Tóm tắt “Người con gái Nam Xương” – một bi kịch của con người (7 mẫu)

Bài viết của Nguyễn Đăng Na chỉ ra rằng Vũ Nương là người vợ, người mẹ trọn vẹn nhưng lại chết oan vì chính chồng và con. Tác giả lí giải bi kịch ấy từ thói ghen tuông, đa nghi của Trương Sinh, chi tiết cái bóng và cả trò đùa thiếu cân nhắc của Vũ Nương, đồng thời ca ngợi cách Nguyễn Dữ kết hợp thực và ảo. Từ đó, ông khẳng định truyện đã nói lên bi kịch muôn thuở của con người nên vẫn hấp dẫn người đọc hôm nay.

Mở đầu, tác giả nhắc đến Vũ Thị Thiết – người phụ nữ có thật được bao thế hệ thương xót suốt gần năm trăm năm. Tiếp đó, ông cho thấy nàng đã sống hết lòng vì gia đình mà vẫn bị đẩy đến cái chết bởi người chồng hay ghen và đứa con còn ngây thơ. Phần lí giải đi sâu vào tâm lí ghen tuông dẫn tới định kiến của Trương Sinh, vai trò thắt nút, mở nút của chiếc bóng và phần lỗi của Vũ Nương. Tác giả cũng đánh giá cao việc Nguyễn Dữ cho nhân vật được minh oan mà không xóa đi hiện thực đau lòng. Bài viết khép lại bằng nhận định: Vũ Nương là người phụ nữ bình thường, và bi kịch của nàng là bi kịch chung của con người.

Văn bản bàn về bi kịch trong truyện Người con gái Nam Xương của Nguyễn Dữ. Theo tác giả, Vũ Nương đã làm tròn bổn phận làm con, làm dâu, làm vợ, làm mẹ, chỉ mong chồng trở về yên ổn; nhưng đúng ngày sum họp, nàng lại phải lìa bỏ tổ ấm vì bị chính chồng và con gây oan. Nguyên nhân sâu xa nằm ở tính ghen tuông, đa nghi của Trương Sinh: chàng tin lời con trẻ, không chịu nói rõ, không nghe vợ giãi bày. Chiếc bóng trên vách vừa thắt nút vừa mở nút câu chuyện, còn trò đùa ấy cũng cho thấy một phần trách nhiệm của Vũ Nương. Nguyễn Dữ cho nàng hiện về để giải oan nhưng chỉ thoáng qua, để hiện thực bi kịch gia đình còn nguyên. Từ đó, tác giả khẳng định sức sống lâu bền của tác phẩm.

• Phần 1 – Nêu vấn đề: truyện nằm trong nhóm truyện Nguyễn Dữ viết về phụ nữ; nhân vật có thật, có đền thờ và được nhiều thế hệ, từ vua Lê Thánh Tông đến Nguyễn Khuyến, làm thơ thương xót.
• Phần 2 – Nhận diện bi kịch: Vũ Nương chu toàn mọi bổn phận, không màng danh lợi; hạnh phúc vừa tới thì nàng chết oan, người gây oan là chồng và con.
• Phần 3 – Lí giải bi kịch: ghen tuông sinh đa nghi, đa nghi thành định kiến; Trương Sinh mệt mỏi sau ba năm lính, mất mẹ, lại nghe lời con nên mất hết tỉnh táo; chiếc bóng đẩy truyện lên đỉnh điểm; Vũ Nương cũng thiếu hiểu tâm lí chồng.
• Phần 4 – Hóa giải bi kịch: nhà văn cho Vũ Nương được minh oan, gặp lại chồng trên sông nhưng rồi tan biến; còn lại là con côi, chồng cô độc, vợ đã mất.
• Phần 5 – Kết luận: Nguyễn Dữ vượt khỏi khuôn mẫu liệt nữ của truyện truyền kì, viết về một người phụ nữ bình thường và chạm tới bi kịch phổ quát.

Nguyễn Đăng Na mở bài bằng việc đặt truyện Người con gái Nam Xương giữa những trang Nguyễn Dữ viết về người phụ nữ. Nhân vật Vũ Thị Thiết có thật, đền thờ nàng vẫn còn, và suốt gần năm thế kỉ đã có biết bao người, cả bậc đế vương lẫn nhà khoa bảng, thương cảm mà đề thơ. Đó là cách tác giả gợi ra vấn đề: số phận đầy bi kịch của nàng.

Ở luận điểm thứ nhất, tác giả nhận diện bi kịch. Vũ Nương sống ngắn ngủi nhưng không thiếu một bổn phận nào của người phụ nữ. Chồng đi lính, nàng một mình sinh nở, nuôi con, chăm mẹ chồng rồi lo ma chay, không mong gì hơn ngày chồng về bình yên. Nghiệt ngã thay, khi mong ước thành hiện thực thì nàng lại phải chết, bởi chính người chồng nàng chờ đợi và đứa con nàng nuôi nấng.

Luận điểm thứ hai lí giải vì sao. Trương Sinh vốn biết vợ nết na nhưng vẫn ghen, và cái ghen dễ biến thành định kiến khi hai người xa nhau ba năm. Tác giả vẫn cảm thông với người lính mệt mỏi, về nhà thì mẹ đã mất, nay lại nghe con nói về một “người cha” khác. Mất hết chỗ dựa, chàng không còn tỉnh táo, không nói ra nguồn tin, không nghe lời van xin, mắng nhiếc và đuổi vợ đi. Vũ Nương đành tìm đến cái chết để tỏ lòng. Chiếc bóng trên vách vừa gây oan vừa giải oan, là sáng tạo riêng của Nguyễn Dữ. Tác giả cũng công bằng chỉ ra phần lỗi của Vũ Nương: biết chồng đa nghi mà vẫn đùa con bằng cái bóng.

Luận điểm thứ ba nói về tài năng của Nguyễn Dữ: ông cho người chết được minh oan, hội ngộ trong khoảnh khắc rồi tan biến, giữ nguyên hiện thực đau đớn của một gia đình tan vỡ.

Kết bài, tác giả khẳng định Vũ Nương không phải liệt nữ mà là người phụ nữ bình thường; câu chuyện của nàng là bi kịch muôn thuở của con người, vì thế tác phẩm vẫn còn sức hấp dẫn.

Bài nghị luận của Nguyễn Đăng Na đi theo ba bước rõ ràng: nhận diện, lí giải và hóa giải bi kịch của Vũ Nương. Người đọc thấy trước hết sự bất công trong số phận nàng: tận tụy với gia đình mà chết vì bị chồng nghi oan. Sau đó, tác giả phân tích tâm lí Trương Sinh bằng những suy luận chặt chẽ – điều truyện trung đại hiếm khi nói thẳng – và không quên nhìn nhận phần trách nhiệm của Vũ Nương. Cuối cùng, ông cho thấy cái kết vừa kì ảo vừa hiện thực của Nguyễn Dữ, rồi nâng số phận một người lên thành bi kịch của con người nói chung. Điểm đáng học ở văn bản là cách chọn bằng chứng tập trung, không phân tích tràn lan mọi chi tiết (như Linh Phi, Phan Lang), cùng phép so sánh với truyện truyền kì các nước để làm nổi bật nét riêng của tác phẩm.

Kết luận

Khi tóm tắt một văn bản nghị luận như “Người con gái Nam Xương” – một bi kịch của con người, em cần bám vào luận đề và trình tự luận điểm, dùng lời của mình, tránh sa vào kể lại truyện của Nguyễn Dữ. Tùy yêu cầu, em chọn mẫu ngắn (1–3 câu) để trả lời nhanh hoặc mẫu chi tiết để ôn tập kĩ.

Xem thêm:

• Chuyện người con gái Nam Xương: tóm tắt truyện, tác giả, tác phẩm
• Soạn bài Chuyện người con gái Nam Xương
• Phân tích ý nghĩa chi tiết cái bóng
• Phân tích Chuyện người con gái Nam Xương