Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Điềm đạm là gì? Chữ 恬淡, người điềm đạm và khác điềm tĩnh ra sao?

Cập nhật 16/05/2025·MMavrick Nguyễn·7 phút đọc
Nội dung chính
  • Điềm đạm là tính khí ra sao?
  • Điềm đạm, điềm tĩnh, bình tĩnh, trầm tính khác nhau chỗ nào?
  • Chữ 恬淡 trong sách xưa nghĩa rộng hơn
  • Có rèn được tính điềm đạm không?

Điềm đạm là lúc nào cũng từ tốn, nhẹ nhàng, không gắt gỏng hay nóng nảy. Người có tính điềm đạm nói chậm rãi, nghe hết rồi mới đáp, gặp chuyện bực vẫn giữ được giọng bình thường. Đây là tính từ khen, hay dùng để tả tính khí và lối nói năng, như “tính khí điềm đạm”, “nói năng điềm đạm”.

Nghĩa ngắn Từ tốn, nhẹ nhàng, không nóng nảy
Gốc từ Hán Việt 恬淡: điềm (yên lặng) + đạm (nhạt)
Loại từ Tính từ
Trái nghĩa Nóng nảy, hấp tấp, cáu bẳn, bộp chộp
điềm đạm là gì
điềm đạm là gì? Từ tốn, nhẹ nhàng, không nóng nảy

Điềm đạm là tính khí ra sao?

Từ điển của Viện Ngôn ngữ học giảng điềm đạm bằng ba vế phủ định và khẳng định đặt sát nhau: từ tốn, nhẹ nhàng, không gắt gỏng, nóng nảy. Chữ “lúc nào cũng” trong lời giảng là chỗ đáng chú ý. Điềm đạm là một nếp tính, kéo dài qua ngày tháng, chứ không phải một phút kiềm chế.

Thử hình dung một cuộc họp lớp đang ồn ào vì chia tiền quỹ. Có bạn đập bàn, có bạn cãi lại. Người điềm đạm là người đợi mọi người nói xong, rồi mở sổ đọc từng khoản, giọng không to hơn lúc thường. Không ai thấy bạn ấy “cố bình tĩnh”; cách cư xử ấy vốn là chính bạn ấy.

Vài câu dùng chữ này trong những hoàn cảnh khác nhau:

  • Ông ngoại tôi điềm đạm đến mức cả đời chưa ai nghe ông quát con cháu.
  • Cô giáo trả lời phụ huynh đang bức xúc bằng một giọng điềm đạm, và căn phòng dịu đi hẳn.
  • Bác lái đò ngồi đầu mũi, dáng điềm đạm, tay chèo vẫn đều giữa dòng nước xiết.

Điềm đạm, điềm tĩnh, bình tĩnh, trầm tính khác nhau chỗ nào?

Bốn chữ này hay đứng chung một câu, nhưng mỗi chữ soi vào một chỗ khác.

Từ Soi vào đâu Ví dụ
Điềm đạm Cách nói năng, cư xử thường ngày: từ tốn, không gắt Giọng nói điềm đạm
Điềm tĩnh Sự yên trong lòng khi có chuyện bất ngờ Điềm tĩnh trước tai nạn
Bình tĩnh Giữ được mình trong một tình huống cụ thể Bình tĩnh làm bài thi
Trầm tính Tính ít nói, ít bộc lộ Cậu bé trầm tính
Nóng nảy (trái nghĩa) Dễ nổi giận, phản ứng gay gắt Tính nóng nảy

Người trầm tính chưa chắc đã điềm đạm: có người ít nói nhưng một khi mở lời thì gay gắt. Ngược lại, có người nói nhiều, vui vẻ mà vẫn điềm đạm vì chưa bao giờ to tiếng. Phần khác biệt giữa im lặng và từ tốn được nói rõ hơn ở bài tính cách của người ít lời. Còn sự yên lòng trước biến cố thì là chuyện của chữ điềm tĩnh, cùng chữ điềm với điềm đạm.

Gần nghĩa với điềm đạm còn có ôn tồn, từ tốn, khoan thai, chững chạc. Nhìn một người trẻ nói năng điềm đạm, người lớn hay khen là chững chạc trước tuổi; hai nét này thường đi cùng nhau, như bài dáng vẻ chững chạc của người trưởng thành có phân tích.

Chữ 恬淡 trong sách xưa nghĩa rộng hơn

Chữ điềm (恬) theo Thiều Chửu là yên, lặng lẽ; cùng gốc có điềm tĩnh, điềm nhiên. Chữ đạm (淡) là nhạt, như trong đạm bạc, thanh đạm. Thiều Chửu giảng: không ham vinh hoa lợi lộc thì gọi là đạm bạc.

Vì thế trong văn Hán cổ, 恬淡 chủ yếu chỉ một lối sống: yên tĩnh, nhạt với danh lợi, không bon chen. Từ điển Hán Việt của Nguyễn Quốc Hùng ghi cả hai lớp: nghĩa gốc là sống yên và lạt lẽo với mùi đời, và nghĩa ta thường hiểu là tính tình trầm lặng, không buồn vui giận ghét thái quá.

Tiếng Việt giữ lại phần thứ hai và thu hẹp vào cách cư xử. Nói ai đó điềm đạm, ta không bảo họ chán đời hay xa lánh danh lợi; ta chỉ khen họ nói năng từ tốn. Đây là một ví dụ hay về chuyện từ Hán Việt đổi nghĩa khi vào tiếng Việt.

Có rèn được tính điềm đạm không?

Tính khí có phần bẩm sinh, nhưng lối nói năng thì tập được. Vài thói quen nhỏ mà người điềm đạm hay có: nghe hết câu của người kia rồi mới đáp, hạ giọng thay vì nâng giọng khi tranh luận, tách việc nói về sự việc khỏi việc phán xét con người.

Cũng nên phân biệt điềm đạm với thờ ơ. Người điềm đạm vẫn có ý kiến, vẫn phản đối khi cần; họ chỉ chọn cách nói không làm người khác tổn thương. Câu “giận thì giận, nói vẫn phải từ tốn” có lẽ là cách giải thích chữ điềm đạm gọn nhất.

Điềm đạm trong tả người và trong đời thường

Điềm đạm nghĩa là gì khi tả tính cách?

Là tả một người từ tốn, nhẹ nhàng, hiếm khi nổi nóng. Trong bài văn tả người, chữ này hợp với ông bà, thầy cô hoặc nhân vật từng trải.

Người điềm đạm là người như thế nào?

Là người nói chậm rãi, lắng nghe trước khi phản ứng, gặp chuyện trái ý vẫn giữ được giọng ôn hòa. Họ không nhất thiết ít nói.

Điềm đạm trái nghĩa với từ gì?

Trái nghĩa thường gặp là nóng nảy, hấp tấp, cáu bẳn, bộp chộp, hay nói gọn kiểu dân gian là “nóng như lửa”.

Điềm đạm tiếng Anh là gì?

Có thể dịch là calm, composed hoặc even-tempered; ví dụ an even-tempered man là một người đàn ông điềm đạm.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
FB88
FB88
FB88
fb88
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
Hay88
Hay88
Hay88
Hay88
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
33win
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
RR88
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5