Gato là cách viết tắt của thành ngữ “ghen ăn tức ở”, dùng trên mạng để chỉ cảm giác ganh tị, khó chịu khi thấy người khác hơn mình, từ điểm số, người yêu đến chiếc điện thoại mới. Hỏi “gato là viết tắt của từ gì” thì đáp án chính là bốn chữ cái đầu G-A-T-O của cụm ấy. Ngoài đời, gato còn là tên gọi quen thuộc của bánh ngọt sinh nhật, một nghĩa hoàn toàn khác.
| Nghĩa ngắn | Ganh tị, tức tối vì người khác hơn mình |
| Gốc từ | Viết tắt thành ngữ “ghen ăn tức ở” |
| Loại từ | Dùng như động từ hoặc tính từ: “gato với nó”, “gato quá” |
| Sắc thái | Thân mật, thường để trêu nhau; dùng thật thì thành chê |
| Nghĩa khác | Bánh ga tô, gốc tiếng Pháp gâteau |
Gato bắt nguồn từ thành ngữ nào?
Gốc của gato là một thành ngữ tiếng Việt có từ lâu. Ghen ăn tức ở tả kiểu người thấy ai được ăn ngon, ở sung sướng hơn mình thì bứt rứt, khó chịu. Thành ngữ dùng hai việc thường nhật nhất của đời người là ăn và ở, nên nghe rất đời, lại hơi chê.
Lên mạng, người trẻ lấy chữ cái đầu của bốn tiếng ghép lại thành G-A-T-O, giống cách họ làm với nhiều cụm khác trong lối viết tắt teencode khi chat. Điều thú vị là kết quả lại trùng mặt chữ với “ga tô”, cái bánh ai cũng biết. Có lẽ vì đọc lên vừa quen tai vừa buồn cười mà từ này sống lâu hơn nhiều chữ viết tắt cùng thời.
Nghĩa cũng nhẹ đi theo thời gian. Thành ngữ gốc mang ý chê rõ ràng; gato trên mạng phần nhiều là tự trêu mình hoặc trêu bạn, kiểu “nhìn ảnh du lịch của mày mà tao gato ghê”.
Gato xuất hiện từ khi nào?
Không có ghi chép nào cho biết ai là người dùng chữ gato đầu tiên. Các bài viết về tiếng lóng đều cho rằng nó lan rộng vào khoảng đầu thập niên 2010, lúc diễn đàn, Yahoo Messenger rồi Facebook bùng nổ ở Việt Nam và giới trẻ chuộng viết tắt cho nhanh. Đến nay, gato đã thành chữ “kỳ cựu”, người 8x, 9x dùng quen, Gen Z vẫn hiểu.
Nói gato thế nào cho đúng ngữ cảnh?
Gato đứng được ở nhiều vị trí trong câu. Vài ví dụ ở những tình huống khác nhau:
- Bình luận ảnh bạn khoe đi biển: “Đẹp thế này thì ai mà không gato cho được.”
- Nhắn tin với bạn thân: “Nó được 10 điểm Văn, tao gato nhẹ thôi chứ vẫn mừng cho nó.”
- Trêu người khác: “Thôi đừng chê nữa, nói thật là đang gato đúng không?”
- Caption tự giễu: “Một ngày lướt mạng thấy ai cũng có người yêu, gato toàn tập.”
- Kể chuyện ở trường: “Có bạn gato vì mình được chọn làm lớp phó nên nói xấu sau lưng.”
Câu cuối cho thấy gato vẫn giữ được nghĩa nặng: khi ganh tị biến thành hành động làm hại người khác. Lúc ấy chữ này không còn là chuyện đùa. Cũng như vậy, nhiều người chê cho bằng được một bài đăng khoe thành tích; ranh giới giữa chuyện khoe khoang của người khác và lời chê vì ghen tị đôi khi rất mỏng.
Gato, ganh tị, đố kỵ: nặng nhẹ khác nhau
| Từ | Nghĩa | Mức độ | Dùng ở đâu |
|---|---|---|---|
| Gato | Ganh tị (thường nửa đùa) | Nhẹ đến vừa | Chat, mạng xã hội, lời nói thân mật |
| Ghen ăn tức ở | Tức tối vì người khác sung sướng hơn | Vừa, có ý chê | Lời nói, văn kể chuyện |
| Ganh tị | Khó chịu vì người khác hơn mình | Vừa | Dùng được cả nói lẫn viết |
| Đố kỵ | Ganh ghét, muốn người khác không hơn mình | Nặng | Văn viết, nghị luận |
| Ghen | Khó chịu vì sợ mất người mình yêu | Tùy | Chủ yếu chuyện tình cảm |
Ghen và gato hay bị trộn với nhau. Ghen thường xoay quanh người yêu, người thân: sợ người ấy dành tình cảm cho ai khác. Gato thì nhắm vào cái người khác có. Nhân tiện, chữ ganh tị còn có cách viết “ganh tỵ”; cả hai được chấp nhận, xem thêm bài bàn về chữ i và y trong ganh tị.
Viết bài văn thì thay gato bằng gì
Gato là tiếng lóng, không hợp với bài kiểm tra hay văn bản trang trọng. Khi viết nghị luận về lòng đố kỵ, hãy dùng ganh tị, đố kỵ, ghen ghét, hoặc giữ nguyên thành ngữ ghen ăn tức ở để câu văn có màu sắc dân gian. Với những từ lóng cùng loại, có thể tra nhanh trong bảng chữ lóng người trẻ dùng hằng ngày trước khi quyết định có đưa vào bài hay không.
Những câu hỏi xoay quanh chữ gato
Gato là viết tắt của từ gì?
Là viết tắt của “ghen ăn tức ở”, lấy chữ cái đầu của bốn tiếng. Có trang giải thích gato là “get all the others” trong tiếng Anh, nhưng người Việt dùng trên mạng gần như luôn hiểu theo nghĩa ghen ăn tức ở.
Gato nghĩa là gì khi ai đó nói “đừng gato”?
Nghĩa là “đừng ganh tị”. Câu này thường đi kèm lời khoe nửa đùa: người nói biết mình đang khoe nên dặn trước bạn bè đừng tức.
Bánh gato là gì, có liên quan đến nghĩa ghen ăn tức ở không?
Không liên quan. Bánh gato (ga tô) là bánh ngọt nướng xốp từ bột mì, trứng, đường, thường phủ kem, tên mượn từ chữ gâteau tiếng Pháp. Hai nghĩa chỉ trùng mặt chữ.
Gato tiếng Anh là gì?
Gần nhất là jealous hoặc envious. Câu “tao gato với mày” có thể nói là “I’m so jealous of you”, trong văn nói tiếng Anh cũng mang sắc thái nửa đùa y như tiếng Việt.