Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Tiết chế là gì? Tiết chế cảm xúc và chức Quốc công Tiết chế xưa

Cập nhật 15/05/2025·MMavrick Nguyễn·8 phút đọc
Nội dung chính
  • Tiết chế ở bàn ăn và trong ví
  • Tiết chế cảm xúc là kìm nén hay là điều tiết?
  • Chữ 節制 và danh xưng Quốc công Tiết chế
  • Tiết chế, kiềm chế, hạn chế và điều độ

Tiết chế là tự hạn chế, kìm giữ cho một điều gì đó không vượt quá mức vừa phải: tiết chế ăn uống, tiết chế chi tiêu, tiết chế cảm xúc. Từ này còn một nghĩa cũ ít người biết, là chức quan võ chỉ huy cả một đạo quân, như danh xưng Quốc công Tiết chế của Hưng Đạo Đại vương. Dưới đây là hai nghĩa, cách hiểu tiết chế cảm xúc và chỗ khác kiềm chế, hạn chế.

Nghĩa ngắn Giữ ở mức vừa phải, không để vượt quá (động từ); chức võ quan thống lĩnh quân đội thời xưa (danh từ cũ)
Gốc từ Hán Việt 節制: tiết (đốt tre, chừng mực) + chế (định ra, ngăn giữ, cai quản)
Loại từ Động từ; danh từ (từ cũ)
Trái nghĩa Buông thả, phóng túng, vô độ, thái quá
tiết chế là gì
tiết chế là gì? Tự giữ ở mức vừa phải

Tiết chế ở bàn ăn và trong ví

Từ điển tiếng Việt chia tiết chế làm hai mục. Mục danh từ, ghi là từ cũ, chỉ chức quan võ cao cấp chỉ huy một đạo quân thời phong kiến. Mục động từ là hạn chế, kìm giữ, không cho vượt quá mức, với ví dụ tiết chế dục vọng, tiết chế tình cảm.

Từ điển còn đánh dấu nghĩa động từ là “ít dùng”. Thực tế bây giờ thì ngược lại: đây là nghĩa người ta gặp nhiều nhất, nhất là trong các cụm như:

  • Tiết chế ăn uống: ăn có chừng, bớt món nhiều đường, nhiều mỡ.
  • Tiết chế chi tiêu: đặt ra một hạn mức và không tiêu quá.
  • Tiết chế cảm xúc: không để cơn giận, nỗi buồn hay niềm vui lấn át cách cư xử.
  • Lời lẽ cần tiết chế: nói vừa đủ, không quá lời.

Điểm chung của các cụm này là tự mình đặt giới hạn cho mình. Người ngoài cấm đoán thì gọi là hạn chế, ngăn cản; còn tiết chế là chuyện tự giác.

Tiết chế cảm xúc là kìm nén hay là điều tiết?

Đề nghị luận “Suy nghĩ về việc tiết chế cảm xúc” khá quen ở bậc THCS, THPT. Chỗ dễ viết lệch là coi tiết chế như dồn nén, giấu hết cảm xúc vào trong. Một khung ý cân bằng hơn:

  1. Giải thích: tiết chế cảm xúc là nhận ra mình đang giận, buồn, vui quá mức và chọn cách bộc lộ hợp hoàn cảnh; không phải không được buồn, không được giận.
  2. Biểu hiện: đếm vài nhịp thở trước khi trả lời tin nhắn lúc nóng giận; không đăng bài bóc phốt bạn khi còn ấm ức; vui vì điểm cao nhưng không khoe để chạm lòng bạn điểm thấp.
  3. Ý nghĩa: giữ được các mối quan hệ, tránh những quyết định vội; người biết tiết chế được tin cậy hơn.
  4. Phản đề: tiết chế không phải là chịu đựng mãi; cảm xúc cần được gọi tên và giãi bày với người phù hợp.

Các bước nhận biết và điều tiết cảm xúc được bàn kĩ ở bài quản lý cảm xúc khác kìm nén chỗ nào.

Chữ 節制 và danh xưng Quốc công Tiết chế

Chữ tiết (節) gốc là đốt tre: cây tre mọc từng đoạn, mỗi đoạn dừng lại ở một mắt. Từ đó chữ này có nghĩa chừng mực, dè dặt; Thiều Chửu giảng là kiềm chế không cho quá độ, như tiết ai (bớt thương xót). Cùng họ với nó có tiết kiệm, tiết độ, tiết tháo, tiết hạnh.

Chữ chế (制) là định ra phép tắc, ngăn giữ, cũng có nghĩa cai quản. Thiều Chửu dẫn chính chữ tiết chế làm ví dụ cho nghĩa “cai quản cả”. Nhờ nghĩa này mà tiết chế từng là tên một chức võ: người cầm đầu, điều khiển toàn quân. Chức tiết độ sứ thời Đường cũng mang chữ tiết ấy; bài chức tiết độ sứ và họ Khúc ở Tĩnh Hải quân kể thêm về chức quan này.

Người Việt biết đến danh xưng này nhiều nhất qua Trần Quốc Tuấn. Ông giữ chức Quốc công Tiết chế, thống lĩnh quân đội nhà Trần trong kháng chiến chống quân Nguyên – Mông, và đến nay báo chí đưa tin lễ giỗ ông hằng năm vẫn dùng danh xưng ấy. Muốn đọc thêm về vị tướng và áng văn ông viết cho tướng sĩ, xem tác giả, hoàn cảnh ra đời của bài Hịch tướng sĩ.

Hai nghĩa nghe xa nhau mà vẫn cùng một gốc: chỉ huy quân đội là giữ cho cả đạo quân đi đúng phép, còn tiết chế bản thân là tự chỉ huy chính mình.

Tiết chế, kiềm chế, hạn chế và điều độ

Từ Sắc thái Ví dụ
Tiết chế Tự đặt mức vừa phải, lâu dài, có ý thức Tiết chế đồ ngọt cả tuần
Kiềm chế Kìm lại ngay lúc cảm xúc, hành động sắp bùng ra Kiềm chế cơn giận khi bị trêu
Hạn chế Giới hạn lại, có thể do mình hoặc do bên ngoài; còn là danh từ “điểm yếu” Hạn chế xe vào trung tâm
Điều độ Đều đặn và vừa phải (tính từ), hay đi với ăn uống, sinh hoạt Sinh hoạt điều độ
Buông thả Trái nghĩa: để mặc cho ham muốn dẫn dắt Ăn tiêu buông thả

Kiềm chế hợp với một khoảnh khắc; tiết chế hợp với một thói quen. Hai chữ này hay bị dùng như nhau, nhưng câu “kiềm chế ăn uống” nghe gượng, còn “tiết chế ăn uống” thì tự nhiên. Ngược lại, lúc sắp cãi nhau thì nói “cố kiềm chế” chứ ít ai bảo “cố tiết chế”.

Tiết chế bản thân trong vài tình huống quen

Tiết chế cảm xúc là gì?

Là điều chỉnh mức độ và cách bộc lộ cảm xúc cho hợp hoàn cảnh, thay vì để cảm xúc quyết định lời nói, việc làm. Nó khác với giấu cảm xúc: người biết tiết chế vẫn buồn, vẫn giận, nhưng chọn lúc và cách nói ra.

Tiết chế bản thân nghĩa là gì?

Là tự giữ mình ở mức vừa phải trong ăn uống, tiêu tiền, giải trí, lời nói. Ví dụ đặt giới hạn chơi điện thoại mỗi tối rồi giữ đúng giới hạn ấy.

Quốc công Tiết chế là gì?

Là danh xưng của Trần Quốc Tuấn: tước Quốc công cùng chức Tiết chế, tức người thống lĩnh, chỉ huy toàn bộ quân đội nhà Trần trong kháng chiến chống quân Nguyên – Mông.

Tiết chế tiếng Anh là gì?

Thường dịch là moderate hoặc restrain; danh từ là moderation, self-restraint. Cụm “tiết chế cảm xúc” có thể nói regulate one’s emotions.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
FB88
FB88
FB88
fb88
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
Hay88
Hay88
Hay88
Hay88
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
33win
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
RR88
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5