Tóm tắt Vi hành (Nguyễn Ái Quốc) ngắn gọn, đầy đủ – 7 mẫu hay nhất

Trên tàu điện ngầm ở Pa-ri, một đôi trai gái Pháp tưởng người An Nam ngồi cùng toa là vua Khải Định và mang “hắn” ra giễu cợt như một trò mua vui. Người An Nam ấy kể lại chuyện trong thư gửi cô em họ, so sánh chuyến “vi hành” của Khải Định với cuộc vi hành của các vị vua hiền ngày trước. Cuối thư, anh mỉa mai cảnh người Việt ở Pháp bị mật thám bám theo khắp nơi.

Trong lá thư gửi cô em họ, nhân vật “tôi” thuật lại câu chuyện nghe được trên một toa tàu điện ngầm. Đôi nam nữ người Pháp ngồi gần nhầm anh với Khải Định, chê bộ dạng và cách ăn mặc của “hắn”, coi “hắn” như tiết mục giải trí lúc thành phố hết chuyện để bàn. Khi họ xuống tàu, anh nhớ tới vua Thuấn, vua Pi-e từng cải trang để hiểu dân, rồi tự hỏi Khải Định sang Pháp để làm gì. Anh kể tiếp rằng người An Nam nào ở Pháp cũng bị coi là vua và được chính phủ cho người đi theo “hộ giá”. Lá thư khép lại bằng lời nói ngược: anh tự hào vì có một vị hoàng đế.

Truyện là bức thư của một người Việt ở Pháp gửi về cho cô em họ. Anh kể rằng trên tàu điện ngầm, một cặp tình nhân người Pháp chăm chú nhìn anh rồi thì thầm “Hắn đấy!”, vì tin anh là vua Khải Định. Tưởng anh không hiểu tiếng, họ bình phẩm đủ điều: cái khăn quấn đầu, những chiếc nhẫn, bộ quần áo lụa là; họ nói nhà vua đến thật đúng lúc, khi các vụ án ly kì đã cũ và báo chí đang thiếu đề tài; họ còn đem ông ra so với các tiết mục ở dạ hội thuộc địa. Khi cặp trai gái rời toa, người viết thư bật cười, nhớ những chuyện cổ tích về các vị vua vi hành vì dân, và đặt ra những câu hỏi mỉa mai về ý đồ của Khải Định. Anh kết thư bằng cảnh người An Nam đi đâu cũng bị chỉ trỏ và bị mật thám theo dõi, được anh gọi đùa là sự “đón tiếp” chu đáo.

Phần 1 – Cuộc trò chuyện trên tàu. Một đôi trai gái Pháp nhận nhầm nhân vật “tôi” là Khải Định. Họ nhớ lại lúc thấy “hắn” ở trường đua, tả “hắn” quê mùa, lúng túng, rồi coi việc nhà vua sang Pháp là dịp xem trò lạ miễn phí.

Phần 2 – Suy nghĩ của “tôi” về cuộc vi hành. Tàu đỗ, đôi trai gái đi rồi, “tôi” nhớ chuyện vua Thuấn giả làm nông dân, vua Pi-e sang Anh lao động như một người thợ. So với các bậc ấy, chuyến đi của Khải Định chỉ vì việc riêng; “tôi” nêu liền mấy câu hỏi châm biếm về mục đích của nhà vua.

Phần 3 – Cảnh “đón tiếp” người An Nam. Vì không phân biệt được ai là vua, chính phủ Pháp đối xử với mọi người An Nam như vua và cho người “hộ giá”, tức là mật thám theo sát từng bước. “Tôi” giả vờ cảm động và tự hào về sự quan tâm ấy.

• Đôi nam nữ Pháp trên tàu điện ngầm nhầm nhân vật “tôi” với vua Khải Định.
• Họ bàn tán về ngoại hình, trang phục, điệu bộ của “hắn” và coi “hắn” như một trò tiêu khiển.
• Họ xếp nhà vua ngang với các vụ án giật gân, các tiết mục ở dạ hội thuộc địa, đùa chuyện nhà hát múa rối muốn thuê.
• Đôi trai gái xuống tàu; “tôi” hồi tưởng chuyện vua Thuấn, vua Pi-e từng cải trang vi hành.
• “Tôi” đặt câu hỏi về mục đích thật của chuyến “vi hành” của Khải Định.
• Người An Nam ở Pháp đi đâu cũng bị chỉ trỏ; chính phủ cử mật thám đi theo như “hộ giá”.
• “Tôi” kết thư bằng lời mỉa mai về niềm tự hào vì nước mình có một ông hoàng đế.

Mở đầu lá thư gửi cô em họ, nhân vật “tôi” chép lại gần như nguyên văn câu chuyện của một đôi bạn trẻ người Pháp ngồi cùng toa tàu điện ngầm. Thấy anh, cô gái và chàng trai cãi nhau xem có phải “hắn” không. Cô gái nhớ đã gặp “hắn” ở trường đua, khi ấy trông rụt rè hơn, đầu quấn khăn như đội chụp đèn, ngón tay đầy nhẫn; chàng trai thì quả quyết vẫn cái mũi ấy, đôi mắt ấy, nước da ấy, chỉ có điều không thấy đoàn quan lại theo hầu. Tin chắc anh là Khải Định và không biết tiếng Pháp, họ tha hồ bình phẩm: lúc “hắn” khoác đủ lụa là, hạt cườm thì còn buồn cười hơn; “hắn” đến thật đúng lúc vì các vụ án giật gân đã hết hấp dẫn, báo chí sắp không còn gì để viết; xem “hắn” lại không tốn đồng nào như khi phải mua vé dạ hội thuộc địa.

Đôi trai gái xuống tàu, vẫn liếc nhìn trộm. Người viết thư buồn cười, nhớ những buổi hai anh em ngồi trên gối ông bác nghe kể chuyện vua Thuấn giả làm nông dân, vua Pi-e của nước Nga làm thợ ở xứ người. Anh nhận xét các vị ấy vi hành vì dân, còn những ông hoàng ngày nay vi hành vì việc riêng. Anh tự hỏi Khải Định muốn so xem dân Pháp hay dân Nam được uống nhiều rượu, hút nhiều thuốc phiện hơn, hay muốn học cách dùng cái liềm, cái búa để đem ấm no về cho dân, hay chỉ chán làm vua mà muốn nếm cuộc đời công tử.

Phần cuối thư kể rằng từ đó anh thành hoàng thượng bất đắc dĩ: đi đâu cũng bị nhìn, bị chỉ trỏ, bị bám theo. Chính phủ Pháp không nhận ra khách thật, bèn coi mọi người An Nam là vua và cho những người “phục vụ thầm kín” đi theo hộ giá, bám chặt từng bước. Anh giả vờ xúc động trước sự chăm sóc ấy và kết thư bằng niềm “tự hào” vì có một vị hoàng đế.

Hôm nay tôi nhận được thư anh họ từ Pa-ri. Anh kể trên tàu điện ngầm, có đôi trai gái Pháp nhìn anh chằm chằm rồi xì xào rằng anh là Khải Định. Đinh ninh anh không biết tiếng, họ chê ông vua đủ đường, từ cái khăn quấn đến mấy chiếc nhẫn, coi ông như món giải trí đang lúc thành phố hết chuyện vui. Anh bảo khi họ đi rồi, anh nhớ những ngày hai anh em ngồi nghe bác kể chuyện vua Thuấn, vua Pi-e cải trang để hiểu đời sống dân chúng, và anh thắc mắc chẳng biết ông vua của mình sang Pháp để học được điều gì. Anh còn kể ở bên ấy người An Nam nào cũng được “hộ giá”, tức là đi đâu cũng có mật thám bám sau lưng. Đọc câu cuối anh viết rằng anh tự hào vì có một vị hoàng đế, tôi hiểu anh đang cười ra nước mắt.

Kết luận

Dù viết ngắn hay dài, bản tóm tắt Vi hành cần giữ đủ ba ý: sự nhầm lẫn trên tàu điện ngầm và lời bàn tán của đôi trai gái Pháp; phép so sánh với các cuộc vi hành của vua Thuấn, vua Pi-e; cảnh người An Nam bị mật thám “hộ giá”. Em nên viết bằng lời văn của mình, giữ đúng trình tự lá thư và giọng mỉa mai của người kể.

Xem thêm:

• Soạn bài Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh: Cuộc đời và sự nghiệp – Ngữ văn 12 Cánh diều
• Tác giả Hồ Chí Minh
• Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu (Nguyễn Ái Quốc)
• Vi hành (Nguyễn Ái Quốc) – Ngữ văn 12: Tác giả, tác phẩm, bố cục, nội dung
• Soạn bài Vi hành (Nguyễn Ái Quốc) – Ngữ văn 12 Cánh diều & Ngữ văn 11 cũ