Từ đồng nghĩa với vàng óng là các sắc vàng gần nó theo mức độ: vàng ươm, vàng rực, vàng xuộm, vàng hoe; nói về tóc, tơ thì có óng ả. Vàng óng không có từ trái nghĩa cố định; chỉ khi tả độ bóng mới đối được với xỉn màu, vàng úa.
| Đồng nghĩa | theo mức độ: vàng ươm, vàng rực, vàng xuộm, vàng hoe; tả tóc, tơ: óng ả |
| Trái nghĩa | không có từ cố định; theo ngữ cảnh: xỉn màu, vàng úa, bạc phếch |
| Nghĩa gốc | vàng và óng, tức bóng mượt, đẹp mắt (tính từ) |
Vàng ươm, vàng rực, vàng xuộm: mỗi sắc vàng một độ đậm
Chữ óng trong từ điển là bóng, mượt và đẹp; ví dụ quen là “cuộn tơ vàng óng”. Nên vàng óng đổi được sang từ khác khi câu chỉ cần nói màu; cái bóng mượt thì chỉ óng ả giữ được.
| Từ | Sắc thái | Hay tả |
|---|---|---|
| vàng ươm | vàng đậm, đầy, như đã chín tới | lúa chín, mật ong, nắng chiều |
| vàng rực | sáng chói, nổi bật nhất | hoa cúc, cờ, ánh đèn |
| vàng xuộm | vàng đều khắp một vùng | đồng lúa chín |
| vàng hoe | vàng nhạt mà tươi | nắng sớm, tóc trẻ con |
| óng ả | bóng mượt, mềm; không nói màu | mái tóc, sợi tơ |
“Mái tóc vàng óng” đổi sang “vàng hoe” thì tóc nhạt đi và mất bóng. “Rơm phơi vàng óng” đổi sang “vàng rực” lại quá chói. Các từ chỉ màu lệch nhau từng chút như vậy là đồng nghĩa không hoàn toàn, xem bài phân loại từ đồng nghĩa.
Vàng óng có từ trái nghĩa không?
Không có. Từ chỉ màu thường không thành cặp trái nghĩa; ghép “vàng óng trái nghĩa với đen” là sai. Nếu đề bài nhấn vào độ bóng, có thể đặt đối với xỉn màu, bạc phếch; tả lá, rơm đã khô thì đối với vàng úa. Đó đều là đối lập theo ngữ cảnh. Sắc sáng nói chung có ở nhóm từ đứng cạnh rực rỡ.
Đặt câu với vàng óng và các sắc vàng
- Nắng chiều rọi vào đống rơm vàng óng giữa sân.
- Mật ong rừng sóng sánh, vàng ươm trong chai thủy tinh.
- Tháng Năm, cánh đồng quê ngoại đã chín vàng xuộm.
- Con bé có mái tóc vàng hoe, cứ ra nắng là sáng lên.
Thắc mắc về đồng nghĩa với vàng óng
Từ đồng nghĩa với từ vàng óng là gì?
Vàng ươm, vàng rực, vàng xuộm, vàng hoe; óng ả khi tả tóc, tơ.
Trái nghĩa với vàng óng là gì?
Không có từ cố định. Theo ngữ cảnh: xỉn màu, bạc phếch, vàng úa.