Trick or treat là câu trẻ em nói khi gõ cửa từng nhà vào tối Halloween 31/10, tiếng Việt quen dịch là “cho kẹo hay bị ghẹo”. Ý câu nói: chủ nhà đãi kẹo thì vui vẻ đôi bên, không đãi thì có thể bị trêu một trò nghịch nhỏ. Cụm này cũng dùng để gọi chính trò đi xin kẹo đêm Halloween, tiếng Anh là trick-or-treating.
| Nghĩa | Cho kẹo hay bị ghẹo; trò trẻ em hóa trang đi xin kẹo |
| Dịp | Tối 31/10, đêm Halloween |
| Gốc | Tục souling ở Anh và guising ở Scotland, Ireland |
| Nơi phổ biến | Mỹ, Canada, Anh, Ireland; ở Việt Nam chủ yếu trong trường học, khu vui chơi |
Trick or treat bắt đầu từ đâu?
Trò gõ cửa xin quà có từ rất lâu trước khi có câu “trick or treat”. Ở nước Anh xưa, người nghèo đi từng nhà dịp lễ các thánh và lễ các linh hồn, hát để xin bánh soul cake và hứa cầu nguyện cho người đã khuất của gia chủ. Tục ấy gọi là souling. Ở Scotland và Ireland có guising: trẻ con cải trang, đến từng nhà hát một bài, kể chuyện cười hay đọc bài thơ để đổi lấy hoa quả, bánh trái.
Câu “trick or treat” thì trẻ hơn nhiều. Câu này xuất hiện ở Bắc Mỹ vào đầu thế kỷ XX rồi phổ biến khắp nước Mỹ vào giữa thế kỷ. Từ phim ảnh Mỹ, câu nói đi khắp thế giới cùng lễ hội đêm 31/10 và đèn bí ngô.
Trick là trò ghẹo, treat là quà đãi
Trick là trò lừa, trò chơi khăm; treat là món đãi, thứ ngon mời ai đó. “Trick or treat” dịch sát là “trò ghẹo hay quà đãi”, tức trẻ con để chủ nhà tự chọn. Người Việt chuyển thành “cho kẹo hay bị ghẹo” vừa vần vừa đúng ý, nên cách dịch này được dùng rộng rãi.
Nghe thì giống lời dọa, thực ra đây là một câu chào mang tính nghi lễ. Ở các nước có tục này, chủ nhà biết trước sẽ có trẻ gõ cửa nên chuẩn bị sẵn kẹo; phần “ghẹo” gần như chỉ còn trên danh nghĩa. Trẻ nói xong câu, nhận kẹo, nói “thank you” rồi sang nhà khác.
Một tối đi xin kẹo diễn ra thế nào?
Trẻ em mặc đồ hóa trang thành phù thủy, ma, siêu anh hùng, gần giống thú chơi hóa trang thành nhân vật hoạt hình, xách giỏ hoặc túi hình quả bí. Nhóm nhỏ thường có cha mẹ đi cùng. Nhiều khu phố có lệ ngầm: nhà nào sẵn sàng đón khách thì bật đèn hiên, đặt đèn bí ngô ở cửa; nhà tắt đèn được hiểu là không tham gia, trẻ sẽ đi qua.
Đến cửa, trẻ bấm chuông, đồng thanh “Trick or treat!”. Chủ nhà khen bộ đồ, bỏ vào giỏ mỗi em vài chiếc kẹo. Có nơi trẻ còn phải hát một câu hay kể một câu đùa, giữ lại chút dấu vết của guising ngày trước. Ở Mỹ còn có kiểu đi gõ cửa xin tiền ủng hộ trẻ em nghèo cho UNICEF bên cạnh xin kẹo.
Ở Việt Nam, đi gõ cửa từng nhà không phải thói quen, nên trò này thường được làm lại trong trường mầm non, trường quốc tế, trung tâm tiếng Anh: các lớp trang trí cửa, trẻ đi từ lớp này sang lớp kia nói câu quen thuộc để nhận kẹo.
Trick or treat và những tục gõ cửa xin quà khác
| Tục | Nơi, dịp | Trẻ làm gì |
|---|---|---|
| Trick or treat | Bắc Mỹ, Anh, Ireland; tối 31/10 | Hóa trang, nói câu “trick or treat”, nhận kẹo |
| Guising | Scotland, Ireland; mùa Halloween | Hóa trang, biểu diễn một tiết mục rồi mới nhận quà |
| Souling | Anh thời trước; đầu tháng 11 | Hát xin bánh, hứa cầu nguyện cho người đã khuất |
| Rước đèn ngày Thánh Martin | Đức, Áo, Thụy Sĩ; 11/11 | Cầm đèn lồng đi hát, có nơi được cho kẹo |
Người Đức còn có câu tương tự “Süßes oder Saures”, nghĩa là “ngọt hay chua”. Ở ta, chuyện trẻ con đi từng nhà để được cho quà gần nhất có lẽ là cảnh mừng tuổi đầu năm, dù ý nghĩa khác hẳn.
Lời chào, lời đáp và giờ giấc đêm 31/10
Trick or treat nghĩa là gì trong tiếng Việt?
Nghĩa là “cho kẹo hay bị ghẹo”: chủ nhà cho kẹo, hoặc chịu một trò nghịch vô hại. Đây là câu chào quen của trẻ em đêm Halloween.
Được hỏi “trick or treat” thì trả lời sao?
Thường chủ nhà chỉ cười, nói “Treat!” hoặc “Happy Halloween!” rồi đưa kẹo. Không cần chọn “trick” thật, trừ khi đó là trò đùa giữa người quen.
Trick or treat là ngày nào?
Trò này diễn ra vào buổi tối ngày 31/10, cũng là đêm Halloween. Ở Việt Nam, trường học và khu vui chơi hay tổ chức vào cuối tuần gần ngày đó.
Trẻ em chơi trick or treat cần lưu ý gì?
Nên đi cùng người lớn, mặc đồ có chi tiết sáng màu, chỉ gõ cửa nhà quen hoặc nơi có tổ chức. Kẹo nhận được để bố mẹ xem trước khi ăn, nhất là kẹo không còn nguyên vỏ.