Hội nhập quốc tế là quá trình một quốc gia gắn kết với các nước khác và với cộng đồng thế giới: tham gia tổ chức quốc tế, ký các hiệp định, chấp nhận và cùng xây dựng những luật chơi chung về kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học, để cùng phát triển. Hiểu đơn giản, đó là việc “bước ra” chơi chung với thế giới mà vẫn giữ mình là mình.
| Nghĩa ngắn | Gắn kết với thế giới theo những luật lệ, chuẩn mực chung |
| Chữ Hán Việt | hội 會 (họp, gặp) + nhập 入 (vào) |
| Tiếng Anh | international integration |
| Lĩnh vực | Kinh tế, văn hóa – xã hội, giáo dục, khoa học – công nghệ và các lĩnh vực khác |
Hội nhập quốc tế khác buôn bán ở đâu?
Nhiều người nghe chữ hội nhập là nghĩ ngay tới xuất khẩu, nhập khẩu. Thật ra trao đổi hàng hóa giữa các nước đã có từ rất lâu. Điều làm hội nhập khác với quan hệ buôn bán thông thường là luật chơi chung. Khi vào một tổ chức như Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), một nước phải sửa luật trong nước cho khớp cam kết, mở cửa thị trường theo lộ trình, chấp nhận cơ chế giải quyết tranh chấp chung. Đổi lại, hàng hóa của nước đó được đối xử công bằng ở thị trường các thành viên khác.
Các tài liệu pháp lý và nghiên cứu ở Việt Nam đều nhấn vào điểm ấy: hội nhập là việc các quốc gia, tổ chức gắn bó với nhau qua việc tham gia các tổ chức, thiết chế, cơ chế hợp tác; cốt lõi là xây dựng và tuân thủ những chuẩn mực chung. Hợp tác thì hai bên có thể làm cùng nhau một việc rồi thôi; hội nhập thì cả hai cùng bước vào một “sân chơi” có luật lệ lâu dài.
Cũng vì thế, hội nhập có nhiều cấp: song phương (giữa hai nước), khu vực (như trong ASEAN) và toàn cầu (như WTO hay Liên Hợp Quốc).
Hội nhập, toàn cầu hóa và hòa tan đặt cạnh nhau
| Hội nhập quốc tế | Toàn cầu hóa | Hòa tan | |
|---|---|---|---|
| Là gì | Hành động chủ động của một quốc gia | Xu thế chung của cả thế giới | Hệ quả xấu khi hội nhập mà đánh mất mình |
| Ai là chủ thể | Từng nước, từng tổ chức | Không ai “làm” riêng; là dòng chảy chung | Một cộng đồng, một nền văn hóa |
| Ví dụ | Một nước xin gia nhập WTO | Một bộ phim chiếu cùng lúc ở trăm nước | Giới trẻ chỉ biết lễ hội ngoại, quên Tết quê mình |
Có thể hình dung xu thế toàn cầu hóa của thế giới là dòng nước lớn, còn hội nhập là cách mỗi nước chọn bơi trong dòng nước ấy. Câu khẩu hiệu quen thuộc “hòa nhập chứ không hòa tan” nói đúng ranh giới giữa cột đầu và cột cuối.
Ngược hẳn với hội nhập là chính sách bế quan tỏa cảng mà triều Nguyễn từng theo, đóng cửa trước tàu buôn phương Tây.
Nhìn quanh mình sẽ thấy hội nhập
Không cần đọc văn kiện, học sinh vẫn gặp hội nhập mỗi ngày:
- Trong cặp sách: chiếc máy tính cầm tay lắp ráp ở nước này, thương hiệu của nước khác, bán ở Việt Nam với thuế nhập khẩu thấp nhờ các hiệp định.
- Trong lớp học: tiếng Anh thành môn bắt buộc, nhiều trường có chương trình liên kết, học sinh thi chứng chỉ quốc tế để du học.
- Trên màn hình: phim Hàn, nhạc Mỹ, truyện tranh Nhật; ngược lại, áo dài, phở và cà phê Việt xuất hiện trên báo chí nước ngoài.
- Trên sân cỏ: đội tuyển dự giải khu vực và châu lục, cầu thủ Việt sang nước ngoài thi đấu.
Với Việt Nam, hai mốc hay được nhắc là ngày 28/7/1995, khi Việt Nam trở thành thành viên ASEAN, và ngày 11/1/2007, khi Việt Nam chính thức là thành viên thứ 150 của WTO sau hơn mười năm đàm phán.
Cơ hội mở ra và cái giá phải trả
Lý do dễ thấy nhất là không nước nào tự làm ra đủ mọi thứ mình cần. Mở cửa thì có thêm thị trường để bán, có vốn và công nghệ để học, có cơ hội cho người lao động. Có những vấn đề cũng không nước nào giải một mình được: biến đổi khí hậu, dịch bệnh, an toàn trên biển.
Nhưng hội nhập là con dao hai lưỡi. Hàng nội phải cạnh tranh với hàng ngoại ngay trên sân nhà; doanh nghiệp yếu dễ bị đào thải. Lối sống, thị hiếu bị cuốn theo trào lưu nước ngoài, tiếng Việt bị chêm tiếng Anh một cách tùy tiện. Người lao động thiếu kỹ năng sẽ khó cạnh tranh khi thị trường việc làm mở rộng. Chính những thách thức ấy làm nên câu hỏi mà đề văn nghị luận rất hay ra: hội nhập thế nào để không đánh mất những giá trị riêng của văn hóa Việt?
Gợi ý ý cho bài nghị luận về hội nhập
Với đề kiểu “Suy nghĩ của em về hội nhập và giữ gìn bản sắc”, có thể đi theo ba luận điểm:
- Hội nhập là xu thế tất yếu, đóng cửa là tự tụt lại. Dẫn chứng: hàng Việt có mặt ở nhiều thị trường, học sinh Việt đoạt giải Olympic quốc tế.
- Hội nhập đặt ra thách thức về bản sắc. Dẫn chứng: lối nói chêm, sùng ngoại, lễ hội truyền thống vắng người trẻ.
- Trách nhiệm của người trẻ: học ngoại ngữ, kỹ năng để trở thành công dân của thế giới phẳng, đồng thời biết và tự hào về tiếng Việt, lịch sử, phong tục quê mình.
Ngữ văn 12 bộ Cánh diều có văn bản bàn đúng vấn đề này, xem bài soạn Toàn cầu hóa và bản sắc văn hóa dân tộc để lấy thêm lý lẽ. Một hình ảnh đắt cho phần kết: chiếc áo dài trên sàn diễn quốc tế, may bằng vải nhập khẩu, cắt theo dáng Việt.
Hội nhập quốc tế qua vài câu ngắn
Hội nhập quốc tế là gì theo cách hiểu đơn giản nhất?
Là một nước tham gia sâu vào đời sống chung của thế giới: vào các tổ chức, ký hiệp định, tuân theo luật lệ chung để trao đổi, hợp tác và cùng phát triển.
Hội nhập kinh tế quốc tế là gì?
Là mảng kinh tế của hội nhập: giảm thuế, mở cửa thị trường, thu hút đầu tư, tham gia các hiệp định thương mại song phương và đa phương. Nhiều nước, trong đó có Việt Nam, coi mảng này là ưu tiên hàng đầu.
Hội nhập và hòa nhập khác nhau ở đâu?
Hội nhập thường dùng cho quốc gia, tổ chức trong quan hệ quốc tế. Hòa nhập dùng rộng hơn, cho cả cá nhân: một bạn mới chuyển trường cần thời gian để hòa nhập với lớp.
Học sinh thì liên quan gì tới hội nhập quốc tế?
Liên quan trực tiếp: chương trình học, ngoại ngữ, cơ hội du học, thông tin trên mạng đều chịu tác động của hội nhập. Chuẩn bị tốt từ khi còn ngồi ghế nhà trường là cách đơn giản nhất để không bị bỏ lại.