Lời thì thầm của khu vườn là bài đọc trong phần Tự đánh giá cuối Bài 17 (Khám phá thế giới), sách Tiếng Việt lớp 4 Cánh diều tập 2, trang 98–99. Bài viết tóm tắt bài đọc, gợi ý đáp án 4 câu hỏi và bài tập (có bài hướng dẫn mẫu), kèm cách tự nhận xét.

A. Đọc và làm bài tập: Lời thì thầm của khu vườn (trang 98, 99)
Bài đọc theo nhà văn Nguyễn Ngọc Thuần, lời kể của một bạn nhỏ có khu vườn rộng trồng nhiều hoa. Bài có thể chia làm 2 phần:
- Phần 1 (ba đoạn đầu): Chiều chiều, bạn nhỏ nhắm mắt lại, dùng tay sờ để đoán tên từng loài hoa, chẳng bao lâu đã nhận ra hết. Sau đó bố bày trò chơi mới: bạn chỉ được ngửi hương rồi nói tên hoa, cho tới khi thuộc hết mùi của mọi loài hoa trong vườn.
- Phần 2 (đoạn cuối): Bạn nhỏ rủ người đọc thử nhắm mắt mở cửa sổ vào một sớm có sương. Khi ấy ta sẽ “nghe” được khu vườn: biết đang là mùa nào, hoa nào nở; khu vườn như rộng ra, hoa thơm hơn, và dù nhắm mắt ta vẫn hình dung được cả khu vườn.
Giải nghĩa từ:
- Thì thầm: nói rất nhỏ, chỉ đủ cho người bên cạnh nghe.
- Nhận diện: nhìn, nghe hoặc ngửi mà biết được đó là cái gì.
- Xúc giác: giác quan nhận biết bằng cách chạm, sờ.
- Khứu giác: giác quan nhận biết mùi bằng mũi.
Gợi ý đọc: giọng kể nhẹ nhàng, thủ thỉ; đoạn cuối đọc chậm, như đang mời bạn cùng tưởng tượng.
Nội dung chính bài Lời thì thầm của khu vườn
Bài đọc kể cách bạn nhỏ làm quen với khu vườn bằng đôi tay và chiếc mũi thay cho đôi mắt. Qua đó, tác giả thể hiện tình yêu thiên nhiên và nhắn nhủ: khi biết lắng nghe bằng mọi giác quan, ta sẽ khám phá được vẻ đẹp kì diệu của cây cỏ, hoa lá quanh mình.
Câu hỏi và bài tập (trang 99)
Câu 1 (trang 99): Bạn nhỏ đã khám phá khu vườn nhà mình bằng cách nào? Tìm ý đúng:
a) Chăm sóc cây trong vườn hằng ngày.
b) Nhìn ngắm các loài hoa trong vườn.
c) Tập cảm nhận các loài hoa bằng xúc giác và khứu giác.
d) Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ để hít thở không khí trong lành.
Trả lời: Chọn c. Bạn nhỏ nhắm mắt, sờ vào từng bông hoa để đoán tên (xúc giác), rồi chơi trò của bố là ngửi hương để gọi tên hoa (khứu giác). Bạn không khám phá bằng cách nhìn ngắm, còn việc nhắm mắt mở cửa sổ là điều bạn rủ người đọc thử, không phải để hít thở không khí.
Câu 2 (trang 99): Theo bài đọc, vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ, chúng ta sẽ cảm nhận được gì? Tìm ý đúng:
a) Cảm nhận được một buổi sáng mù sương.
b) Cảm nhận được không khí yên tĩnh của buổi sáng.
c) Cảm nhận được không khí yên tĩnh của ban đêm.
d) Cảm nhận được thời tiết, những bông hoa và cả khu vườn.
Trả lời: Chọn d. Đoạn cuối nói khi ấy ta hiểu được khu vườn đang ở mùa nào, bông hoa nào đang nở và tên là gì; nhắm mắt mà vẫn thấy cả khu vườn. Buổi sáng có sương chỉ là thời điểm diễn ra việc đó, bài không nói đến sự yên tĩnh.
Câu 3 (trang 99): Tác giả muốn nói điều gì qua bài văn trên? Tìm ý đúng:
a) Nói về tài năng đặc biệt của bạn nhỏ.
b) Thể hiện tình yêu thiên nhiên.
c) Ca ngợi những bông hoa đẹp.
d) Nói về một trò chơi thú vị.
Trả lời: Chọn b. Cả bài là niềm say mê của bạn nhỏ với khu vườn, với từng bông hoa, mùi hương; tác giả còn rủ người đọc cùng lắng nghe thiên nhiên. Các ý a, c, d chỉ là những chi tiết nhỏ trong bài, chưa nói được điều tác giả muốn gửi gắm.
Câu 4 (trang 99): Viết một bài văn ngắn hướng dẫn các bạn sử dụng một cái bình tưới cây.
Trả lời: Bài hướng dẫn nên có: giới thiệu dụng cụ, các bước làm theo thứ tự (có thể đánh số), những điều cần lưu ý. Bài tham khảo:
Bình tưới cây là dụng cụ quen thuộc giúp chúng mình chăm sóc cây xanh. Bình thường làm bằng nhựa hoặc tôn, gồm thân bình đựng nước, quai cầm và một vòi dài, đầu vòi có hoa sen đục nhiều lỗ nhỏ. Cách dùng như sau:
- Bước 1: Mở nắp (nếu có), đổ nước sạch vào bình. Chỉ nên đổ khoảng hai phần ba bình cho vừa sức xách, rồi đậy nắp lại.
- Bước 2: Một tay cầm quai, tay kia đỡ nhẹ đáy bình, mang tới chỗ cây cần tưới.
- Bước 3: Hướng đầu vòi vào gốc cây, nghiêng bình từ từ cho nước chảy đều qua các lỗ của hoa sen. Muốn nước ra nhiều thì nghiêng thêm, muốn ít thì nghiêng ít lại.
- Bước 4: Tưới xong, đổ hết nước thừa, rửa sạch bình rồi úp ngược ở chỗ khô ráo.
Lưu ý: nên tưới vào sáng sớm hoặc chiều mát; cây nhỏ, cây non thì tưới nhẹ tay, tránh làm dập lá. Chúc các bạn chăm sóc được những chậu cây thật xanh tốt!
B. Tự nhận xét (trang 99)
Câu 1 (trang 99): Em đạt yêu cầu ở mức nào?
Trả lời: Em so với gợi ý: câu 1 chọn c, câu 2 chọn d, câu 3 chọn b. Bài hướng dẫn ở câu 4 đạt khi nói rõ cách dùng bình theo từng bước, đúng thứ tự, có lời nhắc cần thiết và câu văn dễ hiểu. Đúng hết, viết tốt là mức tốt; sai một ít là đạt; sai nhiều cần đọc lại bài.
Câu 2 (trang 99): Em cần cố gắng thêm về mặt nào?
Trả lời: Em có thể cần:
- Đọc kĩ câu hỏi và tìm đúng đoạn văn chứa câu trả lời.
- Phân biệt chi tiết nhỏ với điều tác giả muốn nói qua cả bài.
- Luyện viết bài hướng dẫn: chia bước rõ ràng, dùng từ chỉ thứ tự (trước tiên, tiếp theo, cuối cùng).
Ôn lại các bài đọc trong Bài 17: Chẳng phải chuyện đùa, Đường đi Sa Pa, Ngọn đuốc trong đêm, Bức mật thư.