Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Bị động là gì? Nghĩa của từ, câu bị động tiếng Việt và bài tập

Cập nhật 16/04/2025·MMavrick Nguyễn·9 phút đọc
Nội dung chính
  • Bị động trong lời nói và trong ngữ pháp
  • Bị động, thụ động và passive voice
  • Nhận ra câu bị động tiếng Việt bằng cách nào?
  • Câu bị động trong văn Hồ Chí Minh, Hoài Thanh, Đỗ Phủ

Bị động là ở thế phải hành động theo sự chi phối của người khác hay của hoàn cảnh, trái nghĩa với chủ động. Trong ngữ pháp, bị động là tên gọi kiểu câu mà chủ ngữ chỉ người, vật chịu tác động của hoạt động do người, vật khác thực hiện, tức câu bị động. Hiểu bị động nghĩa là gì theo cả hai hướng sẽ giúp làm đúng bài tập tiếng Việt lẫn ngữ pháp tiếng Anh.

Nghĩa thường Ở thế bị chi phối, không tự quyết; trái nghĩa với chủ động
Nghĩa ngữ pháp Kiểu câu có chủ ngữ là đối tượng chịu tác động của hoạt động
Gốc từ Hán Việt 被動: bị là chịu, động là chuyển động, hành động
Dấu hiệu Thường có bị, được trước động từ hoặc trước người làm
bị động là gì
bị động là gì? Thế bị chi phối và câu bị động

Bị động trong lời nói và trong ngữ pháp

Chữ bị 被 trong Hán văn mang nghĩa chịu, nhận lấy; động 動 là sự chuyển động, hành động. Ghép lại, bị động là “chịu cái động” do bên ngoài gây ra. Từ điển Hán Nôm giảng là chịu ảnh hưởng sức lực bên ngoài mới hành động, đối lập với chủ động 主動.

Ở lời nói hằng ngày, bị động là tính từ. Ta nói “rơi vào thế bị động“, “đối phó một cách bị động“: người trong cuộc không nắm thế, chỉ chạy theo việc. Một đội bóng bị ép sân suốt hiệp một là đá bị động; một bạn học sát ngày thi mới ôn là học bị động.

Ở giờ Ngữ văn, bị động là thuật ngữ. Sách Ngữ văn lớp 7 (chương trình trước 2018) phân biệt câu chủ động, có chủ ngữ chỉ người, vật thực hiện hoạt động hướng vào người, vật khác, với câu bị động, nơi chủ ngữ là người, vật mà hoạt động của người, vật khác nhắm tới. Cặp ví dụ quen thuộc: “Mọi người yêu mến em” là câu chủ động; “Em được mọi người yêu mến” là câu bị động. Hai câu cùng một sự việc, chỉ khác điều được đặt lên đầu.

Bị động, thụ động và passive voice

Bị động Thụ động Passive voice (tiếng Anh)
Thuộc Lời nói thường và ngữ pháp tiếng Việt Chủ yếu lời nói thường, tâm lý, tính cách Ngữ pháp tiếng Anh
Ý chính Bị hoàn cảnh chi phối; câu có chủ ngữ chịu tác động Chỉ tiếp nhận, ít tự làm, thường nói về tính cách Câu dạng be + quá khứ phân từ
Ví dụ Cửa sổ bị gió đập vỡ. Cậu ấy khá thụ động trong giờ thảo luận. The window was broken by the wind.

Bị động và thụ động trong tính cách gần nghĩa, nhưng “thụ động” hay nói về con người, còn “bị động” hay nói về thế trận, tình huống. Từ trái nghĩa chung của cả hai là chủ động trong học tập và công việc. Với tiếng Anh, câu bị động bắt buộc đổi dạng động từ; tiếng Việt thì động từ giữ nguyên, chỉ thêm bị, được hoặc đảo vị trí các thành phần.

Nhận ra câu bị động tiếng Việt bằng cách nào?

Có ba bước kiểm tra nhanh:

  1. Tìm chủ ngữ. Hỏi chủ ngữ là người làm hay người chịu? Nếu chủ ngữ là đối tượng chịu tác động, câu có khả năng là bị động. Ôn lại cách xác định chủ ngữ trong câu tiếng Việt cho chắc trước khi làm bài.
  2. Tìm từ đánh dấu. Câu bị động thường có bị (sắc thái không mong muốn) hoặc được (sắc thái tích cực) đứng trước động từ hay trước cụm chỉ người làm: Bài thơ được thầy đọc to trước lớp.
  3. Thử đổi về câu chủ động. Nếu đổi được mà nghĩa sự việc giữ nguyên (Thầy đọc to bài thơ trước lớp), đó đúng là câu bị động.

Bước ba quan trọng, vì không phải cứ có bị, được là câu bị động. “Bạn Lan bị sốt” hay “Tổ em được nghỉ sớm” không có ai thực hiện hoạt động hướng vào chủ ngữ, nên không đổi sang chủ động được. Ngược lại, có câu bị động không dùng hai từ ấy, như “Ngôi đình này dựng từ thời Lê”: chủ ngữ ngôi đình là vật được dựng.

Câu bị động trong văn Hồ Chí Minh, Hoài Thanh, Đỗ Phủ

Tinh thần yêu nước như thứ của quý

Trong bài soạn Tinh thần yêu nước của nhân dân ta lớp 7, Hồ Chí Minh viết về tinh thần yêu nước:

“Có khi được trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy.”

Câu lược chủ ngữ nhưng đối tượng vẫn rõ: tinh thần yêu nước là thứ được trưng bày. Người trưng bày không cần nêu. Dùng câu bị động, tác giả giữ cho cả đoạn xoay quanh một đối tượng, các câu nối với nhau chặt hơn.

Một nhà thơ được tôn vinh

Viết về Thế Lữ, Hoài Thanh có câu:

“Tác giả ‘Mấy vần thơ’ liền được tôn làm đương thời đệ nhất thi sĩ.”

Ai tôn? Giới đọc thơ đương thời, nhưng Hoài Thanh không cần nói ra. Đặt Thế Lữ lên làm chủ ngữ, câu văn giữ ánh đèn trên nhà thơ và chữ được cho thấy đó là sự tôn vinh.

Ngay ở nhan đề một bài thơ

Nhan đề bản dịch bài thơ của Đỗ Phủ, Bài ca nhà tranh bị gió thu phá, là một cấu trúc bị động trọn vẹn: nhà tranh chịu tác động, gió thu là kẻ gây ra, bị báo hiệu điều không may. Đặt mái nhà lên trước, nhan đề hướng sự chú ý vào cái nghèo của nhà thơ hơn là vào cơn gió.

Thực hành nhận diện câu bị động có lời giải

Câu 1

Câu 1: Câu nào dưới đây là câu bị động? a) Mẹ tưới cây mỗi sáng. b) Mấy chậu cây được mẹ tưới mỗi sáng. c) Cây lớn nhanh nhờ mưa.

Đáp án: Câu b. Chủ ngữ mấy chậu cây là đối tượng chịu hoạt động tưới do mẹ thực hiện, có từ được. Câu a là câu chủ động tương ứng; câu c không có ai tác động vào chủ ngữ nên không phải câu bị động.

Câu 2

Câu 2: Trong hai câu “Nó bị cảm” và “Nó bị bạn trêu”, câu nào là câu bị động?

Đáp án: “Nó bị bạn trêu” là câu bị động, đổi được thành “Bạn trêu nó”. “Nó bị cảm” chỉ là câu kể một tình trạng; không có ai làm hoạt động “cảm” hướng vào nó, nên không đổi sang chủ động được.

Câu 3

Câu 3: Chuyển câu chủ động “Học sinh lớp 7A trồng hàng cây này” thành hai câu bị động, một câu có “được”, một câu không.

Đáp án: “Hàng cây này được học sinh lớp 7A trồng.” và “Hàng cây này do học sinh lớp 7A trồng.” Cũng có thể lược người làm: “Hàng cây này được trồng từ năm ngoái.”

Câu 4

Câu 4: Vì sao bản tin thường viết “Cây cầu đã được khánh thành” thay vì nêu rõ ai khánh thành?

Đáp án: Vì điều người đọc quan tâm là cây cầu. Câu bị động đưa cây cầu lên làm chủ ngữ và cho phép bỏ người thực hiện khi không cần thiết, giúp bản tin ngắn gọn, khách quan.

Chủ động hay bị động: chọn sao cho đúng ý?

Bị động là gì trong tiếng Việt?

Có hai nghĩa: tính từ chỉ thế bị chi phối, không tự quyết (“rơi vào thế bị động”), và thuật ngữ ngữ pháp chỉ kiểu câu có chủ ngữ chịu tác động. Muốn đọc kỹ cấu trúc và lỗi thường gặp, xem bài câu bị động tiếng Việt và các dạng chuyển đổi.

Bị động là từ gì, từ thuần Việt hay Hán Việt?

Là từ Hán Việt, viết bằng chữ Hán 被動. Nó thuộc nhóm từ ghép có yếu tố động như chủ động, thụ động, vận động.

Bị động tiếng Anh là gì?

Nghĩa ngữ pháp là passive, câu bị động là passive voice. Nghĩa thường, như “thế bị động”, có thể dịch là on the defensive hoặc reactive tùy văn cảnh.

Viết văn có nên dùng nhiều câu bị động không?

Không nên lạm dụng. Câu bị động hợp khi cần nhấn vào đối tượng hoặc không cần nêu người làm. Nếu người làm là trọng tâm, câu chủ động thường rõ và mạnh hơn.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5