Ông là anh ruột của nhà văn Vũ Tú Nam.

Ông nhập ngũ năm 1946, trong kháng chiến chống Pháp làm báo ở Liên khu IV, rồi làm phóng viên báo Vệ quốc quân, báo Quân đội nhân dân. Từ năm 1957, ông công tác tại Tạp chí Văn nghệ Quân đội, nhiều năm giữ cương vị Chủ nhiệm (Tổng Biên tập), quân hàm Đại tá. Sau khi rời quân ngũ, ông làm Giám đốc Nhà xuất bản Hà Nội, Phó Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Hà Nội, Chủ tịch Hội đồng thơ Hội Nhà văn Việt Nam. Năm 2001, ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật.

Vũ Cao nổi tiếng nhất với bài thơ Núi Đôi, câu chuyện tình bi tráng của anh bộ đội và cô du kích quê hương. Thơ ông phần lớn viết về chiến tranh, người lính và tình cảm con người trong kháng chiến; giọng thơ giản dị, giàu chất tự sự, cảm xúc chân thành, lắng đọng. Tác phẩm tiêu biểu: Núi Đôi, Sớm nay, Đèo trúc (thơ); Truyện một người bị bắt, Những người cùng làng, Từ một trận địa (văn xuôi).

Thông tin tác phẩm Ngày xưa

Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác bài thơ Ngày xưa

Bài thơ in trong tập Thơ với tuổi thơ (NXB Kim Đồng, Hà Nội, 2001), SGK Ngữ văn 9 Kết nối tri thức trích in theo nguồn này. Các tài liệu hiện có không ghi rõ năm sáng tác. Bài thơ lấy cảm hứng từ một cảnh đời thường trong gia đình: bà ru cháu bằng Truyện Kiều, một nét sinh hoạt văn hóa quen thuộc của nhiều thế hệ người Việt.

Thể loại, phương thức biểu đạt, ngôi kể

  • Thể loại: thơ lục bát (14 dòng), có lồng 4 dòng trích nguyên văn Truyện Kiều.
  • Phương thức biểu đạt: biểu cảm kết hợp tự sự.
  • Ngôi kể: ngôi thứ nhất, người kể xưng “tôi” (con của bà, cha hoặc mẹ của em bé).
  • Đề tài: tình cảm gia đình và sức sống của Truyện Kiều trong đời sống.

Bố cục: Ngày xưa có mấy phần?

Bài thơ có thể chia làm 2 phần:

  • Phần 1 (từ đầu đến “mẹ ơi”): bà ru cháu bằng những câu Kiều; người con băn khoăn cháu nhỏ làm sao hiểu được.
  • Phần 2 (còn lại): bà không trả lời, tiếp tục ru bằng câu Kiều; em bé ngủ ngon; bà bâng khuâng thương thân phận nàng Kiều.

Giá trị nội dung

  • Tái hiện cảnh bà ru cháu bằng Truyện Kiều, gợi tình cảm gia đình ấm áp, sự gắn bó giữa ba thế hệ.
  • Cho thấy Truyện Kiều được tiếp nhận theo nhiều cách: người bà cảm bằng trải nghiệm và lòng thương, người con nghĩ bằng lí trí, em bé tiếp nhận vô thức qua nhạc điệu.
  • Khẳng định sức sống bền bỉ của Truyện Kiều: tác phẩm đi vào đời sống qua lời ru, được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác; gợi ý thức trân trọng, gìn giữ di sản văn chương dân tộc.

Giá trị nghệ thuật

  • Thể thơ lục bát cùng nhịp với Truyện Kiều và lời ru dân gian; câu Kiều được lồng vào tự nhiên, vần liền mạch.
  • Ngôn từ, hình ảnh giản dị, gần gũi; cách kể như một câu chuyện nhỏ có ba nhân vật.
  • Đan xen nhiều giọng: lời kể, lời hỏi, lời ru (câu Kiều), lời bà nói; kết thúc gợi mở, dư âm.

Ý nghĩa nhan đề Ngày xưa

Nhan đề lấy từ hai chữ cuối bài thơ (“phận cô Kiều ngày xưa”). “Ngày xưa” trước hết là thời của nàng Kiều, của những câu thơ “tự thuở nào”; đó cũng là thời người bà thuộc Kiều, ru con, và là kí ức mà người con, em bé sau này sẽ mang theo. Nhan đề vì thế gợi một mạch nguồn nối dài: cái “ngày xưa” không mất đi mà vẫn sống trong hiện tại qua lời ru.

Sơ đồ tư duy bài thơ Ngày xưa

Sơ đồ dưới đây tóm tắt nhanh các ý chính về tác giả, xuất xứ, thể loại, bố cục, nội dung và nghệ thuật.

sơ đồ tư duy ngày xưa vũ cao
Sơ đồ tư duy bài thơ Ngày xưa (Vũ Cao)

Lời kết

Ngày xưa chỉ có 14 dòng thơ nhưng chứa cả một câu chuyện về văn hóa: Truyện Kiều sống trong lời ru của bà và thấm dần vào giấc ngủ của cháu. Nắm chắc tác giả, bố cục hai phần và ba cách tiếp nhận Truyện Kiều trong bài, em sẽ dễ dàng làm các bài đọc hiểu, viết đoạn văn hay bài phân tích về bài thơ.

Xem thêm:

Tài liệu cùng tác phẩm trên Văn VN:
Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
FB88
FB88
FB88
fb88
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
Hay88
Hay88
Hay88
Hay88
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
33win
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
RR88
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5