Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Đồng chí là gì? Chữ 同志, lối xưng hô và dòng thơ Chính Hữu

Cập nhật 10/03/2025·MMavrick Nguyễn·7 phút đọc
Nội dung chính
  • Chữ đồng chí từ đâu mà có?
  • Người ta dùng chữ đồng chí ra sao?
  • Hai tiếng "Đồng chí!" trong thơ Chính Hữu
  • Đồng chí, đồng đội, tri kỷ và Đông chí

Đồng chí là người cùng chí hướng, cùng theo đuổi một lí tưởng với mình. Ở Việt Nam, từ này còn là cách xưng hô quen thuộc trong cơ quan, đoàn thể và quân đội, như “đồng chí bí thư”, “đồng chí trưởng phòng”. Học sinh thì hay gặp nó qua bài thơ Đồng chí của Chính Hữu, nơi hai tiếng ấy được tách riêng thành một dòng thơ.

Nghĩa Người cùng chí hướng; từ xưng hô trong đoàn thể, cơ quan, quân đội
Gốc từ Hán Việt 同志: đồng (cùng) + chí (chí hướng, điều lòng hướng tới)
Loại từ Danh từ; dùng để gọi, xưng hoặc đứng trước chức danh, họ tên
Sắc thái Trang trọng, nghiêm; trong thơ kháng chiến mang thêm vẻ thân tình
đồng chí là gì
đồng chí là gì? Người cùng chí hướng, cùng lí tưởng

Chữ đồng chí từ đâu mà có?

Hai chữ Hán ghép lại rất dễ đoán nghĩa. Đồng (同) là cùng, như trong đồng hương, đồng nghiệp, đồng lòng. Chí (志) là chỗ lòng người đặt vào, cái mình muốn theo tới cùng; Thiều Chửu giảng “nơi để tâm vào đấy gọi là chí”, và chữ này có mặt trong ý chí, chí hướng, lập chí. Ghép lại, đồng chí là những người đặt lòng vào cùng một hướng.

Ban đầu nó chỉ là một từ tả quan hệ, giống như đồng môn là cùng học một thầy. Sang thế kỉ XX, ở Trung Quốc, Tôn Trung Sơn dùng chữ 同志 để gọi những người theo mình; về sau các đảng cách mạng dùng nó làm tiếng xưng hô chung. Ở Việt Nam, sau Cách mạng tháng Tám 1945, “đồng chí” thành lối gọi nhau thường ngày trong cơ quan, đoàn thể và đơn vị bộ đội.

Chữ cùng gốc “đồng” có cả một họ từ: người học cùng thầy là đồng môn, bạn cùng một cửa thầy; người cùng quê là đồng hương; người cùng làm một nghề là đồng nghiệp.

Người ta dùng chữ đồng chí ra sao?

Mục từ đồng chí trong từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học ghi đây là danh từ, với hai cách dùng.

  1. Chỉ quan hệ: người cùng chí hướng chính trị, đặt trong quan hệ với nhau. Cụm quen thuộc là tình đồng chí. Ví dụ: Hai ông cụ là đồng chí từ hồi cùng đi bộ đội, gặp lại vẫn ôm nhau rất lâu.
  2. Dùng để xưng hô: gọi một người với tư cách đảng viên, đoàn viên hoặc người cùng cơ quan, đơn vị. Ví dụ: Mời đồng chí Lan, chi đoàn lớp 11A, lên nhận giấy khen.

Ở cách thứ hai, “đồng chí” thường đứng trước chức danh hoặc họ tên: đồng chí chủ tịch xã, đồng chí Nam. Trong buổi họp, người chủ trì có thể nói “Đề nghị các đồng chí giữ trật tự” thay cho “mọi người”. Ngoài các khung cảnh ấy, nhất là giữa bạn bè, gọi nhau “đồng chí” thường mang ý đùa: Đồng chí trực nhật hôm nay quên lau bảng rồi nhé.

Viết thì chữ “đồng chí” không viết hoa, trừ khi đứng đầu câu hay là tên bài thơ.

Hai tiếng “Đồng chí!” trong thơ Chính Hữu

Chính Hữu viết bài thơ Đồng chí đầu năm 1948, sau chiến dịch Việt Bắc thu đông 1947. Sáu dòng đầu kể hai người lính đến từ hai miền quê nghèo, vốn xa lạ, rồi thành thân nhau qua những đêm gác, đêm rét. Đến dòng thứ bảy, nhà thơ chỉ đặt hai chữ:

Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỷ
Đồng chí!

Dòng thơ ngắn nhất bài, chỉ có hai tiếng và một dấu chấm than. Nó gói lại mọi thứ kể ở trên: chung cảnh nghèo, chung chăn, chung súng, thành ra chung một chí hướng. Ở đây “đồng chí” không còn là tiếng gọi trên giấy tờ; nó là tên của một tình thân giữa những người cầm súng. Hoàn cảnh ra đời và bố cục ba đoạn của bài có ở trang đôi nét về tác giả Chính Hữu và bài thơ Đồng chí. Ai đang học Ngữ văn 8 có thể xem gợi ý trả lời câu hỏi SGK bài Đồng chí lớp 8.

Đồng chí, đồng đội, tri kỷ và Đông chí

Từ Nghĩa chính Ví dụ
Đồng chí Cùng chí hướng, cùng lí tưởng; từ xưng hô trong tổ chức tình đồng chí; đồng chí trưởng ban
Đồng đội Người cùng đội ngũ, cùng chiến đấu hay thi đấu đồng đội cũ; đồng đội trong đội bóng
Tri kỷ Bạn hiểu rõ lòng mình đôi bạn tri kỷ
Đông chí Tiết khí giữa mùa đông, ngày ngắn nhất, đêm dài nhất năm tết Đông chí

Đồng đội nặng về chuyện cùng một hàng ngũ; đồng chí nặng về chuyện cùng một lí tưởng. Hai người lính trong bài thơ là đồng đội trước, rồi mới thành đồng chí, và thành cả tri kỷ.

Còn Đông chí (冬至) chỉ khác một dấu nhưng không dính dáng gì về nghĩa: “đông” là mùa đông, “chí” ở đây là đến. Gõ thiếu dấu huyền là thành tiết Đông chí, ngày có đêm dài nhất năm. Từ trái nghĩa với đồng chí theo nghĩa quan hệ là kẻ thù, đối thủ, người đứng ở phía chí hướng ngược lại.

Gọi “đồng chí” sao cho đúng chỗ

Đồng chí có nghĩa là gì trong bài thơ của Chính Hữu?

Đó là những người lính cùng cảnh ngộ, cùng chí hướng, gắn bó với nhau như ruột thịt. Dòng thơ “Đồng chí!” đứng riêng để nhấn vào tình thân ấy, khép lại phần kể về nơi hai người gặp nhau.

Đồng chí tiếng Anh là gì?

Thường dịch là comrade. Nếu ý muốn nói “người cùng chiến đấu” thì có thể dùng fellow soldier hoặc comrade-in-arms.

Học sinh có được gọi thầy cô là đồng chí không?

Trong lớp học thì không nên; học trò gọi thầy cô như thường lệ. Lối gọi “đồng chí” hợp với buổi họp, văn bản của Đoàn, Đội, cơ quan, khi người nói đứng trong vai một thành viên của tổ chức.

Đồng chí trong tiếng Trung hiện nay còn có nghĩa khác không?

Có. Chữ 同志 (tóngzhì) vẫn mang nghĩa đồng chí, nhưng ở Hồng Kông, Đài Loan và nhiều cộng đồng nói tiếng Hoa, từ cuối thập niên 1980 nó còn được dùng để chỉ người đồng tính và cộng đồng LGBT. Khi dịch văn bản tiếng Trung hiện đại cần xem ngữ cảnh để chọn nghĩa.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
FB88
FB88
FB88
fb88
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
Hay88
Hay88
Hay88
Hay88
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
33win
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
RR88
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5