Đàn bò gặm cỏ là bài đọc 1 (Chia sẻ và đọc) mở đầu Bài 13 (Niềm vui lao động) trong sách Tiếng Việt lớp 4 Cánh diều tập 2, trang 33–35. Bài viết gợi ý trả lời trò chơi Chia sẻ “Đặt tên cho ảnh” và 5 câu hỏi Đọc hiểu bài văn của nhà văn Hồ Phương.
Chia sẻ (trang 33)
Trò chơi: Đặt tên cho ảnh.
Câu 1 (trang 33): Tìm từ ngữ phù hợp với mỗi bức ảnh dưới đây:
Từ ngữ: khai thác than, giao thông, khai thác dầu khí, sản xuất nông nghiệp, đánh bắt cá, xây dựng.
Sáu ảnh đánh số 1–6 (theo SGK): (1) nút giao đường cao tốc nhiều tầng; (2) công trường có cần cẩu và toà nhà đang xây; (3) ngư dân gỡ lưới đầy cá trên thuyền; (4) giàn khoan giữa biển; (5) máy gặt đang gặt lúa chín; (6) máy xúc đang xúc than ở mỏ.
Trả lời:
| Ảnh | Từ ngữ phù hợp |
| 1 | giao thông |
| 2 | xây dựng |
| 3 | đánh bắt cá |
| 4 | khai thác dầu khí |
| 5 | sản xuất nông nghiệp |
| 6 | khai thác than |
Câu 2 (trang 33): Trao đổi: Em thích bức ảnh nào? Vì sao?
Trả lời: Em tự chọn ảnh mình thích và nói lí do. Ví dụ:
- Em thích ảnh 5 vì cánh đồng lúa chín vàng rất đẹp; máy gặt giúp bác nông dân đỡ vất vả, thu hoạch nhanh hơn.
- Em thích ảnh 4 vì giàn khoan đứng sừng sững giữa biển khơi, em khâm phục các cô chú kĩ sư làm việc xa bờ.
- Em thích ảnh 3 vì khoang thuyền đầy ắp cá cho thấy một chuyến ra khơi được mùa của ngư dân.
Đọc: Đàn bò gặm cỏ (trang 34)
Bài văn (theo Hồ Phương) tả cảnh anh Nhẫn chăn đàn bò trên đồi cỏ sau mấy đêm mưa xuân. Có thể chia bài làm 3 đoạn:
- Đoạn 1 (từ đầu đến lúc Nhẫn lùa bò ra đồi): mưa phùn làm cỏ mọc, Nhẫn đưa đàn bò đi ăn.
- Đoạn 2 (tiếp theo đến chuyện mẹ con chị Vàng): đàn bò mừng rỡ và cảnh từng con gặm cỏ.
- Đoạn 3 (còn lại): cảm xúc của Nhẫn khi ngắm đàn bò.
Giải nghĩa từ:
- Sủa đông sủa tây: sủa loạn lên, khắp mọi hướng.
- Gậy hèo: gậy làm từ cây hèo, thân thẳng, có nhiều đốt.
- Ăn rỗi: (nói về tằm) giai đoạn ăn rất nhiều, rất khoẻ.
- Nong: đồ đan bằng tre, hình tròn, rộng và nông, dùng để nuôi tằm, phơi thóc.
Gợi ý đọc: giọng vui, tươi tắn; tiếng kêu của đàn bò và tiếng hô của Nhẫn đọc to, vang; đoạn cuối đọc chậm hơn, thể hiện niềm vui sướng của người chăn bò.
Nội dung chính bài Đàn bò gặm cỏ
Bài văn tả sinh động cảnh đàn bò ăn cỏ non trên đồi sau mưa xuân, mỗi con một dáng vẻ riêng. Qua đó, bài đọc cho thấy niềm vui, niềm tự hào và tình yêu công việc của anh Nhẫn, người chăn bò.
Đọc hiểu (trang 35)
Câu 1 (trang 35): Sau những cơn mưa phùn mùa xuân, đồi cỏ thay đổi nhanh chóng như thế nào?
Trả lời: Lúc đầu cỏ mới nhú những mầm xanh li ti. Chỉ qua vài đêm mưa phùn, cả khu đồi đổi khác hẳn: cỏ non phủ kín mọi sườn đồi, “Một màu xanh non ngọt ngào, thơm ngát” trải rộng mênh mông.
Câu 2 (trang 35): Những từ ngữ, hình ảnh nào cho thấy đàn bò vô cùng mừng rỡ khi được ra đồi cỏ?
Trả lời: Đó là các từ ngữ, hình ảnh: cả đàn rống lên sung sướng; kêu “Ò… ò…”; “nhảy cẫng lên, xô nhau chạy”. Ngay cả chú chó Tô cũng vui lây, sủa ầm lên và nhảy chồm chồm.
Câu 3 (trang 35): Hình ảnh đàn bò gặm cỏ được miêu tả sinh động như thế nào?
Trả lời: Tác giả tả cả đàn và tả riêng từng con:
- Cả đàn: “Tiếng gặm cỏ bắt đầu trào lên như một nong tằm ăn rỗi khổng lồ” (so sánh với âm thanh tằm ăn lá).
- Con Ba Bóp: ham ăn nhất, dí mõm sát đất, ăn ngấu nghiến đến sùi cả bọt mép.
- Con Hoa: cũng ăn hùng hục.
- Cu Tũn: thỉnh thoảng lại chạy sang giành cỏ của mẹ.
- Chị Vàng: hiền lành nhường cỏ cho con, đi tìm búi khác.
Nhờ quan sát kĩ, mỗi con bò hiện lên với tính nết riêng, giống như những nhân vật có cá tính.
Câu 4 (trang 35): Anh Nhẫn có cảm xúc gì khi ngắm nhìn đàn bò ăn cỏ?
Trả lời: Anh Nhẫn đứng ngây ra nhìn, lòng rộn ràng, náo nức. Nghe tiếng bò nhai cỏ, anh vui sướng tưởng như đàn bò đang lớn lên, béo ra và sinh sôi thêm nhiều ngay trước mắt mình. Đó là niềm vui của người lao động khi thấy công sức chăm sóc của mình có kết quả.
Câu 5 (trang 35): Tìm đoạn mở đầu, đoạn kết thúc bài văn và cho biết mỗi đoạn nêu nội dung gì.
Trả lời:
- Đoạn mở đầu: từ đầu đến câu kể Nhẫn đưa đàn bò ra đồi. Đoạn này giới thiệu thời gian (sau mấy đêm mưa phùn) và việc Nhẫn đưa đàn bò ra đồi ăn cỏ.
- Đoạn kết thúc: đoạn cuối, bắt đầu từ câu tả Nhẫn đứng lặng ngắm đàn bò. Đoạn này nêu cảm xúc vui sướng, náo nức của anh Nhẫn trước đàn bò.
Đọc tiếp bài đọc 2 cùng chủ điểm: Người giàn khoan.