Kết bài Rằm tháng giêng (Nguyên tiêu) hay nhất – 13 mẫu ngắn gọn, nâng cao

Chỉ bốn câu thơ chữ Hán, Rằm tháng giêng của Hồ Chí Minh đã mở ra một đêm trăng xuân bát ngát và một con người ung dung giữa thời chiến. Đọc xong, người ta không khỏi cảm phục trước một tâm hồn lớn.

Với thể tứ tuyệt hàm súc, điệp chữ xuân tạo nhịp nối đất liền trời và hình ảnh con thuyền ngập ánh trăng ở câu kết, bài thơ Nguyên tiêu là sự hòa quyện của màu sắc cổ điển và tinh thần thời đại. Bức tranh đêm rằm xuân trên sông nước Việt Bắc đẹp đến trong trẻo, còn hình ảnh người bàn việc quân giữa khói sóng thì vững vàng, tự tin. Qua Rằm tháng giêng, Hồ Chí Minh cho thấy tình yêu thiên nhiên và tấm lòng vì nước trong Người luôn song hành.

Không phải ngẫu nhiên mà từ năm 2003, Ngày Thơ Việt Nam được tổ chức đúng dịp rằm tháng Giêng và mở đầu bằng tiếng ngâm bài Nguyên tiêu. Bài thơ của Hồ Chí Minh đã vượt khỏi khuôn khổ một trang thơ tức cảnh để trở thành biểu tượng của thơ ca gắn bó với vận nước. Rằm tháng giêng xứng đáng đứng vào hàng những bài thơ trăng đẹp nhất của Bác và của văn học kháng chiến.

Đọc Rằm tháng giêng, em ngạc nhiên vì giữa lúc kháng chiến còn đầy gian khổ, Bác vẫn đủ thảnh thơi để ngắm trăng, đủ bình tĩnh để bàn việc lớn. Phong thái ấy là một bài học cho chúng em hôm nay: trước áp lực học hành hay những khó khăn của tuổi trẻ, hãy giữ cho mình một tâm hồn biết rung động và một niềm tin vững vàng. Bài thơ của Hồ Chí Minh vì thế không chỉ để đọc mà còn để học cách sống.

Đặt Rằm tháng giêng bên cạnh Cảnh khuya, hai bài thơ Hồ Chí Minh viết ở Việt Bắc chỉ cách nhau một năm, ta thấy một sự chuyển biến đáng quý. Năm 1947 là đêm rừng thao thức vì nỗi lo nước nhà; năm 1948 đã là đêm xuân con thuyền chở trăng trở về sau buổi bàn việc quân. Nỗi lo nhường chỗ cho niềm tin, và bài thơ Nguyên tiêu chính là tiếng reo khẽ của niềm tin ấy.

Từ vầng trăng ngoài song sắt nhà tù trong Vọng nguyệt đến vầng trăng tràn đầy khoang thuyền trong Nguyên tiêu, hành trình trăng trong thơ Hồ Chí Minh cũng là hành trình của dân tộc đi từ tăm tối đến tự do. Bác vẫn là người yêu trăng thủy chung ấy, nhưng ánh trăng trong Rằm tháng giêng đã sáng hơn, rộng hơn, mang theo niềm vui của những ngày kháng chiến đang đi lên.

Thơ Đường từng có biết bao con thuyền đêm và vầng trăng trên sông, nhưng phần nhiều gắn với nỗi buồn ly biệt hay thú nhàn tản của người ẩn dật. Bài Nguyên tiêu của Hồ Chí Minh mượn đúng những thi liệu quen thuộc ấy, trăng, sông, khói sóng, con thuyền, để nói một điều hoàn toàn mới: người trên thuyền là chiến sĩ vừa họp bàn việc nước, và ánh trăng đầy thuyền là niềm vui của một dân tộc đang đứng lên. Nhờ vậy, Rằm tháng giêng vừa nối dài truyền thống thơ trăng phương Đông, vừa mang hơi thở riêng của thời đại cách mạng.

Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Nay ở trong thơ nên có thép”. Rằm tháng giêng cho thấy chất thép ấy có thể nằm lặng lẽ giữa một bức tranh trăng xuân, trong cảnh người chiến sĩ bàn việc quân nơi khói sóng. Thép không làm mất đi cái đẹp, mà khiến cái đẹp của bài thơ Nguyên tiêu thêm vững chãi và có chiều sâu.

Câu thơ khép lại bài Nguyên tiêu, “Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền”, có lẽ là hình ảnh người đọc nhớ lâu nhất. Con thuyền trở về lúc nửa đêm không chở cá, chở hàng, mà chở đầy ánh trăng, chở cả niềm vui sau một buổi làm việc vì đất nước. Khép lại bài thơ, ánh trăng ấy như vẫn còn sáng mãi, sáng cùng tâm hồn thi sĩ và bản lĩnh chiến sĩ của Hồ Chí Minh.

Hai câu thơ đầu bài Rằm tháng giêng đã vẽ nên một không gian xuân tròn đầy: trăng vừa đúng rằm, sông nước và bầu trời cùng một sắc xuân nối liền. Đó là cái nhìn của một tâm hồn thanh thản, nhạy cảm trước thiên nhiên. Hai câu thơ cũng là phông nền rộng lớn để hình ảnh con người ở hai câu sau của Hồ Chí Minh hiện lên ung dung và lớn lao hơn.

Hai câu cuối của bài Nguyên tiêu đưa người chiến sĩ vào giữa bức tranh trăng xuân: bàn việc quân nơi sông nước mịt mù, rồi trở về khi trăng đã đầy thuyền. Cảnh và người hòa quyện, việc nước và thú thưởng trăng song hành. Hai câu thơ ấy khắc họa rõ nhất phong thái tự tại và niềm tin thắng lợi của Hồ Chí Minh trong những ngày kháng chiến.

Qua Rằm tháng giêng, hình ảnh Hồ Chí Minh hiện lên thật đẹp: một thi nhân say trăng, một người chiến sĩ chưa phút nào quên việc nước, một nhà lãnh đạo bình tĩnh và lạc quan trước thử thách. Ba nét ấy không tách rời mà hòa làm một trong bài thơ tứ tuyệt nhỏ bé. Đọc Nguyên tiêu, ta càng hiểu vì sao nhân dân yêu kính Bác đến thế.

Có một điều kỳ diệu trong bài thơ Nguyên tiêu: giữa thời chiến, khi kẻ thù còn mạnh và tương lai còn nhiều bất trắc, Hồ Chí Minh vẫn có một tâm hồn hoàn toàn tự do để đón nhận trọn vẹn đêm rằm xuân. Sự tự do ấy không đến từ việc trốn tránh thực tại, bởi ngay giữa khói sóng, Người vẫn bàn việc quân. Nó đến từ niềm tin vào chính nghĩa và vào sức mạnh của dân tộc. Vì vậy, con thuyền chở trăng ở cuối bài Rằm tháng giêng không chỉ là một hình ảnh lãng mạn, mà còn là biểu tượng của một bản lĩnh: càng gian nan, tâm hồn càng sáng.