Từ đồng nghĩa với chiêm nghiệm là suy ngẫm, ngẫm nghĩ, nghiền ngẫm; chiêm nghiệm khác các từ này ở chỗ dựa vào kinh nghiệm và sự từng trải. Chiêm nghiệm không có từ trái nghĩa trong từ điển; khi cần đối lại, người viết dùng hời hợt, nông cạn để tả cách nhìn đời chưa từng ngẫm.
| Đồng nghĩa | suy ngẫm, ngẫm nghĩ, nghiền ngẫm |
| Trái nghĩa | không có cặp trực tiếp; theo ngữ cảnh: hời hợt, nông cạn |
| Nghĩa gốc | xem xét, đoán định bằng kinh nghiệm, sự từng trải (động từ). Xem chữ Hán trong chiêm nghiệm |
Suy ngẫm, nghiền ngẫm: ngẫm từ sách hay ngẫm từ đời?
| Từ | Ngẫm về cái gì | Khác chiêm nghiệm |
|---|---|---|
| suy ngẫm | sự đời, một câu nói, một bài học | không cần đã từng trải |
| ngẫm nghĩ | chuyện vừa xảy ra | khẩu ngữ, ngắn hơn |
| nghiền ngẫm | sách vở, từng câu từng chữ | kĩ và lâu, nghiêng về đọc hiểu |
Chiêm nghiệm luôn có phần đúc rút từ điều mình đã sống qua. Suy tư chỉ gần nghĩa: suy tư là trạng thái đang nghĩ sâu, chưa hẳn rút ra điều gì, xem nghĩa của suy tư. Chiêm nghiệm cũng khác trải nghiệm: trải nghiệm là sống qua, chiêm nghiệm là ngẫm lại sau đó. Bảng từ quanh trải nghiệm có ở những từ cùng nghĩa trải nghiệm.
Vì sao chiêm nghiệm không có cặp trái nghĩa riêng?
Chiêm nghiệm là một hoạt động, không phải tính chất có hai đầu. Muốn nói trái nghĩa với chiêm nghiệm, người ta tả kiểu người không làm việc ấy: sống hời hợt, nhìn đời nông cạn. Đây là đối lập theo ngữ cảnh, không thay vào câu được. Cách nhận ra cặp trái nghĩa thật có ở bài về từ trái nghĩa.
Đặt câu với chiêm nghiệm, suy ngẫm, nghiền ngẫm
- Về già, ông hay ngồi bên hiên chiêm nghiệm lẽ được mất ở đời.
- Câu nói của cô giáo khiến em suy ngẫm suốt buổi chiều.
- Anh nghiền ngẫm từng trang sách luật trước kì thi.
- Nghe xong chuyện, bà ngẫm nghĩ một lúc rồi mới trả lời.
Chiêm nghiệm: hỏi đáp nhanh
Đồng nghĩa với chiêm nghiệm là gì?
Suy ngẫm, ngẫm nghĩ, nghiền ngẫm. Suy tư chỉ gần nghĩa.
Chiêm nghiệm có từ trái nghĩa không?
Không có cặp trực tiếp. Tùy câu có thể đối lại bằng hời hợt, nông cạn.