Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Trung dung là gì? Chữ 中庸, đạo Nho và khác ba phải ở chỗ nào?

Cập nhật 24/01/2025·MMavrick Nguyễn·7 phút đọc
Nội dung chính
  • 中庸: trung dung từ hai chữ Hán
  • Đạo trung dung và thái độ trung dung
  • Trung dung khác ba phải, trung lập ở đâu?
  • Viết đoạn nghị luận về lối sống trung dung

Trung dung là giữ mức vừa phải, không thiên lệch về bên nào, không thái quá mà cũng không bất cập. Đây vốn là một tư tưởng lớn của Nho giáo, đồng thời là tên một cuốn sách trong bộ Tứ thư. Trong lời nói hằng ngày, “thái độ trung dung” hay “sống trung dung” là cách sống chừng mực, ôn hòa; đôi khi từ này cũng bị hiểu lệch thành lối sống nước đôi.

Nghĩa ngắn Không lệch về bên nào; giữ chỗ vừa phải, đúng mức
Gốc từ Hán Việt 中庸: trung (giữa, không nghiêng) + dung (thường, bình thường)
Loại từ Động từ, tính từ; viết hoa “Trung Dung” khi là tên sách
Dễ nhầm với Ba phải, trung lập; chính tả: trung dũng, trưng dụng
trung dung là gì
trung dung là gì? Giữ mức vừa phải, không lệch bên nào

中庸: trung dung từ hai chữ Hán

Chữ trung (中) là ở giữa, không nghiêng về bên nào. Chữ dung (庸) có nhiều nghĩa, trong đó nghĩa dùng ở đây là “thường”, bình thường, như trong dung nhân là người tầm thường. Khi chú giải sách Trung Dung, các nhà Nho đời Tống giảng: không nghiêng lệch, không thái quá, không bất cập thì gọi là trung; còn dung là cái lẽ thường, bền vững, không thay đổi. Ghép lại, trung dung là cái đúng mức được giữ đều đặn mỗi ngày, chứ không phải một lần làm cho phải.

Cuốn Trung Dung vốn là một thiên trong Kinh Lễ, về sau được tách riêng để cùng Đại học, Luận ngữ, Mạnh Tử hợp thành Tứ thư. Truyền thống cho rằng sách do Tử Tư, cháu nội Khổng Tử, soạn ra; giới nghiên cứu đời sau có người cho rằng sách còn được nhiều người bổ sung. Trong sách có câu dẫn lời Khổng Tử: người quân tử theo trung dung, kẻ tiểu nhân đi ngược trung dung. Chỗ khác nhau giữa hai hạng người ấy được giảng ở bài chữ tiểu nhân trong cách nhìn của sách Nho.

Ý cốt lõi gói trong bốn chữ của sách Luận ngữ, khi học trò Tử Cống hỏi trong hai người bạn, ai hơn ai: một người hay làm quá, một người hay làm chưa tới. Khổng Tử đáp: “Quá do bất cập”, tức làm quá cũng dở như làm chưa tới.

Đạo trung dung và thái độ trung dung

Chữ này đang sống với hai lớp nghĩa.

Trong triết học Nho giáo, trung dung là một đức lớn: biết tìm đúng chỗ thích đáng của mỗi việc rồi giữ lấy. Sách Trung Dung kể vua Thuấn khi nghe ý kiến của dân thì nắm lấy hai đầu, rồi chọn chỗ giữa mà dùng. Nghĩa là trước hết phải thấy hết hai đầu của vấn đề, sau đó mới cân nhắc, chứ không đứng giữa một cách máy móc.

Trong lời nói thường ngày, Wiktionary tiếng Việt ghi trung dung là không thiên về bên nào, với ví dụ “thái độ trung dung”. Người ta khen một người “sống trung dung” khi họ biết điều độ: ăn uống vừa phải, vui không quá trớn, buồn không quá lụy, tranh luận không đẩy lời đến mức cực đoan.

  • Bà nội sống rất trung dung, việc gì cũng vừa đủ, chẳng bao giờ thấy bà nói lời nặng.
  • Trong cuộc tranh cãi ấy, anh giữ thái độ trung dung, nghe hết hai phía rồi mới góp ý.

Trung dung khác ba phải, trung lập ở đâu?

Từ Cốt lõi Có chính kiến không?
Trung dung Chọn đúng mức, tránh thái quá và bất cập Có, chọn sau khi cân nhắc
Trung lập Đứng ngoài, không theo phe nào Có thể có nhưng không ngả theo bên nào
Ba phải Ai nói gì cũng cho là phải Không
Cực đoan Đẩy suy nghĩ, hành động đến tận cùng một phía Có nhưng lệch hẳn

Nhầm trung dung với ba phải là lỗi hay gặp nhất. Người trung dung vẫn nói “không” khi cần, chỉ là họ không nói quá lời. Người ba phải thì gật với tất cả, như bài kiểu gật gù cho qua chuyện đã phân tích. Cũng đừng đồng nhất trung dung với thái độ đứng ngoài không theo phe nào: một nước trung lập có thể không tham gia xung đột, nhưng trung dung là chuyện chừng mực trong cách nghĩ và cách làm của từng người.

Về chính tả, trung dung (vừa phải) khác trung dũng (trung thành và dũng cảm) và trưng dụng (nhà nước tạm lấy tài sản để dùng). Ba cụm đọc gần nhau nên khi gõ nhanh rất dễ lẫn.

Viết đoạn nghị luận về lối sống trung dung

Đề nghị luận về sự chừng mực, về việc biết dừng đúng lúc, có thể triển khai theo ba ý:

  1. Giải thích: trung dung là giữ mức vừa phải, tránh cả thái quá lẫn bất cập; không đồng nghĩa với an phận hay ba phải.
  2. Bàn luận: người biết chừng mực giữ được sức khỏe, giữ được các mối quan hệ, và nhìn vấn đề công bằng hơn. Dẫn chứng gần gũi: học vừa sức thay vì thức trắng trước hôm thi; góp ý thẳng nhưng không xúc phạm.
  3. Mở rộng: có những việc không thể “vừa phải”, chẳng hạn đứng trước cái sai rõ ràng; khi ấy im lặng cho êm chuyện là ba phải chứ không còn là trung dung.

Muốn liên hệ đến nền tảng tư tưởng, có thể đọc thêm bài tư tưởng cốt lõi của đạo Nho.

Trung dung giữa đời thường: đúng mức hay nước đôi?

Đạo trung dung là gì?

Là lối tu dưỡng của nhà Nho: suy nghĩ và hành động đều nhắm tới chỗ vừa phải, làm quá hay làm thiếu đều coi là lệch. Đạo này đề cao sự cân nhắc để tìm chỗ thích đáng cho mỗi việc.

Sống trung dung là tốt hay xấu?

Hiểu đúng thì là tốt: đó là sống điều độ, ôn hòa. Chỉ khi bị hiểu lệch thành né tránh, không dám bày tỏ chính kiến thì nó mới thành điều đáng chê.

Trung Dung là sách gì?

Đó là một cuốn trong bộ Tứ thư, gốc là một thiên trong Kinh Lễ. Sách bàn về đạo trung dung và cách tu dưỡng để thành người quân tử.

Trung dung tiếng Anh là gì?

Tên sách thường dịch là The Doctrine of the Mean. Khi nói về lối sống chừng mực, có thể dùng moderation hoặc the golden mean.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5