Fam là tiếng lóng tiếng Anh, rút gọn từ family (gia đình), nhưng trên mạng thường dùng để gọi bạn thân, hội anh em chơi với nhau lâu năm, những người mình coi như ruột thịt dù không cùng họ. Fam nghĩa là gì trong một câu “Đi ăn không fam?” thì dễ đoán: người nhắn đang gọi cả nhóm bằng giọng thân mật, kiểu “mấy ông”, “cả nhà ơi”.
| Nghĩa ngắn | Hội bạn thân, người mình coi như gia đình |
| Gốc từ | Tiếng Anh, cắt ngắn từ family |
| Loại từ | Danh từ; hay dùng làm lời gọi ở đầu hoặc cuối câu |
| Sắc thái | Thân mật, suồng sã; chỉ hợp khi nói với người quen |
Fam từ đâu mà ra?
Cắt bớt một từ dài là chuyện tiếng nào cũng có. Người Anh, người Mỹ nói fam thay cho family giống người miền Nam nói “bà ấy” gọn thành “bả”. Nghĩa thứ nhất của fam vì thế vẫn là gia đình thật, nói cho nhanh.
Nghĩa được giới trẻ dùng nhiều thì khác. Từ điển Wiktionary và mục từ lóng của Dictionary.com đều ghi fam là cách gọi trìu mến giữa bạn bè, bắt nguồn từ tiếng Anh của cộng đồng người Mỹ gốc Phi, đồng thời phổ biến trong tiếng lóng đường phố London. Người được gọi là fam không cần có máu mủ gì với mình; chỉ cần đủ thân để mình đứng ra bênh khi có chuyện. Một người cũng là fam, mà cả một nhóm đông cũng có thể được gọi chung là fam.
Sang tiếng Việt, chữ này đi theo đường mạng xã hội. Nó hay xuất hiện ở caption ảnh nhóm, tên nhóm chat, bình luận trêu nhau. Người Việt giữ cả hai nghĩa: đăng ảnh cả nhà ăn Tết ghi “my fam” là gia đình thật, còn gọi “fam ơi” trong nhóm lớp là gọi bạn.
Fam, bro, homie, bestie: gọi ai bằng chữ nào
Mấy từ này cùng thuộc nhóm “gọi người thân thiết”, nhưng mỗi chữ có chỗ đứng riêng.
| Từ | Hướng tới | Ghi chú |
|---|---|---|
| Fam | Cả nhóm hoặc một người thân như ruột thịt | Nghiêng về cảm giác “người nhà” |
| Bro | Thường là một người, hay dùng giữa con trai | Ngắn, bỗ bã, có khi chỉ là câu cảm thán |
| Homie | Bạn chí cốt, bạn cùng xóm | Mang màu hip hop rõ hơn |
| Bestie | Một người bạn thân nhất | Hay dùng giữa con gái, giọng dễ thương |
Nói “bro” là nói với một người trước mặt; nói “fam” thì có cảm giác đang dang tay ôm cả hội. Ai muốn so kỹ hơn có thể đọc thêm về cách xưng homie của dân rap và chuyện hai chữ BFF với bestie.
Thân hơn một chút, đậm chất đường phố hơn một chút, người ta còn gọi nhau là dawg trong tiếng lóng, một chữ gốc từ dog nhưng chẳng hề mang ý chê.
Năm tình huống dùng fam cho đúng
Fam gần như không đứng làm chủ ngữ trong câu tiếng Việt. Nó thường là tiếng gọi chen vào đầu câu, cuối câu, hoặc đi kèm “my”, “hội”.
- Nhóm chat lớp, tối thứ Sáu: “Mai đá bóng sân trường, ai đi điểm danh nha fam.”
- Caption ảnh họp lớp sau ba năm: “Vẫn là fam cũ, chỉ có tóc là mới.”
- Bình luận dưới bài khoe điểm của bạn: “Nể ghê, fam mình có người học giỏi rồi.”
- Ảnh mâm cơm Tết của cả nhà: “Tất niên cùng my fam, năm nay đủ mặt.”
- Từ chối khéo một lời rủ: “Nah fam, tuần này thi rồi, tha cho tui.”
Câu cuối cho thấy một kiểu dùng mượn nguyên từ tiếng Anh: nah fam là “thôi không đâu mấy ông”, nói vui chứ không phải từ chối gay gắt. Nhóm bạn đông người thì còn có chữ squad để gọi cả đội, gần với fam nhưng thiên về một nhóm cùng làm việc gì đó.
Viết thư, viết văn thì thay fam bằng gì?
Fam là chữ của tin nhắn. Vào bài văn, đơn từ hay tin nhắn gửi thầy cô, nên đổi sang tiếng Việt cho đúng hoàn cảnh: “gia đình”, “người thân” nếu nói về nhà mình; “nhóm bạn thân”, “hội bạn”, “anh em” nếu nói về bạn bè. Một câu như “Cảm ơn fam đã luôn ở bên” trong bài phát biểu tổng kết lớp nên viết lại thành “Cảm ơn các bạn đã luôn ở bên mình”.
Cũng đừng nhầm fam với fame. Chỉ khác một chữ “e” mà nghĩa xa hẳn: fame là danh tiếng, nên “hội anh em” mà gõ thành “hội fame” thì người đọc sẽ hiểu sang chuyện nổi tiếng.
Fam trong caption, trong nhóm chat và chuyện chữ fame
Fam là gì trên Facebook?
Trên Facebook, fam hay nằm ở caption ảnh nhóm hoặc tên nhóm chat, chỉ hội bạn thân hay gia đình của người đăng. Ví dụ “Đà Lạt cùng fam” là đi chơi với nhóm bạn hoặc với cả nhà, tùy ảnh.
My fam nghĩa là gì?
My fam là “gia đình tôi” hoặc “hội bạn của tôi”. Muốn biết người viết nói nhà hay nói bạn, nhìn ảnh và ngữ cảnh đi kèm là rõ nhất.
Gọi người lạ là fam có được không?
Không nên. Fam mang nghĩa thân như người nhà, gọi người mới quen hay người lớn tuổi hơn bằng chữ này dễ thành suồng sã. Với người lạ, cách xưng hô tiếng Việt bình thường vẫn an toàn hơn.
Fam và fame khác nhau thế nào?
Fam là người thân, hội bạn; fame là danh tiếng, sự nổi tiếng. Hai chữ đọc gần giống nên hay bị gõ nhầm, nhất là khi chat nhanh.