Xả stress là cách nói khẩu ngữ, chỉ việc làm cho căng thẳng trong người vơi bớt đi bằng một hoạt động nào đó: đi dạo, chơi thể thao, nghe nhạc, trò chuyện với bạn bè. Cụm từ ghép chữ Việt xả (cho thoát ra) với chữ Anh stress (căng thẳng). Xả stress nghĩa là gì nói gọn lại là “giải tỏa căng thẳng”.
| Nghĩa ngắn | Giải tỏa căng thẳng, làm nhẹ đầu óc |
| Cấu tạo | xả (tiếng Việt) + stress (tiếng Anh) |
| Tiếng Anh tương đương | relieve stress, blow off steam |
| Sắc thái | Khẩu ngữ, thân mật; văn viết nên dùng “giải tỏa căng thẳng” |
Xả stress: chữ xả gặp chữ stress
Trong từ điển tiếng Việt, xả có nghĩa là thải hơi hoặc nước ra ngoài, như xả bớt hơi trong nồi áp suất, xả nước để thau bể. Hình ảnh ấy rất hợp với cảm giác căng thẳng: áp lực dồn lại trong người như hơi bị nén, cần mở van cho nó thoát ra. Từ đây mới có những cách nói quen như xả hơi (nghỉ làm việc để đỡ mệt), xả giận, và cả xả stress.
Còn stress, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), là trạng thái lo lắng hoặc căng thẳng tinh thần do một hoàn cảnh khó khăn gây ra. WHO cũng nhấn mạnh đây là phản ứng tự nhiên, ai cũng gặp ở mức độ nào đó. Ghép hai chữ lại, xả stress là tìm cách cho cái trạng thái căng ấy dịu xuống, để đầu óc và cơ thể được nghỉ. Các trang sức khỏe như Nhà thuốc Long Châu cũng dịch cụm relieve stress trong tiếng Anh là “giảm căng thẳng” hay “xả stress”.
Nếu muốn hiểu kỹ hơn bản thân chữ stress, có thể đọc bài giải nghĩa stress và các loại căng thẳng. Bài này chỉ bàn tới chuyện “xả” nó ra.
Những lúc cơ thể nhắc rằng đã đến lúc xả stress
Không cần đợi tới khi kiệt sức mới nghỉ. Ở mức đời sống thường ngày, căng thẳng tích tụ hay lộ ra qua vài dấu hiệu quen thuộc:
- Khó tập trung, đọc đi đọc lại một trang sách mà không vào đầu.
- Dễ cáu với người thân vì chuyện rất nhỏ.
- Khó ngủ, hoặc ngủ đủ giờ mà dậy vẫn thấy mệt.
- Ăn uống thất thường, chán ăn hoặc ăn nhiều hơn bình thường.
- Đau đầu, mỏi vai gáy khi ngồi học, làm việc lâu.
WHO cũng liệt kê những biểu hiện tương tự: khó thư giãn, lo âu, cáu kỉnh, khó tập trung, đau đầu, khó ngủ. Có một hai dấu hiệu sau tuần thi cử là chuyện bình thường. Đó là lúc nên cho mình một khoảng nghỉ thật sự.
Vì sao căng thẳng dồn lại, và xả đi thì được gì?
Với học sinh, nguồn căng thẳng quen thuộc là lịch học dày, kỳ thi, kỳ vọng của gia đình, chuyện bạn bè, và cả việc lướt mạng xã hội tới khuya. Người đi làm thì có hạn chót, khối lượng việc, chuyện tiền bạc. WHO nêu những hoàn cảnh dễ gây stress như phỏng vấn xin việc, thi cử, công việc quá tải hay xích mích với gia đình, bạn bè, đồng nghiệp.
Một chút căng thẳng giúp ta tỉnh táo để làm xong việc. Nhưng nếu nó kéo dài mà không được giải tỏa, cả tinh thần lẫn sức khỏe đều bị ảnh hưởng. Xả stress đúng cách giúp ngủ ngon hơn, học tiếp được, và ít to tiếng với người xung quanh.
Điều cần nhớ là không phải cách xả nào cũng tốt. Các bác sĩ ở Bệnh viện Tâm Anh lưu ý rằng xả stress bằng rượu bia, cà phê hay ăn thật nhiều có thể khiến cơ thể càng mệt hơn về lâu dài. Thức trắng chơi game hay lướt điện thoại cũng vậy: đầu óc tưởng được nghỉ nhưng thật ra vẫn bị kích thích liên tục.
Cách lành mạnh thường rất đơn giản: vận động cho ra mồ hôi, đi bộ ngoài trời, hít thở chậm và sâu, nghe nhạc, viết nhật ký, trò chuyện với người mình tin. Mỗi người hợp một kiểu, quan trọng là sau khi xả thấy nhẹ người chứ không mệt thêm.
Tâm lý học gọi chung những cách mỗi người dùng để chống đỡ áp lực là coping mechanism, có cách giúp nhẹ người, có cách lại gây hại về sau.
Xả stress, xả hơi, chữa lành: dùng chữ nào cho đúng lúc
| Cách nói | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| Xả stress | Giải tỏa căng thẳng bằng một hoạt động | Cuối tuần đi đá bóng cho xả stress. |
| Xả hơi | Tạm nghỉ làm việc để lấy lại sức | Làm xong bài kiểm tra, cả lớp được xả hơi một buổi. |
| Chill | Thư thả, thoải mái, không vội | Tối nay chỉ muốn ở nhà chill thôi. |
| Chữa lành | Hàn gắn tổn thương tinh thần sâu hơn | Sau đổ vỡ, cô ấy đi xa một thời gian để chữa lành. |
Xả stress thường ngắn và cụ thể: một trận cầu lông, một buổi hát karaoke. Còn tinh thần chill thong thả của giới trẻ lại là một trạng thái, một nhịp sống chậm. Trong bài văn, bài thuyết trình, nên viết “giải tỏa căng thẳng”, “thư giãn” thay cho xả stress.
Xả stress: vài điều người ta hay hỏi
Xả stress nghĩa là gì trong tiếng Anh?
Gần nhất là relieve stress (giảm căng thẳng). Cách nói thân mật hơn là blow off steam, hình ảnh xả hơi nước rất giống chữ “xả” của tiếng Việt.
Học sinh nên xả stress bằng cách nào?
Ngủ đủ giấc, chơi một môn thể thao, đi dạo, đọc truyện, nói chuyện với bạn bè hay bố mẹ. Nên chia nhỏ thời gian học, cứ học một lúc thì đứng dậy vận động vài phút.
Xả stress bằng ăn uống có tốt không?
Thỉnh thoảng một bữa ngon thì không sao. Nhưng nếu lần nào căng thẳng cũng ăn thật nhiều, hay uống nhiều cà phê, nước ngọt, cơ thể sẽ mệt hơn và thói quen ấy khó bỏ.
Khi nào xả stress không còn đủ?
Khi cảm giác căng thẳng kéo dài nhiều tuần, mất ngủ triền miên, buồn bã hoặc lo âu tới mức ảnh hưởng việc học, việc làm, hãy chia sẻ với người lớn tin cậy và tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Với học sinh, phòng tư vấn học đường là nơi gần nhất để bắt đầu.