NEET là viết tắt của cụm tiếng Anh Not in Education, Employment, or Training, chỉ người trẻ đang không đi học, không có việc làm và cũng không theo khóa đào tạo nghề nào. Trên mạng Việt, “dân NEET” còn được dùng vui để chỉ người ở nhà cả ngày, không học không làm. Neet nghĩa là gì còn tùy ngữ cảnh, vì ở Ấn Độ đây lại là tên một kì thi.
| Nghĩa ngắn | Người trẻ không đi học, không đi làm, không học nghề |
| Gốc từ | Tiếng Anh, chữ viết tắt của Not in Education, Employment, or Training |
| Loại từ | Danh từ; viết hoa NEET hoặc viết thường “neet” đều gặp |
| Sắc thái | Trung tính trong thống kê; trên mạng thường mang ý tự giễu hoặc chê |
NEET: ba chữ “không” trong bốn chữ cái
Cụm gốc nói rõ ba điều một người NEET đang thiếu: không ở trong trường học (education), không có việc làm (employment), không tham gia đào tạo (training). Chỉ cần đang có một trong ba thứ ấy, dù là học thêm một lớp nghề ngắn hạn, người đó đã không còn thuộc nhóm này.
Điều nhiều người hiểu lệch là coi NEET đồng nghĩa với lười. Trong thống kê, nhóm này gồm cả người đang tích cực tìm việc mà chưa được nhận, người phải ở nhà chăm sóc người thân, người đang ốm, lẫn người chưa muốn đi làm. Lí do rất khác nhau; con số chỉ ghi nhận tình trạng.
Khi sang tiếng Việt và vào cộng đồng mạng, nghĩa của chữ này hẹp lại. “Neet” thành nhãn tự dán của người ở nhà lâu ngày, ngủ muộn, chơi game, xem anime, gần với hình ảnh mà các cộng đồng như giới mê anime, manga đến mức chuyên sâu hay tự trêu nhau. Dùng kiểu ấy thường là đùa, đôi khi là chê.
Từ báo cáo nước Anh đến chỉ tiêu toàn cầu
Thuật ngữ này xuất hiện ở Vương quốc Anh cuối thập niên 1990. Nó được biết đến rộng rãi sau một báo cáo năm 1999 của cơ quan chống loại trừ xã hội Anh mang tên Bridging the Gap, bàn về những thiếu niên 16 đến 18 tuổi rời trường mà không có việc làm hay chỗ học.
Sau đó, khái niệm này lan sang nhiều nước. Mỗi nơi chọn khung tuổi riêng: Anh thường tính từ 16 đến 24 tuổi, Nhật Bản tính rộng tới 15 đến 34 tuổi. Ở Nhật, chữ NEET (ニート) từng thành đề tài nóng trên báo chí, kéo theo nhiều tranh luận về việc người trẻ có thật sự “lười” hay đang mắc kẹt trong thị trường lao động khó khăn.
Ở tầm quốc tế, tỉ lệ thanh niên NEET là một chỉ tiêu trong Mục tiêu Phát triển Bền vững của Liên Hợp Quốc (chỉ tiêu 8.6.1). Cách tính chuẩn lấy nhóm tuổi 15 đến 24: bao nhiêu phần trăm người trong độ tuổi này không học, không làm, không được đào tạo.
Gặp chữ neet trong câu nói thường ngày
- Bình luận dạo: “Tốt nghiệp xong nằm nhà ba tháng, chính thức thành NEET chuyên nghiệp.”
- Nhắn tin bạn thân: “Hè này tớ neet full time, rủ đi đâu cũng rảnh.”
- Caption ảnh góc học tập bừa bộn: “Một ngày của NEET: ngủ, ăn, lướt, rồi lại ngủ.”
- Báo cáo, bài báo: “Tỉ lệ thanh niên NEET là thước đo cho thấy bao nhiêu người trẻ đang đứng ngoài trường học và thị trường lao động.”
- Bàn chuyện ôn thi: “Đứa bạn mình đang luyện NEET để vào trường y bên Ấn Độ.” Ở đây là tên kì thi, không phải tình trạng thất nghiệp.
Câu thứ năm cho thấy chữ này có hai đời sống riêng. NEET trong giáo dục Ấn Độ là tên viết tắt của kì thi tuyển sinh quốc gia vào ngành y, nha khoa; người Việt gặp nghĩa này chủ yếu qua tin du học. Đọc câu, nhìn ngữ cảnh là phân biệt được.
NEET, hikikomori và thất nghiệp: đừng gộp làm một
| NEET | Hikikomori | Thất nghiệp | |
|---|---|---|---|
| Nghĩa chính | Không học, không làm, không học nghề | Thu mình ở nhà, tránh tiếp xúc xã hội trong thời gian dài | Có khả năng làm việc, đang tìm việc nhưng chưa có |
| Trọng tâm | Tình trạng học tập và việc làm | Sự rút lui khỏi các mối quan hệ | Thị trường lao động |
| Quan hệ | Bao gồm cả người thất nghiệp | Nhiều người là NEET, nhưng NEET không nhất thiết thu mình | Một phần của nhóm NEET |
Một bạn NEET vẫn có thể đi chơi, gặp bạn bè mỗi ngày; điều đó khác hẳn người khép mình trong phòng nhiều tháng. Còn nếu muốn nói nhẹ nhàng trong bài viết trang trọng, thay vì “dân NEET” có thể dùng “thanh niên chưa có việc làm và không đi học”.
Những thắc mắc quanh chữ NEET
NEET là viết tắt của từ gì?
Của Not in Education, Employment, or Training, nghĩa là không đi học, không có việc làm, không tham gia đào tạo. Riêng trong tin tức giáo dục Ấn Độ, NEET là tên viết tắt của kì thi tuyển sinh y khoa quốc gia.
Dân NEET là gì trên mạng?
Là cách gọi vui, hoặc tự giễu, cho người đang ở nhà, không học không làm, thường gắn với hình ảnh thức khuya, chơi game. Đây là nghĩa mạng xã hội, hẹp và nặng cảm xúc hơn nghĩa thống kê.
Làm NEET có phải là lười biếng không?
Không hẳn. Nhiều người rơi vào tình trạng này vì chưa tìm được việc, vì ốm hay phải chăm người nhà. Gắn ngay nhãn tính lười, ngại động tay chân cho mọi người NEET là quy chụp.
Neet trong anime nghĩa là gì?
Trong truyện tranh và anime, “nhân vật NEET” thường là người trẻ sống khép kín ở nhà, mê game hay mạng. Đây là hình mẫu được cường điệu cho vui, không phản ánh đầy đủ người NEET ngoài đời.