Bất đồng quan điểm là tình trạng hai hay nhiều người có cách nhìn, cách đánh giá khác nhau về cùng một vấn đề. Nói “hai bạn bất đồng quan điểm” nghĩa là mỗi người giữ một ý, chưa ai thuyết phục được ai. Cụm từ này không hàm ý cãi vã hay thù ghét; nó chỉ ghi nhận rằng ý kiến của các bên không trùng nhau.
| Nghĩa ngắn | Không cùng cách nhìn, ý kiến về một vấn đề |
| Gốc từ | Hán Việt 不同 (bất đồng: chẳng giống nhau) + 觀點 (quan điểm: chỗ đứng để nhìn) |
| Từ loại | Cụm từ; dùng như vị ngữ (“họ bất đồng quan điểm”) hoặc danh từ (“sự bất đồng quan điểm”) |
| Sắc thái | Trung tính, hơi trang trọng |
Bất đồng quan điểm nghĩa là gì?
Tách ra từng phần thì dễ thấy. Bất đồng theo từ điển là khác nhau, không giống nhau, thường nói về ý kiến, tư tưởng hoặc ngôn ngữ; từ điển cho từ trái nghĩa là thống nhất. Quan điểm gồm chữ quan (觀, nhìn) và chữ điểm (點, chỗ, điểm): nghĩa đen là điểm đứng để nhìn. Đứng ở hai chỗ khác nhau thì thấy hai mặt khác nhau của cùng một ngọn núi, nên bất đồng quan điểm là chuyện rất tự nhiên.
Tiếng Việt cũng nói bất đồng ý kiến hoặc bất đồng về quan điểm; ba cách nói này gần như dùng thay được cho nhau. Vài câu ví dụ ở những hoàn cảnh khác nhau:
- Hai mẹ con bất đồng quan điểm về chuyện chọn trường: mẹ muốn gần nhà, con muốn học chuyên.
- Cuộc họp kéo dài vì nhóm thiết kế và nhóm bán hàng bất đồng quan điểm về màu bao bì.
- Sự bất đồng quan điểm giữa hai nhà phê bình khiến cuốn tiểu thuyết càng được chú ý.
Bất đồng, bất hòa, mâu thuẫn: ba nấc khác nhau
Nhiều người dùng bất đồng, mâu thuẫn, xung đột như ba từ đồng nghĩa. Thật ra chúng là ba nấc khác nhau:
| Từ | Mức độ | Ví dụ |
|---|---|---|
| Bất đồng quan điểm | Ý kiến khác nhau; quan hệ vẫn có thể êm đẹp | Hai bạn bất đồng quan điểm nhưng vẫn chơi thân |
| Bất hòa | Quan hệ đã sứt mẻ, không còn hòa thuận | Anh em bất hòa vì chuyện đất đai |
| Mâu thuẫn | Hai bên đối lập, loại trừ nhau, khó cùng đúng | Mâu thuẫn giữa lời nói và việc làm |
| Trái nghĩa | Đồng quan điểm, nhất trí, đồng thuận, thống nhất | |
Nghĩa của mâu thuẫn có cả một câu chuyện về cái giáo và cái khiên, kể ở bài chuyện người bán giáo và khiên. Còn cụm dễ lẫn là bất đồng ngôn ngữ: nghĩa là hai người không nói chung một thứ tiếng, chẳng liên quan gì đến chuyện tranh cãi. Một du khách Pháp và bà bán hàng ở chợ Bến Thành bất đồng ngôn ngữ, nhưng có khi lại rất đồng ý với nhau về giá một chiếc nón.
Viết đoạn văn bàn về sự bất đồng quan điểm
Đề nghị luận xã hội hay đặt vấn đề theo kiểu: “Suy nghĩ về sự bất đồng quan điểm giữa cha mẹ và con cái” hoặc “Ứng xử thế nào khi bất đồng ý kiến với bạn bè”. Một khung ý có thể dùng:
- Giải thích: bất đồng quan điểm là khác nhau về cách nhìn; nó xuất phát từ tuổi tác, trải nghiệm, hiểu biết khác nhau.
- Mặt tích cực: ý kiến trái chiều giúp soi lại suy nghĩ của mình, tránh cái nhìn một chiều. Đây cũng là nền của thói quen phản biện.
- Mặt rủi ro: nếu chỉ lo thắng, bất đồng dễ trượt sang bất hòa: to tiếng, giận dỗi, công kích con người thay vì bàn về ý kiến.
- Cách ứng xử: nghe cho hết ý người kia trước khi đáp, xem thêm bài về lắng nghe; nói về vấn đề chứ không nói về con người; tìm điểm chung; chấp nhận rằng có lúc hai bên vẫn giữ ý mình mà không ai cần đổi.
Dẫn chứng đời thường dễ tìm, như chuyện chọn ngành học, chuyện giờ giấc dùng điện thoại. Tiếng Anh có một cách nói đáng mượn cho phần kết: agree to disagree, nghĩa là đồng ý để mỗi bên giữ quan điểm riêng. Câu ấy không phải là bỏ cuộc; nó là lúc hai người cùng thừa nhận cuộc trò chuyện đã đi hết phần có ích.
Khi hai người không cùng ý
Bất đồng quan điểm tiếng Anh là gì?
Thường dịch là disagreement hoặc difference of opinion. Câu “chúng tôi bất đồng quan điểm” có thể nói We have different views hoặc We disagree on this.
Bất đồng quan điểm có phải là cãi nhau không?
Không. Bất đồng chỉ là ý kiến khác nhau; cãi nhau là cách xử lý sự khác nhau ấy bằng lời lẽ gay gắt. Nhiều người bất đồng quan điểm suốt đời mà chưa từng to tiếng với nhau.
Bất đồng quan điểm vợ chồng có đáng lo không?
Chuyện vợ chồng khác ý về tiền bạc, con cái, cách sống là thường gặp. Điều đáng để ý là cách hai người nói với nhau khi khác ý; nếu bất đồng kéo dài thành bất hòa, nhiều cặp tìm đến chuyên gia tư vấn hôn nhân gia đình để có người thứ ba gỡ rối.
Bất đồng quan điểm và bất đồng ý kiến khác nhau thế nào?
Gần như cùng nghĩa. “Quan điểm” thường chỉ cách nhìn có hệ thống, lâu dài; “ý kiến” có thể chỉ là nhận xét về một việc cụ thể. Trong lời nói hằng ngày, hai cụm được dùng thay cho nhau.