Từ đồng nghĩa với ló (để lộ ra một phần) là nhô, thò, nhú, ló dạng; người Nam Bộ còn nói lú. Từ điển không ghi trái nghĩa cho ló; theo ngữ cảnh, đối lại là khuất, lặn (mặt trời, mặt trăng) hoặc rụt, thụt (đầu, tay).
| Đồng nghĩa | nhô, thò, nhú, ló dạng; (phương ngữ Nam) lú |
| Trái nghĩa | không có cặp từ điển; theo ngữ cảnh: khuất, lặn, rụt, thụt |
Nhô, thò, nhú, ló dạng: cái gì đang hiện ra?
| Từ | Sắc thái | Dùng khi |
|---|---|---|
| nhô | vượt lên hoặc ra phía trước so với xung quanh | mỏm đá nhô ra biển, nhô đầu lên khỏi mặt nước |
| thò | chủ động đưa một bộ phận ra khỏi chỗ che | thò tay, thò đầu ra cửa sổ |
| nhú | mới mọc lên một chút | mầm nhú, răng nhú |
| ló dạng | hiện ra cho thấy hình dáng | mặt trời ló dạng |
| lú | phương ngữ Nam, nghĩa như ló | trăng mới lú, mầm lú |
Ló khác thò ở chỗ: thò là người hay con vật tự đưa ra, còn ló dùng được cho cả vật vô tri tự hiện ra. Nói “mặt trời ló” là tự nhiên, “mặt trời thò lên” thì không ai nói. Lấp ló là từ láy, gợi cảnh lúc hiện lúc khuất: ngôi nhà lấp ló sau rặng tre. Chữ ló trong một câu tục ngữ quen thuộc mang nghĩa bóng là nảy ra, được giảng ở bài giải nghĩa cái khó ló cái khôn.
Khuất, lặn, rụt: ló không có cặp trái nghĩa cố định
Đối lại việc hiện ra một phần còn phải xem cái gì đang hiện. Với mặt trời, mặt trăng: ló đối với lặn, khuất (“trăng vừa ló đã khuất sau mây”). Với đầu, tay: ló, thò đối với rụt, thụt (“con rùa ló đầu ra rồi rụt vào”). Đây là đối lập theo ngữ cảnh, không phải trái nghĩa trong từ điển. Vì sao nhiều động từ không có cặp trái nghĩa riêng được nói ở bài trụ về từ trái nghĩa.
Đặt câu với ló, nhô, thò, nhú
- Mặt trời vừa ló sau rặng tre thì sương đã tan.
- Con mèo ló đầu khỏi gầm giường, thấy người lạ lại rụt vào.
- Mỏm đá nhô ra sát mép nước.
- Thằng bé thò tay vào hũ kẹo lúc mẹ quay đi.
- Sau mấy trận mưa xuân, hạt đỗ đã nhú mầm.
Chữ ló: hai câu hỏi hay gặp
Từ đồng nghĩa với từ ló là những từ nào?
Nhô, thò, nhú, ló dạng, và lú trong phương ngữ Nam.
Trái nghĩa với ló là gì?
Từ điển không ghi; theo ngữ cảnh là khuất, lặn, rụt, thụt.