Tóm tắt Tiền bạc và tình ái (Mô-li-e) ngắn gọn, đầy đủ – 7 mẫu hay nhất

Lão hà tiện Ác-pa-gông mất tráp tiền, kêu la điên cuồng và nghi cho cả thiên hạ. Tra hỏi anh quản gia Va-le-rơ, lão tưởng anh nhận tội trộm, trong khi anh chỉ thú nhận tình yêu với con gái lão. Sự thật sáng tỏ, lão lấy lại tiền còn đôi trẻ được sống bên nhau.

Đoạn trích mở đầu bằng cảnh Ác-pa-gông hốt hoảng chạy ra từ khu vườn vì chiếc tráp tiền chôn giấu đã biến mất. Lão hỏi dồn, than khóc, rồi nhìn ai cũng thấy khả nghi. Nghe lời vu cáo của bác đầu bếp, lão gọi quản gia Va-le-rơ đến tra hỏi trước mặt viên cẩm. Hai người nói chuyện mà không hiểu nhau: một bên đòi lại tiền, một bên xin được cưới người yêu. Đến khi mọi bí mật được giải tỏa, tiền về tay chủ, tình yêu về với đôi trẻ.

Tiền bạc và tình ái trích từ những lớp cuối của hài kịch Lão hà tiện. Ác-pa-gông vốn coi tiền hơn mạng sống, nên khi phát hiện tráp tiền bị lấy trộm, lão như phát điên: kêu có kẻ sát nhân, tự nắm tay mình tưởng là kẻ trộm, gọi tiền là bạn yêu quý, đòi tra tấn cả nhà, kể cả chính mình, rồi dọa treo cổ mọi người. Nhà chức trách đến điều tra; bác đầu bếp Giắc vì thù riêng liền đổ tội cho Va-le-rơ. Bị gọi ra, Va-le-rơ ngỡ chủ đã biết chuyện anh và Ê-li-dơ bí mật thề ước, nên thành khẩn nhận lỗi và cầu xin. Ác-pa-gông nghe tới đâu cũng quy về cái tráp, còn Va-le-rơ nói tới đâu cũng là người yêu, khiến cuộc tra hỏi thành trò cười. Cuối cùng lão biết con gái đã kí giấy đính ước và càng giận dữ. Phần kết cho thấy Va-le-rơ và Ma-ri-an là con của ông Ăng-xen-mơ; lão hà tiện chịu gả con để lấy lại tráp tiền.

Ác-pa-gông là một lão nhà giàu nổi tiếng keo kiệt. Lão cất giấu cả một tráp tiền lớn dưới đất trong vườn. Để buộc lão đồng ý cho hai đôi trẻ được lấy nhau, người hầu của Clê-ăng (con trai lão) đã lén đào lấy chiếc tráp.

Phát hiện mất tiền, Ác-pa-gông đầu trần chạy từ vườn ra, gào thét như gặp cướp giết người. Lão rối trí đến mức túm lấy cánh tay mình mà quát trả tiền, rồi mới nhận ra đó là tay mình. Lão than thở với đồng tiền như với người bạn thân vừa mất, tuyên bố mình kiệt sức, sắp chết. Sau đó lão quyết định đi kiện, đòi tra tấn tất cả đầy tớ, con cái và cả bản thân. Nhìn đám đông, thấy họ cười, lão cho rằng ai cũng dính líu vào vụ trộm và kêu gọi cảnh sát, quan tòa, đao phủ để treo cổ mọi người.

Viên cẩm được mời đến. Bác đầu bếp Giắc, vốn có hiềm khích với anh quản gia, bèn khai Va-le-rơ là thủ phạm. Ác-pa-gông gọi Va-le-rơ lại, bắt khai nhận “cái việc mưu hại” của mình. Va-le-rơ lại tưởng lão đã biết chuyện anh yêu Ê-li-dơ, nên xin lão bình tĩnh nghe giãi bày. Anh nói mình phạm lỗi vì tình yêu, xin được giữ “của báu” và cam đoan không màng tài sản của lão; lão thì khăng khăng anh đang nói về kho vàng bị trộm. Khi Va-le-rơ khen người yêu trong trắng, lão lẩm bẩm như thể anh khen cái tráp. Sự nhầm lẫn chỉ vỡ ra khi Va-le-rơ nói rõ cô con gái đã kí bản đính ước hôn nhân với anh. Ác-pa-gông kêu trời vì tai họa chồng chất, đòi viên cẩm kết tội anh cả ăn cắp lẫn quyến rũ.

Phần lược dẫn cuối vở cho biết: ông Ăng-xen-mơ, người lão định gả Ê-li-dơ, chính là cha đẻ của Va-le-rơ và Ma-ri-an, gia đình thất lạc nhau sau một lần đắm tàu. Clê-ăng biết nơi cất tráp tiền và dùng nó để mặc cả. Ác-pa-gông nhận lại tiền, Ăng-xen-mơ nhận lại các con, hai đôi trẻ được kết duyên.

• Ác-pa-gông phát hiện tráp tiền giấu trong vườn bị mất.
• Lão độc thoại trong hoảng loạn: kêu cứu, hỏi dồn, tự bắt tay mình, than khóc với đồng tiền.
• Lão nghi ngờ cả nhà lẫn khán giả, đòi tra tấn, dọa treo cổ tất cả và cả bản thân.
• Viên cẩm đến điều tra; bác Giắc vu cho quản gia Va-le-rơ.
• Va-le-rơ tưởng bị hỏi về tình yêu với Ê-li-dơ nên nhận lỗi; Ác-pa-gông tưởng anh nhận tội trộm tiền.
• Hai bên hiểu lầm về “kho vàng”, “của báu”; lão cấm đoán, Va-le-rơ thề không rời người yêu.
• Lão biết con gái đã đính ước, càng uất ức, đòi xử tội Va-le-rơ.
• Sự thật sáng tỏ: Ăng-xen-mơ là cha của Va-le-rơ và Ma-ri-an; lão lấy lại tiền, đôi lứa thành hôn.

Tôi là Va-le-rơ. Để được ở gần Ê-li-dơ, người con gái tôi yêu, tôi đã xin vào làm quản gia cho cha nàng – lão Ác-pa-gông giàu có mà keo kiệt nhất vùng. Hôm ấy, cả nhà náo loạn vì lão mất chiếc tráp tiền. Lão chạy khắp nơi la hét, nghi hết người này đến người khác, và bác đầu bếp Giắc, người vẫn ghét tôi, liền khai tôi là thủ phạm.

Lão gọi tôi đến trước mặt viên cẩm, bắt tôi thú nhận “hành vi gian ác”. Tôi ngỡ lão đã biết chuyện tôi và Ê-li-dơ, nên xin lão bớt giận, thưa rằng tôi có lỗi nhưng chỉ vì tình yêu. Lạ thay, càng nghe lão càng nổi xung, lúc gọi tôi là kẻ cắp, lúc kêu mất máu mủ ruột rà. Tôi xin được giữ lấy báu vật của đời mình, thề sẽ không rời nàng; lão một mực không chịu. Khi tôi ca ngợi nàng trong trắng, đôi mắt nàng đẹp, lão lại lẩm bẩm những lời khó hiểu. Chỉ khi tôi kể rằng chúng tôi đã kí đính ước, lão mới gào lên đòi bỏ tù tôi. Sau đó tôi mới hiểu lão chỉ nghĩ tới cái tráp!

May thay, trời không phụ lòng người. Tôi tìm lại được cha mình – chính là ông Ăng-xen-mơ – cùng em gái Ma-ri-an. Cậu Clê-ăng giúp lão lấy lại tráp tiền, và lão bằng lòng cho chúng tôi thành vợ chồng.

Lão hà tiện gồm 5 hồi. Ác-pa-gông, một ông già góa vợ giàu có, sống chỉ vì tiền: cho vay nặng lãi, bớt xén cả áo quần của đầy tớ, lúc nào cũng sợ bị ăn trộm. Lão có hai con: Clê-ăng yêu cô gái nghèo Ma-ri-an, còn Ê-li-dơ đã thầm hẹn ước với Va-le-rơ – chàng trai từng cứu nàng khỏi chết đuối và đang giả làm quản gia trong nhà. Lão định gả Ê-li-dơ cho ông già Ăng-xen-mơ vì ông này chịu cưới không cần của hồi môn, còn bản thân lão lại muốn cưới chính Ma-ri-an, khiến cha con thành tình địch.

Mâu thuẫn lên đến cao trào khi người hầu của Clê-ăng đào trộm được chiếc tráp tiền của lão. Đoạn trích Tiền bạc và tình ái ghi lại đúng khoảnh khắc ấy: màn độc thoại điên loạn khi mất tiền và cuộc tra hỏi Va-le-rơ đầy hiểu lầm giữa tiền và tình. Ở phần kết, những thân phận bí ẩn được hé lộ: Ăng-xen-mơ là một nhà quý tộc từng mất vợ con trong vụ đắm tàu, Va-le-rơ và Ma-ri-an chính là con ông. Clê-ăng mặc cả với cha: trả lại tráp tiền nếu được cưới Ma-ri-an. Lão hà tiện đồng ý, nhất là khi Ăng-xen-mơ nhận lo mọi chi phí đám cưới. Mọi người vui vẻ, còn Ác-pa-gông chỉ nóng lòng đi gặp lại cái tráp yêu quý.

Kết luận

Dù tóm tắt ngắn hay dài, em cần giữ đúng trình tự: mất tiền – độc thoại – vu oan – tra hỏi hiểu lầm – vỡ lẽ – kết thúc có hậu, đồng thời làm nổi bật tính cách hà tiện của Ác-pa-gông và sự đối lập giữa tiền bạc với tình yêu. Khi viết, nên dùng lời văn của mình, chỉ trích một vài từ ngữ đắt giá của văn bản.

Xem thêm:

• Tóm tắt Trưởng giả học làm sang – một vở hài kịch khác của Mô-li-e
• Trưởng giả học làm sang (Mô-li-e): tác giả, tác phẩm
• Ngữ văn 12 Chân trời sáng tạo