Tuổi Ngựa là bài đọc 1 (Chia sẻ và đọc) mở đầu Bài 1 (Chân dung của em) trong sách Tiếng Việt lớp 4 Cánh diều tập 1, trang 5–6. Bài viết gợi ý trả lời phần Chia sẻ và 5 câu hỏi Đọc hiểu bài thơ của Xuân Quỳnh, kèm cách học thuộc lòng khổ 3 và 4.
Chia sẻ (trang 5)
Câu 1 (trang 5): Trò chơi hỏi đáp: Mỗi em đặt 5 câu hỏi để hiểu về bạn.
M:
– Trò chơi bạn thích nhất là gì?
– Món ăn bạn thích nhất là món nào?
– Bạn thích môn học nào nhất?
– Bạn không thích điều gì?
– Nếu tự vẽ mình, bạn sẽ chú ý tới đặc điểm nào?
Trả lời: Em có thể hỏi bạn về sở thích, thói quen, ước mơ, những điều bạn tự hào. Ví dụ 5 câu hỏi:
- Lúc rảnh rỗi, bạn hay làm gì nhất?
- Bạn thích màu gì? Vì sao?
- Con vật nào bạn muốn nuôi nhất?
- Lớn lên bạn mơ ước làm nghề gì?
- Điều gì ở bản thân khiến bạn thấy tự hào?
Câu 2 (trang 5): Qua trò chơi trên, em hiểu “Chân dung của em” nghĩa là gì?
Trả lời: “Chân dung của em” là những nét riêng giúp người khác nhận ra em: dáng vẻ bên ngoài, tính tình, sở thích, thói quen, ước mơ… Mỗi bạn có một bức chân dung riêng, không ai giống ai.
Đọc: Tuổi Ngựa (trang 6)
Bài đọc trích bài thơ Tuổi Ngựa của nhà thơ Xuân Quỳnh, viết theo lối trò chuyện giữa con và mẹ. Đoạn trích có 4 khổ thơ, mỗi dòng 5 chữ:
- Khổ 1: cuộc hỏi đáp về tuổi của con.
- Khổ 2: con tưởng tượng mình phi qua bao miền đất, mang gió về tặng mẹ.
- Khổ 3: con đi qua những cánh đồng hoa thơm, đẹp.
- Khổ 4: con hứa dù đi xa đến đâu cũng tìm đường về với mẹ.
Giải nghĩa từ:
- Tuổi Ngựa: người sinh vào năm Ngọ theo âm lịch.
- Trung du: vùng đất nằm giữa miền núi cao và đồng bằng, ở khoảng giữa dòng sông.
- Đại ngàn: rừng rộng lớn, nhiều cây to sống đã lâu năm.
Gợi ý đọc: đọc giọng hồn nhiên, tha thiết; lời hỏi của con đọc hào hứng, lời mẹ đọc dịu dàng. Khổ cuối đọc chậm lại, giọng ấm áp, thể hiện tình yêu mẹ.
Nội dung chính bài Tuổi Ngựa
Bài thơ kể về một bạn nhỏ tuổi Ngựa, thích bay nhảy, mơ được đi khắp mọi miền đất nước, ngắm bao cảnh đẹp. Dù đi xa đến đâu, bạn vẫn yêu thương và luôn nhớ đường về với mẹ.
Đọc hiểu (trang 6)
Câu 1 (trang 6): Ở khổ thơ 1, bạn nhỏ hỏi mẹ điều gì? Mẹ trả lời thế nào?
Trả lời: Bạn nhỏ hỏi mẹ xem mình tuổi gì. Mẹ trả lời con tuổi Ngựa. Mẹ giải thích thêm: ngựa chẳng chịu đứng yên ở đâu cả, nên tuổi của con là tuổi thích đi đây đi đó.
Câu 2 (trang 6): Bạn nhỏ tưởng tượng “ngựa con” sẽ theo ngọn gió đi những đâu?
Trả lời: “Ngựa con” tưởng tượng mình theo gió đi khắp nơi: qua miền trung du xanh, qua vùng đất đỏ, vào rừng đại ngàn sâu thẳm, vượt những triền núi đá gập ghềnh, rồi tới những cánh đồng đầy hoa.
Câu 3 (trang 6): Theo em, vì sao bạn nhỏ tưởng tượng mỗi vùng đất có một màu gió riêng?
Trả lời: Vì mỗi vùng đất có màu sắc riêng: trung du phủ màu xanh của đồi chè, cây cối; vùng đất đỏ có màu đất hồng; rừng già rậm rạp, tối sẫm. Gió thổi qua đâu như mang theo màu của nơi ấy. Cách tưởng tượng này cho thấy bạn nhỏ quan sát tinh tế và có tâm hồn rất bay bổng.
Câu 4 (trang 6): Em thích những hình ảnh nào trong khổ thơ 3?
Trả lời: Em thích nhất hình ảnh hoa mơ nở trắng xoá cả cánh đồng, trắng tinh như tờ giấy mới chưa ai viết lên. Hình ảnh ấy rất trong trẻo, tinh khôi. Em cũng thích cảnh hoa cúc dại vàng rực, gió và nắng đùa vui trên đồng, cùng mùi hoa huệ thơm ngào ngạt mà bạn nhỏ muốn ôm hết về.
Câu 5 (trang 6): Hãy nêu cảm nghĩ của em về nhân vật bạn nhỏ trong bài thơ.
Trả lời: Bạn nhỏ trong bài thơ thật đáng yêu: ham hiểu biết, thích khám phá, giàu trí tưởng tượng. Đi đâu bạn cũng nghĩ đến mẹ, muốn mang những điều đẹp nhất về cho mẹ, lại còn dặn mẹ đừng buồn vì con luôn nhớ đường về. Em thấy bạn là người con rất yêu thương và hiếu thảo.
Học thuộc lòng khổ thơ 3 và 4: em đọc to từng cặp hai dòng thơ rồi gấp sách nhẩm lại. Để nhớ thứ tự, em dựa vào ý chính: khổ 3 là những cánh đồng hoa (hoa mơ, hoa huệ, hoa cúc dại), khổ 4 là lời con hứa nhớ đường về với mẹ.
Đọc tiếp bài đọc 2 cùng chủ điểm: Cái răng khểnh.