Vương quốc Khỉ là nơi chứa đựng những bài học sâu sắc về cuộc sống. Những câu chuyện ngụ ngôn ở đây phản ánh bản chất con người. Mỗi câu chuyện đều mang đến những suy ngẫm thú vị và ý nghĩa riêng.
Có hai người nọ rất thích đi du lịch, một người chỉ nói thật còn một kẻ toàn nói dối. Một lần, họ cùng nhau đi du lịch đến vương quốc Khỉ. Một toán Khỉ đã tóm được hai người, định sẽ giam bọn này ở chỗ Vương hầu.
Vương hầu nghĩ, từ miệng hai tên này nói ra, chắc chắn sẽ biết được mình là một vị vua như thế nào. Cung điện của Vương hầu, ngọc ngà châu báu, uy nghiêm tráng lệ. Triều thần chia thành 2 hàng đứng ở 2 bên cung điện. Ở giữa là vị trí cao quý, bên trên có treo đầy da thú quý hiếm, và đây chính là ngai vàng của Vương hầu.
Vương hầu ra lệnh cho dẫn 2 tên này đến cung điện, rồi hỏi:
– Này, trong con mắt loài người các ngươi, ta là một vị vua như thế nào?
Kẻ thích nói dối liền đáp:
– Thưa bệ hạ, trong con mắt của tôi, ông là một vị vua vô cùng uy quyền, có tư cách giống hệt như quốc vương vĩ đại của loài người.
– Thế còn những người bên cạnh thì sao?
Kẻ thích nói dối lại tiếp tục tâng bốc:
– Họ đều là những nhân tài của ngài, họ đều có thể làm đại sứ hoặc tướng quân.
Hầu vương và các thuộc hạ của ông nghe thấy vậy vô cùng đắc ý, và đem tặng cho tên khoác lác rất nhiều ngọc ngà châu báu. Hầu vương tiếp tục hỏi người còn lại:
– Thế anh thấy ta là một vị vua như thế nào? Và những đại thần này của ta nữa?
Anh chàng thật thà nói thẳng:
– Tuy ngài là vua, nhưng trong con mắt của loài người, ngài chẳng qua chỉ là một con Khỉ, và các đại thần của ngài cũng vậy.
Sau khi nghe thấy những lời nói thẳng như vậy, Vương hầu vô cùng tức giận, và quyết định trừng phạt anh thật nặng.
Lời bàn: Sự thật thường mất lòng. Nhưng cần phân biệt lời nói thật và những lời nói dối nhằm phỉnh nịnh.
Ý nghĩa truyện Vương quốc Khỉ
Kẻ có quyền muốn nghe gì
Hầu vương ngồi trên ngai treo đầy da thú quý, quần thần đứng hai hàng, rồi hỏi hai người khách: trong mắt loài người, ta là vị vua thế nào? Câu hỏi nghe như muốn biết sự thật, nhưng thật ra là để được khen. Kẻ nói dối hiểu ngay điều đó và đáp đúng điều vua muốn nghe, kể cả khen quần thần đều có thể làm đại sứ, tướng quân. Hắn được thưởng châu báu.
Cái giá của lời nói thật
Người thật thà trả lời đúng điều mình thấy: dù là vua, ngài vẫn là một con khỉ, quần thần cũng vậy. Câu nói không sai, nhưng đặt trong cung điện của khỉ thì thành tội. Truyện không đưa ra kết thúc có hậu cho người nói thật; nó để người đọc tự cảm nhận sự bất công ấy. Đó cũng là cách truyện phê phán những nơi chỉ thưởng lời nịnh và phạt lời thẳng.
Nói thật cũng cần cách nói
Lời bàn chọn một ý dung hòa: sự thật thường mất lòng, nhưng phải phân biệt lời thật với lời nịnh. Có thể bàn thêm với học sinh: người thật thà trong truyện không sai, nhưng nếu biết chọn lời, chọn lúc, có khi sự thật vẫn được nói ra mà không gây họa. Đây là câu hỏi đáng thảo luận khi đọc truyện: nên nói thật đến mức nào, và nói như thế nào?
Nguồn gốc truyện Vương quốc Khỉ
Đây là ngụ ngôn Aesop “Hai người đi đường và bầy khỉ” (một người chuyên nói thật, một người chuyên nói dối), được Phaedrus kể lại bằng thơ. Bản tiếng Việt này gọi vua khỉ là “Vương hầu”, “Hầu vương” và thêm phần “Lời bàn”.
Đọc thêm: Anh hề và người nông dân, Cú mèo và châu chấu (cái giá của việc nghe nịnh) và Chú bé chăn cừu.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao kẻ nói dối được thưởng còn người thật thà bị phạt?
Vì Hầu vương và quần thần chỉ muốn nghe lời tâng bốc; kẻ nói dối khen vua giống quốc vương vĩ đại của loài người nên được thưởng, còn người thật thà nói vua chỉ là một con khỉ nên bị trừng phạt.
Lời bàn của truyện Vương quốc Khỉ là gì?
Sự thật thường mất lòng, nhưng cần phân biệt lời nói thật với những lời nói dối nhằm phỉnh nịnh.