Con kênh xanh xanh là bài đọc 2 của Bài 31 (Em yêu quê hương) trong sách Tiếng Việt lớp 2 Cánh diều tập 2, trang 109–111. Bài giải gồm Đọc hiểu, Luyện tập (nói lời đồng ý, lời khen) và các mục tiếp theo ở trang 111–114: Kể chuyện, Bài viết 2, Góc sáng tạo Ngày hội quê hương và Tự đánh giá.
Đọc: Con kênh xanh xanh (trang 109–110)
Bài văn viết theo Kim Hải, có 2 đoạn. Đoạn 1: giữa nhà Đôi và nhà Thu có một con lạch nhỏ; sau một mùa nước lớn làm lở bờ, hai nhà cùng nạo đáy thành con lạch chung, nước trong, bên bờ có hàng dừa mắc võng. Đoạn 2: mùa hè, hai bạn nằm võng học bài, đố vui; Thu gọi con lạch là con kênh xanh xanh, trùng tên một bài hát Đôi biết. Tranh trang 110: hai bạn ngồi trên chiếc võng mắc giữa hai cây dừa, đọc sách bên con lạch.
Từ ngữ SGK giải nghĩa:
- Kênh: công trình dẫn nước tương đối lớn, thuyền bè có thể đi lại được.
- Lạch: đường dẫn nước hẹp, nông, ít dốc.
- Ra vô: ra vào.
- Thuỷ triều: hiện tượng nước biển dâng lên, rút xuống một, hai lần trong ngày.
Gợi ý đọc: đọc với giọng kể nhẹ nhàng, thân mật; mấy câu lời bài hát ở cuối bài đọc ngân nga, chậm hơn.
Nội dung chính bài Con kênh xanh xanh
Bài văn kể về con lạch chung của nhà Đôi và nhà Thu ở một vùng quê sông nước. Con lạch mát mẻ, trong xanh là nơi hai bạn học bài, vui chơi mỗi mùa hè. Cái tên hai bạn đặt cho con lạch cho thấy tình yêu quê hương và sự gắn bó giữa hai gia đình.
Đọc hiểu (trang 110)
Câu 1 (trang 110): Con lạch chung của nhà Đôi và nhà Thu được tạo ra như thế nào?
Trả lời: Lúc đầu, đó chỉ là một đường dẫn nước nhỏ vào vườn. Mấy năm trước, nước lớn làm hai bờ lở ra, rộng hơn. Hai gia đình đã cùng nhau nạo vét đáy, biến nó thành con lạch chung của hai nhà.
Câu 2 (trang 110): Mùa hè, Đôi và Thu thường làm gì bên con lạch?
Trả lời: Mùa hè, hai bạn thường nằm trên võng mắc ở hàng dừa bên lạch để ôn bài và đố vui nhau.
Câu 3 (trang 110): Cái tên “con kênh xanh xanh” mà hai bạn đặt cho con lạch thể hiện tình cảm với con lạch như thế nào?
Trả lời: Cái tên ấy cho thấy hai bạn rất yêu quý, gắn bó và tự hào về con lạch nhỏ. Với hai bạn, con lạch đẹp và đáng yêu như dòng kênh trong bài hát.
Luyện tập (trang 111)
Câu 1 (trang 111): Nói lời đồng ý của Thu khi Đôi rủ Thu cùng ra võng ôn bài.
Trả lời: Lời đồng ý thường có: ừ, được, đồng ý, hay đấy, nhất trí… Ví dụ:
- Đôi: Thu ơi, ra võng ôn bài với tớ không?
Thu: Ừ, hay đấy! Đợi tớ mang vở ra ngay nhé. - Thu: Đồng ý! Ngoài đó gió mát, tha hồ học bài.
Câu 2 (trang 111): Nói lời khen của các bạn khi đến thăm con lạch của hai nhà.
Trả lời: Ví dụ:
- Ôi, con lạch nhà hai cậu trong xanh quá!
- Chỗ này mát thật, có cả võng nằm dưới hàng dừa, thích ghê!
- Các cậu đặt tên hay quá, đúng là một dòng kênh xanh xinh xắn!
Kể chuyện (trang 111)
Chọn 1 trong 2 đề sau (trang 111)
1) Kể lại một lần em theo bố mẹ hoặc ông bà về quê chơi. Gợi ý: – Quê em ở đâu? – Ở quê có những gì làm em thích thú hoặc nhớ mãi? – Cảm nghĩ của em về lần đi chơi đó.
2) Kể lại một lần em được đi chơi ở một nơi có cảnh đẹp. Gợi ý: – Em được đi đâu? – Ở nơi em đến có những gì làm em thích thú hoặc nhớ mãi? – Cảm nghĩ của em về lần đi chơi đó.
SGK có 2 ảnh: một vùng quê có bãi cỏ xanh, rặng tre, nhà mái lá; một bãi biển đông người, có nhiều cánh diều lướt sóng.
Trả lời: Bài kể tham khảo:
- Đề 1: Tết vừa rồi, em theo bố mẹ về quê nội ở Thái Bình. Quê em có cánh đồng rộng, con sông nhỏ chảy qua đầu làng. Em được ông dắt ra đồng xem cấy lúa, được cùng anh họ bắt cua ở bờ ruộng. Buổi tối, cả nhà ngồi quanh nồi bánh chưng nghe bà kể chuyện ngày xưa. Em nhớ mãi chuyến về quê ấy và mong sớm được về nữa.
- Đề 2: Hè năm ngoái, em được đi Nha Trang cùng gia đình. Biển ở đó xanh biếc, bãi cát trắng mịn. Em được tắm biển, xây lâu đài cát và đi thuyền ra đảo xem cá bơi dưới làn nước trong. Em thấy đất nước mình có nhiều cảnh thật đẹp.
Bài viết 2 (trang 111–112)
Câu 1 (trang 111): Viết 4 – 5 câu giới thiệu quê hương em hoặc nơi em ở (kèm theo tranh ảnh em đã sưu tầm hoặc tự vẽ).
Gợi ý: a) Quê hương em ở đâu? b) Hình ảnh quê hương em gắn với cảnh vật, hoạt động nào? (SGK có ảnh: cổng làng, cây đa; trẻ chăn trâu; hát dân ca trên thuyền.) c) Tình cảm của em với quê hương như thế nào?
Trả lời: Đoạn văn tham khảo:
Quê em ở một làng nhỏ ven sông Hồng, thuộc tỉnh Hưng Yên. Đầu làng có cây đa cổ thụ và chiếc cổng làng rêu phong. Mùa hè, trẻ con chúng em hay dắt trâu ra bãi cỏ, chiều chiều thả diều trên đê. Quê em còn nổi tiếng với những vườn nhãn ngọt lịm. Em rất yêu quê hương và mong quê mình ngày càng giàu đẹp.
Câu 2 (trang 112): Giới thiệu bài viết của em với các bạn trong nhóm. Tập hợp các bài viết thành bộ sưu tập để tham gia Ngày hội quê hương.
SGK in 2 bài mẫu viết trên giấy ô li kèm ảnh: Quê mình ở Tráng Việt. Xã mình nổi tiếng với những ruộng rau xanh mát…; Quê tôi ở Đất Mũi, Cà Mau…
Trả lời: Em đọc bài viết của mình cho nhóm nghe, giơ tranh ảnh minh hoạ. Các bạn góp ý rồi cả nhóm dán các bài lên một tờ giấy to (hoặc đóng thành tập), đặt tên chung, ví dụ: Quê hương em đẹp lắm.
Góc sáng tạo: Ngày hội quê hương (trang 113–114)
Hai bạn nhỏ trò chuyện: – Hãy tổ chức một ngày hội vui! – Bạn ơi, tổ bạn tham gia hoạt động gì?
Câu 1 (trang 113): Mỗi tổ thực hiện một trong các hoạt động dưới đây:
a) Trưng bày, giới thiệu các đoạn viết về quê hương kèm theo tranh, ảnh học sinh sưu tầm hoặc tự vẽ. (Mẫu: tập bài gấp dán ảnh, lời giới thiệu Đây là tập bài của các bạn tổ tôi viết về quê hương …..)
b) Giới thiệu trò chơi dân gian. Mời các bạn cùng tham gia trò chơi. (Mẫu: các bạn nắm tay thành vòng tròn, lời giới thiệu Đây là trò chơi mèo đuổi chuột …….)
c) Giới thiệu món ăn quê hương. (Mẫu: bàn bày món ăn dưới tấm bảng Ngày hội quê hương, ảnh bánh bột lọc, bánh trôi; lời giới thiệu Đây là mấy món ăn quê hương…..)
Trả lời: Ví dụ lời giới thiệu của từng tổ:
- a) Đây là tập bài của tổ tôi viết về quê hương. Bạn Minh viết về cánh đồng lúa, bạn Hà vẽ bến sông, còn tôi dán ảnh cây đa đầu làng. Mời các bạn xem và góp ý nhé!
- b) Đây là trò chơi mèo đuổi chuột. Mọi người nắm tay thành vòng tròn, một bạn làm mèo, một bạn làm chuột. Chuột chạy luồn qua các cửa giữa hai người, mèo phải chạy đúng đường chuột đã chạy. Mèo bắt được chuột thì đổi vai. Mời các bạn vào chơi cùng!
- c) Đây là mấy món ăn quê hương: bánh bột lọc trong veo có nhân tôm, bánh trôi trắng tròn rắc vừng. Bánh bột lọc dai dai, chấm nước mắm ớt rất ngon. Mời các bạn nếm thử!
Câu 2 (trang 114): Cả lớp bình chọn những sản phẩm, hoạt động hay.
Trả lời: Cả lớp xem lại sản phẩm, hoạt động của các tổ và bình chọn: tập bài nào viết hay, trang trí đẹp; trò chơi nào vui, giới thiệu rõ cách chơi; món ăn nào được giới thiệu hấp dẫn nhất.
Tự đánh giá (trang 114)
Sau Bài 30 và Bài 31, em hoàn chỉnh bảng trong SGK rồi tự đánh giá. Phần in nghiêng là chỗ em tự điền:
| Đã biết những gì? | Đã làm được những gì? |
| a) Các chữ hoa M, N (kiểu 2) | a) Viết các chữ hoa M, N (kiểu 2) |
| b) Từ ngữ về nông thôn | b) Sử dụng từ ngữ về nông thôn |
| c) Sự ngạc nhiên, thích thú | c) Thể hiện sự ngạc nhiên, thích thú |
| d) Truyện, thơ, văn miêu tả, thông tin, tranh ảnh về quê hương | d) – Quan sát, nhận xét tranh ảnh và viết về quê hương hoặc nơi em ở – Tham gia hoạt động Ngày hội quê hương |
Việc nào làm tốt, em đánh dấu vào vở; việc chưa tốt (ví dụ nói câu thể hiện sự ngạc nhiên còn thiếu dấu chấm than) thì luyện thêm.
Bài đọc 1 của Bài 31 là bài thơ Về quê (trang 106–109). Cách nói và đáp lời khen em đã luyện ở bài Bồ câu tung cánh lớp 2 Cánh diều (Bài 19).