Cảm nhận về nhân vật Nghi trong Điều không tính trước – Dàn ý + 6 bài văn mẫu

Đọc Điều không tính trước, em quý nhất nhân vật Nghi. Trên sân bóng, Nghi cũng hiếu thắng như bao cậu bé khác: bắt lỗi việt vị, còn trêu “tôi” là “ăn cắp trứng gà”. Nhưng khi “tôi” đang hằm hè chờ ở ngã tư với cái kềm trong túi, Nghi lại vui vẻ chào: “Ủa, mày đi đâu đó? Tao đang đi tìm mày nè.” Thứ Nghi mang theo chỉ là cuốn luật bóng đá cho bạn mượn và mấy tấm vé xem phim. Cách làm lành ấy vừa khéo vừa chân thành: Nghi không thanh minh, không đổ lỗi, chỉ muốn lần sau hai đội chơi cho đúng luật. Đến khi Phước bước ra từ bụi cây, Nghi còn an ủi bạn và rủ đi chung. Nghi dạy em rằng một cử chỉ thiện chí có sức mạnh hơn mọi trận đánh nhau.

Nguyễn Nhật Ánh có biệt tài kể chuyện tuổi học trò bằng giọng văn hóm hỉnh mà ấm áp. Trong truyện ngắn Điều không tính trước, bên cạnh cậu bé “tôi” nóng nảy, nhà văn xây dựng một nhân vật khiến người đọc nhớ mãi: cậu bạn Nghi hồn nhiên, rộng lượng.

Lần đầu xuất hiện, Nghi không hề “đáng yêu”. Trong trận bóng cuối năm, chính Nghi la lên rằng bàn thắng của “tôi” là việt vị, rồi còn nhe răng trêu chọc trước khi bỏ về. Vì thế, cả “tôi” lẫn người đọc đều đinh ninh rằng giữa hai bên sắp có một trận ẩu đả.

Thế nhưng, chiều hôm ấy, Nghi đến ngã tư với tâm thế của một người bạn. Cậu mừng rỡ vì gặp được “tôi”, thò tay vào túi lấy ra cuốn luật bóng đá còn mới, rồi giải thích: “Cho mày mượn đọc để mai mốt đá bóng mình khỏi phải cãi nhau nữa!” Câu nói mộc mạc cho thấy Nghi đã nghĩ về trận cãi vã, và cậu chọn cách giải quyết bằng hiểu biết thay vì bằng sức mạnh. Chưa hết, Nghi còn mời bạn đi xem phim bằng mấy tấm vé được chị cho.

Ở phần cuối, khi Phước suýt bắn ná, Nghi vẫn chẳng hay biết gì. Cậu hỏi han, an ủi Phước mất con chim, rồi quàng vai cả hai bạn kéo đi. Câu nói của Nghi: “Không có đánh nhau đâu! Hai nhân vật này là bạn thân với nhau, một tình bạn chân thành và tuyệt đẹp!” tưởng chỉ nói về bộ phim, hóa ra lại đúng với chính ba cậu bé.

Nghi là người bạn chân thành, cởi mở, biết bỏ qua chuyện cũ. Đọc truyện, em hiểu rằng khi có xích mích, người chủ động làm lành không hề thua thiệt, trái lại còn giành được điều quý nhất: một tình bạn.

Có những truyện ngắn đọc xong ta bật cười, rồi lặng đi một chút vì thấy mình trong đó. Truyện ngắn Điều không tính trước mà Nguyễn Nhật Ánh viết cho tuổi học trò là một truyện như thế. Câu chuyện về trận “đánh nhau” không thành của mấy cậu học trò để lại trong em nhiều suy nghĩ, và người khiến em cảm phục nhất là cậu bạn tên Nghi.

Nghi bước vào câu chuyện qua lời kể đầy ấm ức của “tôi”. Trong trận bóng giao hữu cuối năm học, “tôi” vừa ghi bàn thì Nghi kêu ầm lên là việt vị và khăng khăng không công nhận. Hai đội cãi nhau đến mức bỏ cả trận đấu. Chưa dừng ở đó, Nghi còn chọc “tôi” là “ăn cắp trứng gà”. Đọc đến đây, em thấy Nghi cũng là một cậu bé rất bình thường: mê bóng, muốn đội mình thắng, và đôi khi trêu bạn hơi quá. Chính sự bình thường ấy khiến những gì Nghi làm sau đó trở nên đáng nhớ.

Chiều hôm đó, “tôi” và Phước nấp sẵn ở ngã tư, tay lăm lăm “vũ khí”. Còn Nghi thì vô tư bước tới, vừa thấy “tôi” đã reo: “Ủa, mày đi đâu đó? Tao đang đi tìm mày nè.” Lời chào không có chút giận dỗi nào. Khi Nghi thò tay vào túi, cả “tôi” lẫn người đọc đều nín thở; nhưng thứ cậu lấy ra lại là cuốn sách luật bóng đá mượn của anh trai. Nghi muốn bạn đọc để từ nay hai đội khỏi tranh cãi, và cậu còn nói thêm rằng luật việt vị được ghi rất rõ trong đó. Em rất thích cách giải quyết này. Nghi không cố cãi cho thắng, cũng không né tránh chuyện cũ, mà tìm đến “trọng tài” công bằng nhất là luật chơi. Đó là cách nghĩ chín chắn hiếm thấy ở một cậu bé.

Nghi còn là người rộng rãi và biết chia sẻ. Có ba vé xem phim, cậu hỏi ngay: “Đi xem phim không?” Thấy cái kềm “tôi” lỡ lôi ra, Nghi hồn nhiên khen: “Cái kềm bóng quá hén!”, rồi hỏi mượn về sửa xe. Cậu không hề ngờ rằng món đồ ấy vốn được mang theo để đối phó với mình. Sự ngây thơ của Nghi khiến người đọc vừa buồn cười vừa thương.

Phần cuối truyện càng cho thấy tấm lòng của Nghi. Thấy “tôi” có điệu bộ lạ, cậu hỏi han; thấy Phước bước ra than con chim bay mất, cậu vỗ vai an ủi: “Thôi, bỏ con chim đi!” rồi rủ luôn Phước cùng đi. Cậu choàng vai hai người bạn, vui vẻ khẳng định không có chuyện đánh nhau. Hình ảnh bóng ba đứa in trên đường thành một khối như người khổng lồ là phần thưởng đẹp cho lòng tốt của Nghi.

Nhân vật Nghi được nhà văn khắc họa chủ yếu qua lời nói và cử chỉ, qua cái nhìn của “tôi” nên càng tạo bất ngờ. Từ Nghi, em học được rằng khi có mâu thuẫn, hãy bình tĩnh nghĩ xem điều gì thực sự gây ra nó, rồi chủ động bước tới bằng thiện chí. Em mong mình cũng sẽ là một người bạn như Nghi.

Một trong những cách giúp nhân vật nổi bật là đặt cạnh một nhân vật trái ngược. Ở truyện ngắn này, nhà văn để cậu bé Nghi đứng đối diện với “tôi”, người kể chuyện. Qua sự đối lập ấy, vẻ đẹp của Nghi hiện lên thật rõ.

Cùng xuất phát từ một trận cãi nhau, hai cậu bé lại có hai cách nghĩ khác hẳn nhau. “Tôi” nuôi cục tức suốt mấy ngày, lẩm bẩm hăm dọa, lục lọi tìm “vũ khí”, rủ rê và khích Phước, tỉ mỉ lên kế hoạch phục kích như một vị chỉ huy. Còn Nghi, có lẽ cũng trong mấy ngày ấy, lại tìm cuốn luật bóng đá và giữ sẵn mấy tấm vé xem phim. Một người chuẩn bị cho trận đánh; một người chuẩn bị cho cuộc làm lành.

Khi hai bên gặp nhau, sự đối lập càng rõ. “Tôi” thót bụng, nắm chặt cái kềm trong túi, sẵn sàng đối phó. Nghi thì reo lên mừng rỡ, đưa sách, khoe vé, mời đi xem phim. “Tôi” lúng túng, ấp úng, phải nói dối để che chuyện Phước đang nấp. Nghi thẳng thắn, hồn nhiên, hỏi gì nói nấy. Có thể nói, chính sự thật thà của Nghi đã khiến “tôi” ngượng ngùng, nhận ra cái kế hoạch “trả thù” của mình thật trẻ con.

Sự đối lập ấy không nhằm chê “tôi” là người xấu. “Tôi” vẫn tốt bụng: biết ra hiệu ngăn Phước, biết lao ra đứng chắn để bảo vệ Nghi. Nhưng phải nhờ Nghi mở lời trước, “tôi” mới có cơ hội để cái tốt trong mình được bộc lộ. Đó là sức lan tỏa của lòng bao dung: một người biết lùi một bước sẽ giúp người kia cũng bước ra khỏi cơn giận.

Cuối truyện, Nghi chẳng hiểu chuyện “đánh nhau” là gì, chỉ hăng hái kéo hai bạn đi xem phim. Câu nói về hai nhân vật trong phim là “bạn thân với nhau” như một lời tiên đoán cho chính tình bạn của ba cậu bé. Còn bóng của họ in trên đường, nhập làm một, là hình ảnh kết tinh của sự hòa giải.

Qua cách đặt Nghi cạnh “tôi”, Nguyễn Nhật Ánh nhẹ nhàng nhắn nhủ bạn đọc nhỏ tuổi: nóng giận chỉ đẩy ta vào những kế hoạch ngớ ngẩn, còn cởi mở và bao dung mới mang lại niềm vui. Em tự nhủ lần sau có giận bạn, mình sẽ thử làm như Nghi.

Văn chương viết cho thiếu nhi của Nguyễn Nhật Ánh thường không có những anh hùng lớn lao, chỉ có những cậu bé, cô bé rất đời thường với tật xấu nho nhỏ và tấm lòng trong trẻo. Cậu bé Nghi của truyện ngắn Điều không tính trước chính là một gương mặt như thế. Cậu không làm điều gì phi thường, chỉ mang một cuốn sách và mấy tấm vé xem phim đến gặp bạn, vậy mà đủ để biến một trận “đánh nhau” thành buổi chiều đẹp nhất của ba cậu học trò.

Điều đặc biệt là Nghi được nhìn qua đôi mắt của người đang “thù” mình. Truyện kể ở ngôi thứ nhất, nên mọi điều ta biết về Nghi đều đi qua lăng kính ấm ức của “tôi”: Nghi là kẻ bắt lỗi vô lí, là đứa nhe răng trêu chọc, là “địch thủ” phải cho biết tay. Nhà văn cố ý để người đọc cùng chung định kiến với “tôi”, để rồi khi Nghi thật sự xuất hiện, sự thật vỡ òa như một cú lừa ngoạn mục. Ta chợt hiểu: cái nhìn của người đang giận bao giờ cũng méo mó.

Nghi xuất hiện với lời chào vồn vã: “Ủa, mày đi đâu đó? Tao đang đi tìm mày nè.” Câu nói đặt cạnh nỗi lo của “tôi” rằng Nghi cũng đã chuẩn bị vũ khí tạo nên tiếng cười. Nhưng ẩn sau tiếng cười là một phát hiện: trong lúc “tôi” tính chuyện trả đũa, Nghi lại tính chuyện làm sao để lần sau khỏi cãi nhau. Cuốn luật bóng đá không chỉ là món đồ cho mượn. Nó cho thấy Nghi hiểu rằng gốc rễ của cuộc cãi vã là hai bên chưa cùng hiểu một luật chơi, và muốn giải quyết tận gốc thì phải cùng nhau học luật. Với một cậu học trò, suy nghĩ ấy thật đáng nể. Nghi không hạ mình xin lỗi, cũng không bắt bạn nhận sai; cậu đưa ra một chuẩn mực công bằng để cả hai cùng tôn trọng.

Lòng tốt của Nghi còn thể hiện ở sự hào phóng tự nhiên. Ba tấm vé xem phim, Nghi nghĩ ngay đến bạn. Thấy cái kềm, Nghi trầm trồ và mượn về sửa xe, chẳng mảy may nghi ngờ. Thấy Phước buồn vì mất con chim, Nghi an ủi rồi rủ cùng đi. Những cử chỉ ấy cho thấy một tâm hồn không biết để bụng. Người đọc bật cười khi Nghi ngơ ngác hỏi lại chuyện đánh nhau, nhưng cũng thấy thương cậu bạn hồn nhiên đã vô tình đi qua một trận phục kích mà không hề hay biết.

Nghi còn là nhân vật mang thông điệp chính của truyện. Câu nói: “Không có đánh nhau đâu! Hai nhân vật này là bạn thân với nhau, một tình bạn chân thành và tuyệt đẹp!” bề ngoài nói về bộ phim, nhưng thực chất là lời tuyên bố về mối quan hệ của ba cậu bé. Ngay sau đó, nhà văn đặt một hình ảnh giàu sức gợi: “Nắng chiều hắt bóng ba đứa xuống mặt đường thành một khối, giống như người khổng lồ trong truyện cổ”. Ba cái bóng hòa làm một, lớn lao như người khổng lồ, chính là sức mạnh của tình bạn được vun đắp từ lòng bao dung mà Nghi đã khởi đầu.

Về nghệ thuật, nhân vật Nghi được khắc họa bằng những nét rất tiết kiệm: vài câu thoại đậm khẩu ngữ, vài cử chỉ như thò tay vào túi, huơ mấy tờ giấy, vỗ vai, choàng vai. Không cần lời bình luận, chỉ qua hành động, Nghi tự bộc lộ mình. Việc đặt Nghi bên cạnh “tôi” nóng nảy và Phước bộc trực còn giúp hình ảnh cậu thêm nổi bật.

Khép lại trang sách, em nghĩ về những lần mình giận bạn chỉ vì một lời trêu hay một lần thua trong trò chơi. Có lẽ điều cần nhất lúc ấy là dừng lại và tự hỏi như Nghi: làm thế nào để lần sau khỏi cãi nhau nữa? Nghi không chỉ là một nhân vật dễ mến mà còn là bài học nhẹ nhàng về cách sống tử tế giữa bạn bè.

Ở lứa tuổi học trò, chuyện giận nhau vì một trận bóng, một lời trêu hay một món đồ chơi là điều rất dễ gặp. Đọc truyện ngắn Điều không tính trước, em được gặp một cậu bạn biết cách gỡ rối những chuyện như thế thật nhẹ nhàng. Đó là Nghi.

Điều em ấn tượng đầu tiên là Nghi không để cơn giận kéo dài. Trận bóng kết thúc trong cãi cọ, hai đội ra về hậm hực, nhưng khi gặp lại “tôi”, Nghi không nhắc lại ai đúng ai sai, cũng không đòi bạn phải xin lỗi. Cậu chỉ đưa ra cuốn luật bóng đá, như muốn nói: chúng mình cùng đọc để hiểu cho đúng. Cách làm ấy vừa giữ được thể diện cho bạn, vừa giải quyết đúng nguyên nhân của cuộc tranh cãi.

Điều thứ hai là Nghi luôn nghĩ đến người khác. Có vé xem phim, cậu mời bạn. Thấy Phước lủi thủi bước ra, cậu an ủi rồi rủ đi cùng, không để ai bị bỏ lại. Thấy “tôi” ấp úng, cậu hỏi han chứ không nghi kị. Sự quan tâm giản dị ấy khiến hai người vốn định “đánh” mình trở nên ngượng ngùng, rồi vui vẻ đi theo.

Điều thứ ba là tinh thần lạc quan, vô tư của Nghi. Cậu nhìn mọi thứ bằng con mắt trong trẻo: cái kềm chỉ là đồ sửa xe, Phước chỉ đang bắn chim, còn bộ phim sắp xem là chuyện về hai người bạn thân. Chính sự vô tư ấy đã dập tắt kế hoạch trả thù mà không cần một lời trách móc.

Từ nhân vật Nghi, em rút ra cho mình bài học về cách ứng xử với bạn bè. Khi có bất đồng, mình nên bình tĩnh, tìm hiểu xem vì sao hai bên hiểu khác nhau, rồi chủ động bắt chuyện bằng thái độ thân thiện. Đừng vội nghĩ xấu về bạn, bởi có khi bạn cũng đang tìm cách làm lành giống như Nghi. Em tin rằng nếu ai cũng biết lùi một bước như Nghi, lớp học của chúng em sẽ có thêm nhiều tình bạn đẹp.

Kết luận

Qua dàn ý và 6 bài văn mẫu, em thấy Nghi là nhân vật tuy không xuất hiện nhiều nhưng giữ vai trò then chốt, tạo nên cái kết bất ngờ và thông điệp về lòng bao dung của truyện. Khi tự viết, em nên chọn vài chi tiết tiêu biểu (lời chào ở ngã tư, cuốn luật bóng đá, vé xem phim, câu nói cuối), trích ngắn gọn và nêu cảm nghĩ của riêng mình.

Xem thêm:

• Phân tích Bức tranh của em gái tôi
• Phân tích truyện Tuổi thơ tôi (Nguyễn Nhật Ánh)
• Phong cách sáng tác của Nguyễn Nhật Ánh
• Mục lục Ngữ văn 6 Cánh diều