Tự đánh giá: Bài ca loài kiến lớp 5 (trang 102, 103) – Cánh diều

a) Chịu thương, chịu khó.
b) Tự tin, nghị lực.
c) Đoàn kết một lòng.
d) Tốt bụng, thương người.

Trả lời: Chọn a, b, c.

• a) Khổ 1 và khổ 2: khuân vác nặng, đường xa, mưa gió mà kiến không than khổ.
• c) Kiến cùng ghé vai, ở bên nhau, chung sức, nắm tay nhau làm việc.
• b) Khổ 4 có lời nhắc nhau không “sờn lòng” (theo chú thích trong sách: không nản chí trước khó khăn) và tự nhận mình mạnh mẽ, mạnh như lực sĩ: đó là sự tự tin và nghị lực.

Bài thơ không có chi tiết nào nói kiến giúp đỡ người khác, nên ý d sai.

Lưu ý: một số sách giải chỉ chọn a, c. Em nên chọn thêm b vì chính câu 2 dưới đây (ý d) cũng cho rằng bài thơ khuyên ta nghị lực như loài kiến.

a) Ca ngợi những phẩm chất tốt đẹp của loài kiến.
b) Ngạc nhiên trước khả năng đặc biệt của loài kiến.
c) Thú vị trước những phát hiện của mình về loài kiến.
d) Khuyên người ta đoàn kết, chăm chỉ, nghị lực như loài kiến.

Trả lời: Chọn a, d. Bài thơ khen kiến chăm chỉ, chịu khó, đoàn kết (a) và mượn hình ảnh đàn kiến để nhắn nhủ con người sống như thế (d). Bài thơ không kể những phát hiện lạ hay khả năng đặc biệt nào của kiến, nên ý b, c không đúng.

a) Tạo ra nhiều hình ảnh so sánh.
b) Tạo ra nhiều hình ảnh nhân hoá.
c) Xen kẽ đều đặn các dòng thơ 3 tiếng và 4 tiếng.
d) Sử dụng nhiều từ đồng nghĩa và đa nghĩa.

Trả lời: Chọn c. Em đếm số tiếng sẽ thấy: một dòng 3 tiếng rồi một dòng 4 tiếng, cứ thế lặp lại từ đầu đến cuối bài. Nhịp ngắn, đều đặn ấy giống tiếng hô “một, hai” khi bước chân, nên nghe vui và khoẻ. Bài thơ có nhân hoá, so sánh, nhưng đó không phải điều làm nên nhịp điệu.

Trả lời: Khổ thơ thứ nhất có 4 từ dùng để xưng hô, em chọn 2 từ bất kì:

• mình, chúng ta: đại từ, chỉ cả đàn kiến đang cùng làm việc;
• tôi: đại từ, chú kiến tự xưng;
• bạn: danh từ dùng để xưng hô, gọi chú kiến khác.

Ví dụ trả lời: chúng ta, tôi (hoặc bạn, tôi; mình, chúng ta).

Trả lời: Đoạn văn cần nêu rõ câu thơ (hình ảnh) em chọn, ý nghĩa của nó và lí do em thích. Đoạn văn tham khảo:

Trong Bài ca loài kiến, em thích nhất hai dòng thơ “Mỗi đứa mình / Là một ngôi sao”. Chú kiến nhỏ xíu, đi đâu cũng lẫn vào đất cát, vậy mà nhà thơ lại ví mỗi chú với một vì sao sáng. Hình ảnh ấy cho em thấy ai cũng có giá trị riêng, ai cũng đáng được trân trọng, dù nhỏ bé đến đâu. Và khi những ngôi sao nhỏ ấy ở bên nhau, chúng làm được những việc lớn. Em mong lớp em cũng như đàn kiến: mỗi bạn một điểm mạnh, cùng góp sức thì việc gì cũng xong.

Trả lời: Em đối chiếu bài làm: câu 1 chọn a, b, c; câu 2 chọn a, d; câu 3 chọn c; câu 4 tìm đúng 2 trong 4 từ mình, chúng ta, bạn, tôi. Câu 5 đạt khi em nêu đúng câu thơ, hình ảnh và nói được lí do. Vở bài tập gợi ý thang 10 điểm: câu 1, 2, 3 mỗi câu 1 điểm; câu 4: 2 điểm; câu 5: 5 điểm. Từ 9 điểm trở lên là tốt, từ 5 đến 8 điểm là đạt, dưới 5 điểm là cần cố gắng.

Trả lời: Em có thể cần:

• Đọc thơ, đếm số tiếng mỗi dòng để nhận ra nhịp điệu.
• Ôn đại từ xưng hô và danh từ dùng để xưng hô (bạn, anh, em, cô, bác…).
• Khi viết cảm nhận về câu thơ, chép đúng câu thơ, giải thích ý nghĩa rồi mới nói vì sao em thích.

Ôn lại các bài đọc trong Bài 7: Hội nghị Diên Hồng, Thư gửi Đại hội các dân tộc thiểu số miền Nam, Cây phượng xóm Đông, Tiếng ru.