Từ đồng nghĩa với gọn gàng sát nhất là gọn ghẽ và gọn; nói về cách xếp đặt có ngăn nắp, nói về dáng người có thon gọn, nói về cách làm việc có nhanh gọn. Từ trái nghĩa với gọn gàng là bừa bộn, bừa bãi, lộn xộn; với cách ăn mặc thì là lôi thôi, luộm thuộm.
| Đồng nghĩa | gọn ghẽ, gọn, ngăn nắp, thon gọn (dáng người), nhanh gọn (việc làm) |
| Trái nghĩa | bừa bộn, bừa bãi, lộn xộn, ngổn ngang; ăn mặc: lôi thôi, luộm thuộm, lếch thếch |
| Loại từ | tính từ, từ láy của gọn |
Gọn ghẽ, ngăn nắp, thon gọn: mỗi từ hợp một chỗ
Từ điển Hoàng Phê ghi gọn ghẽ và gọn gàng là đồng nghĩa của nhau. Các từ khác chỉ thay được trong một phạm vi hẹp hơn.
| Từ | Khác gọn gàng ở đâu | Hay đi với |
|---|---|---|
| gọn ghẽ | gần như trùng nghĩa, thêm ý trông thích mắt | chăn màn, sách vở |
| gọn | từ gốc; còn có nghĩa làm xong trọn, không tốn thời gian | gấp gọn, xong gọn trong buổi sáng |
| ngăn nắp | nhấn vào thứ tự, đâu ra đấy | tủ hồ sơ, nếp sống |
| thon gọn | chỉ nói thân hình | dáng người, vòng eo |
| nhanh gọn | nói cách làm, không rườm rà | xử lý nhanh gọn |
Tươm tất và chỉn chu hay bị xếp chung nhưng chỉ gần nghĩa. Tươm tất là đủ đầy, chu đáo (cơm nước chuẩn bị tươm tất); chỉn chu là cẩn thận tới từng chi tiết, như giải thích trong bài nghĩa của từ chỉn chu. Một bộ đồ gọn gàng chưa hẳn đã chỉn chu. Ngăn nắp viết hai chữ n; lỗi “ngăn lắp” được sửa trong bài ngăn nắp hay ngăn lắp.
Bừa bộn, lộn xộn, lôi thôi: trái nghĩa với gọn gàng tùy thứ đang tả
- Đồ đạc, nhà cửa: bừa bộn (nhiều và ngổn ngang), bừa bãi, lộn xộn (không theo trật tự nào). Từ điển Hoàng Phê ghi bừa bãi, bừa bộn là trái nghĩa của gọn gàng.
- Cảnh bề bộn: ngổn ngang, từ này còn dùng cho lòng người, xem hai lớp nghĩa của ngổn ngang.
- Ăn mặc: lôi thôi, luộm thuộm; lếch thếch thêm vẻ bệ rạc, khổ sở.
- Lời nói, câu văn: rườm rà, dài dòng; đây là trái nghĩa theo ngữ cảnh.
Bẩn không phải trái nghĩa. Căn phòng có thể gọn gàng mà vẫn bụi; đối của bẩn là sạch.
Đổi gọn gàng sang gọn ghẽ, ngăn nắp: thử từng câu
- “Sách vở xếp gọn gàng trên giá” → “xếp gọn ghẽ”: được.
- “Minh sống rất gọn gàng” → “sống rất ngăn nắp”: được, rõ ý nếp sống có thứ tự.
- “Chị ăn mặc gọn gàng” → “chị ăn mặc ngăn nắp”: không nói thế, ngăn nắp dùng cho sự xếp đặt.
- “Cô ấy có dáng người gọn gàng” → “dáng người thon gọn”: được.
- “Đội nhà thắng gọn gàng 2–0” → “thắng gọn”: được; → “thắng ngăn nắp”: sai.
Đặt câu với gọn gàng và các từ đối lập
- Trước giờ ngủ, em gấp quần áo gọn gàng vào ngăn tủ.
- Bàn làm việc của bố lúc nào cũng ngăn nắp.
- Chăn màn trong doanh trại được gấp gọn ghẽ như bao diêm.
- Thợ sửa ống nước làm nhanh gọn trong hai mươi phút.
- Sau buổi tiệc, phòng khách bừa bộn vỏ bánh và giấy gói quà.
- Cậu ấy đi học với chiếc áo lôi thôi, vạt trong vạt ngoài.
Gọn gàng, gọn ghẽ đồng nghĩa với từ gì: giải đáp ngắn
Từ đồng nghĩa với từ gọn gàng là những từ nào?
Gọn ghẽ, gọn, ngăn nắp; với dáng người là thon gọn, với cách làm là nhanh gọn.
Từ đồng nghĩa với gọn ghẽ là từ nào?
Gọn gàng. Hai từ thay nhau được trong hầu hết các câu.
Trái nghĩa với gọn gàng là từ nào?
Bừa bộn, bừa bãi, lộn xộn; khi tả ăn mặc thì dùng lôi thôi, luộm thuộm.
Gọn gàng là từ láy hay từ ghép?
Từ láy, tiếng gốc là gọn; tiếng gàng không mang nghĩa riêng.