Tóm tắt Tự học – một thú vui bổ ích ngắn gọn, đầy đủ – 7 mẫu hay nhất

Nguyễn Hiến Lê cho rằng tự học là một thú vui vì người học hoàn toàn được làm chủ. Tự học giống một chuyến du lịch bằng trí óc, giúp ta quên buồn phiền, đồng thời nâng cao tâm hồn và giúp ta có ích hơn cho cuộc đời.

Theo Nguyễn Hiến Lê, tự học cần thiết nhưng không ai bắt buộc, nên ta được tự do và việc học trở thành niềm vui. Trước hết, tự học như một cuộc dạo chơi trong thế giới tri thức mênh mông, muốn đi đâu, dừng đâu cũng được. Hơn nữa, đọc sách, tự học giúp con người vơi bớt nỗi buồn, thấy mình không cô độc. Quan trọng nhất, tự học làm tâm hồn ta cao đẹp, giúp ta làm việc tốt hơn và mang lại niềm hạnh phúc của sự khám phá như các nhà bác học đã trải qua.

Mở đầu: Tác giả nêu luận đề – vì không ai ép phải học, vì người học được hoàn toàn tự chủ, tự học trở thành một cái thú.

Phần giữa: Cái thú ấy trước hết giống thú đi chơi bộ. Kho hiểu biết của nhân loại bao la; người tự học được tùy ý khám phá, khi thì tìm về xã hội đời Đường qua thơ, khi thì tìm hiểu đời sống côn trùng qua sách của các nhà sinh vật học. Không chỉ vậy, tự học còn chữa nỗi buồn: các thầy thuốc nhận thấy bệnh nhân biết đọc sách hồi phục nhanh hơn; nhiều nhà văn nổi tiếng thừa nhận sách đã an ủi họ lúc già yếu, cô đơn.

Phần cuối: Ý quan trọng nhất là tự học nâng tâm hồn con người lên. Ai chịu tự học cũng tiến bộ trong công việc và có thể chia sẻ kinh nghiệm cho người khác. Những nhà bác học như Pát-xơ-tơ, Anh-xơ-tanh, vợ chồng Kiu-ri sống giản dị mà luôn mãn nguyện nhờ niềm vui tìm tòi.

Mở đầu, tác giả cho rằng việc tự học tuy cần nhưng không ai buộc ta phải làm; ta có toàn quyền quyết định học gì, học lúc nào, nên học như vậy là một niềm vui.

Tác giả chứng minh ý đó qua ba luận điểm. Luận điểm thứ nhất so sánh tự học với cái thú đi bộ ngao du. Đó là chuyến du lịch bằng trí óc, còn hấp dẫn hơn đi bằng đôi chân vì ta được đi cả trong không gian và thời gian. Hiểu biết của loài người mênh mông vô kể, ta muốn đi đâu, dừng ở đâu tùy thích. Muốn biết xã hội Trung Hoa đời Đường, đã có những nhà thơ lớn tả lại; muốn tìm hiểu đời sống con kiến, con sâu, đã có Pha-rơ-bê và nhiều nhà khoa học kể cho nghe một cách thú vị.

Luận điểm thứ hai cho rằng tự học là phương thuốc chữa buồn. Một bác sĩ người Hà Lan nhận thấy người bệnh biết đọc sách khỏe lại nhanh hơn, và nhiều bác sĩ Anh, Pháp đã làm thống kê xác nhận điều đó. Khi đọc, ta gặp trong trang sách những nỗi lo âu giống mình, hiểu rằng mình không cô độc. Nhà văn Mon-tin nói sách an ủi ông trong tuổi già; Mông-te-xki-ơ thì bảo chỉ cần đọc sách một giờ là hết buồn.

Luận điểm thứ ba, cũng là quan trọng nhất: tự học là niềm vui tao nhã, giúp tâm hồn ta cao thượng hơn. Ta vui vì thấy năng lực của mình tăng lên và có thể giúp đời nhiều hơn. Người thư kí, bác nông dân, bất kì ai chịu học hỏi đều có thể làm việc tốt hơn và truyền lại kinh nghiệm cho người khác. Cuối cùng, không gì vui bằng khám phá: Pát-xơ-tơ, Anh-xơ-tanh, ông bà Kiu-ri cả đời nghèo mà mãn nguyện hơn vua chúa, miệt mài trong phòng thí nghiệm mà vẫn thấy thời gian trôi quá nhanh – tất cả nhờ niềm vui tự học, tìm tòi.

Trong văn bản Tự học – một thú vui bổ ích, Nguyễn Hiến Lê khẳng định tự học là một niềm vui vì người học được tự do, tự chủ. Ông ví tự học như một chuyến du lịch bằng trí óc qua không gian và thời gian, muốn khám phá điều gì cũng có sách vở dẫn đường. Tự học còn giúp con người vơi đi âu sầu, như nhận xét của các bác sĩ và lời tâm sự của nhiều nhà văn Pháp. Hơn hết, tự học làm tâm hồn cao đẹp, giúp mỗi người tiến bộ và có ích hơn cho xã hội. Tấm gương các nhà bác học suốt đời say mê tìm tòi là minh chứng thuyết phục cho niềm vui ấy. Từ đó, tác giả khuyến khích mọi người biết chủ động tự học.

Luận đề: Tự học là thú vui bổ ích.

Luận điểm 1 → giống thú đi chơi bộ, du lịch bằng trí óc → lí lẽ: tự do đi lại, dừng nghỉ → dẫn chứng: thơ đời Đường, Pha-rơ-bê.

Luận điểm 2 → chữa bệnh âu sầu → lí lẽ: thấy người viết đồng cảnh nên ấm lòng → dẫn chứng: bác sĩ Hà Lan, Mon-tin, Mông-te-xki-ơ.

Luận điểm 3 → thanh nhã, nâng tầm tâm hồn → lí lẽ: thấy mình tiến bộ, giúp đời → dẫn chứng: Pát-xơ-tơ, Anh-xơ-tanh, ông bà Kiu-ri.

Văn bản của Nguyễn Hiến Lê thay đổi cách ta nghĩ về chuyện học. Học không chỉ để thi hay để làm nghề; khi tự học, ta được dạo chơi trong kho tàng hiểu biết của nhân loại theo ý mình. Sách vở còn là người bạn an ủi lúc buồn, giúp ta thấy mình không lẻ loi. Và trên hết, tự học khiến ta trưởng thành, sống có ích, được tận hưởng niềm vui của người đi tìm cái mới như các nhà khoa học lớn.

Kết luận

Khi tóm tắt Tự học – một thú vui bổ ích, em cần nêu đủ luận đề và ba luận điểm theo đúng thứ tự tăng dần mà tác giả sắp xếp (trước hết – hơn nữa – quan trọng hơn cả), kèm một vài dẫn chứng tiêu biểu. Mẫu 1, 5 dùng cho đề yêu cầu ngắn; mẫu 4, 6 giúp em ôn tập kĩ cấu trúc lập luận.

Xem thêm:

• Soạn bài Tự học – một thú vui bổ ích