Từ đồng nghĩa với trắng chia theo nghĩa. Về màu, gốc Hán Việt có bạch (bạch mã, bạch cầu); muốn nói rõ độ trắng thì dùng trắng tinh, trắng muốt, trắng ngần. Về nghĩa “không còn gì”, trắng gần với sạch trơn, nhẵn túi. Từ trái nghĩa với trắng là đen; trong “phim trắng đen”, từ đối lại là màu.
| Đồng nghĩa | màu: bạch (Hán Việt), trắng tinh, trắng muốt, trắng ngần, trắng toát; hết sạch: sạch trơn, nhẵn túi; nói trắng: nói thẳng |
| Trái nghĩa | đen, màu (về màu); theo ngữ cảnh: giàu có (đối với trắng tay), vòng vo (đối với nói trắng) |
| Loại từ | tính từ; từ điển Hoàng Phê ghi 5 nghĩa (màu, sáng màu hơn cùng loại, không còn gì, nói rõ hết, nốt nhạc) |
Trắng tinh, trắng muốt, trắng bệch: mỗi sắc trắng một ý
| Từ | Sắc thái | Hay đi với |
|---|---|---|
| bạch | Hán Việt, chỉ sống trong từ ghép | bạch mã, bạch cúc, bạch cầu |
| trắng tinh | sạch, chưa vướng chút bẩn | giấy, áo mới |
| trắng muốt, trắng ngần | trắng mịn, đẹp | làn da, hạt gạo, cổ tay |
| trắng toát | trắng phủ cả một vùng | khăn tang, tường vôi |
| trắng bệch | trắng nhợt, mất sắc, gợi ốm yếu | mặt, môi khi sợ hãi |
Ở nghĩa “không còn gì”: trắng tay, tay trắng gần với sạch trơn, nhẵn túi. Ở nghĩa “nói rõ hết”: nói trắng ra tức là nói thẳng.
Đen, màu, vòng vo: trắng đối với gì?
Đen là cặp trái nghĩa gốc, có trong “đổi trắng thay đen”; các từ thay cho đen được bàn ở bài từ đồng nghĩa, trái nghĩa với đen. Màu đối với trắng khi nói phim, ảnh, rượu: rượu trắng ↔ rượu màu. Trắng tay đối lại theo ngữ cảnh với giàu có; nói trắng ra đối với nói vòng vo. Lối nghĩ chỉ chia đời thành hai phe trắng, đen có tên riêng: tư duy nhị nguyên.
Câu mẫu theo từng nghĩa của trắng
- Chiếc áo dài trắng tinh phơi trước hiên.
- Nghe tiếng sấm, mặt cậu bé trắng bệch.
- Ông làm giàu từ hai bàn tay trắng.
- Buôn thua liền ba chuyến, anh nhẵn túi.
- Có gì không vừa ý, em cứ nói thẳng, đừng vòng vo.
Thắc mắc về chữ trắng
Từ đồng nghĩa với trắng là gì?
Về màu: bạch, trắng tinh, trắng muốt, trắng ngần. Về nghĩa hết sạch: sạch trơn, nhẵn túi.
Trái nghĩa với trắng là từ nào?
Đen; khi nói phim, ảnh thì là màu.