Bài 46: iêm, yêm, iêp thuộc phần Học vần của sách Tiếng Việt lớp 1 Cánh diều tập 1, trang 82–83. Con học vần iêm (và cách viết yêm), vần iêp qua ba từ diêm, yếm, tấm thiếp. Bài có 4 hoạt động: làm quen, tìm tiếng có vần iêm, iêp, tập đọc bài Gà nhí nằm mơ (kèm chọn ý đúng) và tập viết.
Bài 46: iêm, yêm, iêp học những gì?
- Biết vần iêm gồm iê và m, vần iêp gồm iê và p; đánh vần: iê – mờ – iêm, iê – pờ – iêp.
- Biết khi tiếng không có âm đầu thì vần iêm viết là yêm (như trong tiếng yếm).
- Đọc bài Gà nhí nằm mơ, chọn ý đúng với nội dung bài.
- Tập viết iêm, diêm, yếm, iêp, thiếp.
Làm quen, tìm tiếng có vần iêm, iêp (trang 82)
Câu 1 (trang 82): Làm quen
Trả lời: Sách in ba hình:
- Một bó diêm que vàng, đầu đỏ. Con đánh vần: dờ – iêm – diêm.
- Chiếc yếm màu hồng của em bé, có hình gấu và hoa nhỏ. Đánh vần: yêm – sắc – yếm.
- Tấm thiếp chúc mừng gắn hoa. Đánh vần: tờ – âm – tâm – sắc – tấm; thờ – iêp – thiêp – sắc – thiếp.
Tiếng yếm không có âm đứng đầu, nên chữ i được thay bằng y: viết yếm, không viết “iếm”. Còn diêm, thiếp có âm đầu (d, th) nên vẫn viết iê.
Câu 2 (trang 82): Tiếng nào có vần iêm? Tiếng nào có vần iêp?
Sáu hình có ghi chữ: (1) dừa xiêm, (2) múa kiếm, (3) tấm liếp, (4) liềm, (5) diếp cá, (6) kim tiêm.
Trả lời:
| Tiếng có vần iêm | xiêm (hình 1), kiếm (hình 2), liềm (hình 4), tiêm (hình 6) |
| Tiếng có vần iêp | liếp (hình 3), diếp (hình 5) |
Nội dung hình: (1) hai quả dừa xiêm vỏ xanh; (2) một cô gái áo tím đang múa kiếm; (3) tấm liếp đan bằng nan tre, dựng đứng; (4) cái liềm lưỡi cong, cán gỗ dùng để cắt lúa, cắt cỏ; (5) cành rau diếp cá có bông hoa trắng nhỏ; (6) chiếc kim tiêm, mũi tên chỉ vào đầu kim.
Lưu ý: tiếng kim trong “kim tiêm” có vần im (đã học ở Bài 43: im, ip), chỉ tiếng tiêm mới có vần iêm.
Tập đọc và tập viết (trang 83)
Câu 3 (trang 83): Tập đọc
Bài đọc: Gà nhí nằm mơ. Sau bài đọc có câu hỏi Ý nào đúng?: a) Gà nhí bị quạ cắp đi. – b) Gà nhí nằm mơ bị quạ cắp đi.
Trả lời: Bài Gà nhí nằm mơ kể chuyện một buổi trưa mùa hè, chú gà nhí ngủ và mơ thấy con quạ bắt mình mang đi. Gà nhí hoảng sợ, kêu chiêm chiếp rất to. Gà mẹ liền ru con thật nhẹ nhàng, tiếng ru êm ái làm gà nhí ngủ say trở lại. Tranh vẽ gà mẹ xòe cánh ấp gà nhí dưới giàn đậu; góc trên có đám mây vẽ con quạ quắp gà con, đó là giấc mơ của gà nhí.
Cách đọc:
- Đánh vần: chờ – iêm – chiêm; chờ – iêp – chiêp – sắc – chiếp; thờ – iêp – thiêp – sắc – thiếp.
- chiêm chiếp: tiếng gà con kêu. ầm ĩ: ồn ào. khe khẽ: rất nhỏ, rất nhẹ. ngủ thiếp đi: ngủ say lúc nào không biết.
- Bài có 3 dòng, 6 câu ngắn; con nghỉ hơi ở dấu phẩy, dừng lâu hơn ở dấu chấm. Tiếng gà kêu trong ngoặc kép con đọc to, nhanh như gà con đang sợ.
Ý đúng là b. Quạ bắt gà nhí chỉ là chuyện trong giấc mơ; thật ra gà nhí vẫn nằm yên bên mẹ, nên ý a sai.
Câu 4 (trang 83): Tập viết
Trả lời: Con viết vào bảng con: iêm, diêm, yếm, iêp, thiếp.
- Vần iêm: viết i, nối sang ê (có dấu mũ), rồi nối sang m.
- diêm: chữ d cao 4 li, nối sang vần iêm.
- yếm: chữ y có nét khuyết kéo xuống dưới dòng kẻ; dấu sắc đặt trên ê, cạnh dấu mũ.
- Vần iêp: viết iê nối sang p (nét sổ thẳng của p kéo xuống dưới dòng kẻ).
- thiếp: th (h cao 5 li) nối vần iêp; dấu sắc trên ê.
Cuối trang 82 in dãy vần iêm, yêm, iêp.
Ghi nhớ sau Bài 46
Tiếng có vần iêm: diêm, xiêm, kiếm, liềm, tiêm, chiêm. Tiếng có vần yêm: yếm. Tiếng có vần iêp: thiếp, liếp, diếp, chiếp. Gà nhí con đã gặp trong bài Thi vẽ ở Bài 41: em, ep.