Muốn biết Xuân Diệu được mệnh danh là gì và vì sao, phải nhìn vào những tác phẩm ông để lại. Câu thơ của ông phản ánh một nội tâm mãnh liệt: yêu đời, yêu người đến cuồng nhiệt nhưng cũng nhiều cô đơn.
Xuân Diệu được mệnh danh là gì?
Xuân Diệu thường được gọi là “ông hoàng thơ tình” hay “ông hoàng thơ tình yêu”. Đây là cách gọi phổ biến trong sách báo và nhà trường, xuất phát từ những bài thơ tình nồng cháy của ông; đến nay chưa rõ ai là người đặt ra danh xưng này.
Thơ ông mang đậm cái tôi cá nhân, khao khát nắm giữ tuổi trẻ, tình yêu và mùa xuân trước dòng thời gian trôi chảy. Ông luôn thấy mọi thứ qua đi quá nhanh, không tin vào những điều gọi là vĩnh viễn.
Bên cạnh thơ, Xuân Diệu còn là nhà báo, nhà phê bình văn học, dịch giả. Trước Cách mạng, ông viết cho báo Ngày Nay và đến với nhóm Tự Lực văn đoàn; trong kháng chiến chống Pháp, ông lên Việt Bắc, công tác ở Đài Tiếng nói Việt Nam và làm thư ký tòa soạn tạp chí Văn nghệ. Cuộc đời và sự nghiệp của ông được kể đầy đủ ở bài tiểu sử Xuân Diệu.
Tại sao Xuân Diệu được gọi là ông hoàng thơ tình yêu?
Xuân Diệu viết về tình yêu nhiều và hay hơn hầu hết các nhà thơ cùng thời. Thơ ông khai thác tình yêu ở nhiều cung bậc: say đắm, vồ vập, hờn giận, chờ đợi, và rất nhiều khi là nỗi khắc khoải vì yêu mà không chắc được yêu lại.
Biệt danh của Xuân Diệu có được cũng nhờ cách ông chọn chữ: lãng mạn, vui tươi mà cũng buồn man mác và đầy khao khát. Những câu như “Yêu là chết ở trong lòng một ít” đã đi vào lời ăn tiếng nói hằng ngày của nhiều người.
Có lẽ chính vì luôn cảm thấy mọi thứ không trọn vẹn như mình mong muốn mà trong thơ, ông luôn vội vàng, muốn sống gấp, yêu gấp.
Đời riêng của ông cũng nhiều lặng lẽ. Cuộc hôn nhân duy nhất của ông với nghệ sĩ Bạch Diệp, vào khoảng giữa thập niên 1950, chỉ kéo dài khoảng sáu tháng, theo lời bà kể lại với báo chí. Hai người không có con chung.
Những cách gọi và nhận định khác về Xuân Diệu
Nhận định được nhắc nhiều nhất về Xuân Diệu là của Hoài Thanh trong Thi nhân Việt Nam (1942): ông là người “mới nhất trong các nhà thơ mới”. Hoài Thanh cũng viết rằng thơ Xuân Diệu là “một nguồn sống rào rạt chưa từng thấy ở chốn nước non lặng lẽ này”.
Phong cách thơ Xuân Diệu rất tân thời, với lối diễn đạt mới mẻ, nhiều kết hợp từ lạ, nhiều phép chuyển đổi cảm giác. Ông luôn đứng từ cái tôi cá nhân để viết.
Ông kết hợp hài hòa nét phương Đông và phương Tây: học nhiều ở thơ Pháp nhưng vẫn giữ được hồn Việt, nên thơ ông mới mà không xa lạ.
Sau Cách mạng tháng Tám, Xuân Diệu chuyển sang viết thơ ca ngợi cách mạng, kháng chiến và đất nước với các tập Ngọn quốc kỳ (1945), Ngôi sao (1955), Riêng chung (1960)… Ông cũng viết nhiều tiểu luận phê bình, nhất là về các nhà thơ cổ điển; chính ông là người gọi Hồ Xuân Hương là “Bà chúa thơ Nôm”.
Kết luận
Xuân Diệu được mệnh danh là gì? Ông thường được gọi là “ông hoàng thơ tình”, một cách gọi phổ biến chưa rõ ai đặt nhưng phản ánh đúng phong cách và nội dung thơ ông, còn Hoài Thanh thì gọi ông là người “mới nhất trong các nhà thơ mới”.
Xem thêm:
- Điểm qua những tác phẩm của Xuân Diệu khiến người đọc thổn thức.
- Trọn bộ thơ Xuân Diệu về tình yêu vui buồn lẫn lộn.
- Tìm hiểu phong cách sáng tác Xuân Diệu – Nét thơ riêng trong phong trào thơ mới.
- Xuân Diệu nhận xét gì về Nguyễn Khuyến?