Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Thúc phụ là gì? Chữ 叔父, khác bá phụ và câu thơ trong Truyện Kiều

Cập nhật 04/02/2025·MMavrick Nguyễn·5 phút đọc
Nội dung chính
  • Thúc phụ là chú hay bác?
  • Bá phụ, cữu phụ và cách gọi người thân bên nội, bên ngoại
  • Thư nhà báo tin thúc phụ trong Truyện Kiều
  • Thúc phụ ngoài trang sách

Thúc phụ là từ Hán Việt (叔父) chỉ người chú ruột, tức em trai của cha. Đây là cách gọi trang trọng, có màu sách vở; trong nhà người Việt chỉ nói gọn là “chú”. Ai đọc Truyện Kiều sẽ gặp từ này ở đoạn Kim Trọng nhận thư nhà. Còn hỏi “thúc phụ nghĩa là gì” trong phim cổ trang thì cũng là chú.

Nghĩa ngắn Chú ruột, em trai của cha
Gốc từ Hán Việt 叔父: thúc (chú, em của cha) + phụ (cha)
Loại từ Danh từ, dùng để gọi hoặc nói về người
Đối ứng Bá phụ 伯父 (bác ruột, anh của cha)
thúc phụ là gì
thúc phụ là gì? Chú ruột, em trai của cha

Thúc phụ là chú hay bác?

Là chú. Chữ thúc (叔) có mấy nghĩa liền nhau: anh gọi em trai là thúc; em trai của cha cũng là thúc. Thiều Chửu giảng ngắn gọn: em bố gọi là thúc, như thúc phụ là chú ruột. Chữ phụ (父) là cha. Ghép lại, thúc phụ là “người cha hàng em”, tức người đứng sau cha trong hàng anh em.

Người anh của cha thì có tên khác: bá phụ (伯父), nghĩa là bác ruột. Thứ bậc này có gốc từ cách người xưa đặt thứ tự anh em: bá, trọng, thúc, quý, lần lượt là cả, thứ hai, thứ ba, út. Bá đứng trước, thúc đứng sau, khớp với chuyện bác lớn tuổi hơn cha còn chú thì nhỏ hơn.

Tiếng Nhật và tiếng Hàn cũng mượn chữ 叔父 với nghĩa tương tự: người chú nhỏ tuổi hơn cha mẹ. Ngay trong tiếng Trung, 叔父 cũng được xếp vào lối nói trang trọng, giống hệt cảm giác của người Việt khi nghe hai chữ thúc phụ.

Bá phụ, cữu phụ và cách gọi người thân bên nội, bên ngoại

Hán Việt Chữ Hán Tiếng Việt thường ngày Là ai
Bá phụ 伯父 Bác (trai) Anh của cha
Thúc phụ 叔父 Chú Em trai của cha
Cữu phụ 舅父 Cậu Anh em trai của mẹ

Bên nội phân biệt rõ anh hay em của cha: anh là bác, em là chú. Bên ngoại thì người miền Bắc gọi em trai của mẹ là cậu, còn anh trai của mẹ thường gọi là bác; chuyện này có bàn kỹ ở bài anh trai của mẹ là bác hay cậu. Vợ của chú, trong nhà gọi là thím; cách gọi ấy và chỗ khác với mợ có ở bài người vợ của chú gọi là thím.

Không có từ thuần Việt nào “đồng nghĩa” với thúc phụ ngoài chữ chú (hay chú ruột cho rõ). Dễ nhầm nhất là với bá phụ: hai từ cùng chỉ anh em ruột của cha, chỉ khác người đó lớn hay nhỏ hơn cha. Cũng đừng lẫn với nghĩa phụ, tức cha nuôi, cha kết nghĩa.

Thư nhà báo tin thúc phụ trong Truyện Kiều

Ở phần đầu Truyện Kiều, sau những ngày hò hẹn bên vườn Thúy, Kim Trọng bỗng nhận thư nhà. Câu thơ mở đầu tin dữ là:

Đem tin thúc phụ từ đường

Người chú của Kim Trọng mất nơi đất khách, cha chàng gọi chàng về Liêu Dương hộ tang. Chuyến đi này mở ra cả chuỗi biến cố: Kim Trọng vắng nhà đúng lúc gia đình Kiều gặp nạn, và Kiều phải bán mình chuộc cha. Hai chữ “thúc phụ” vì thế không chỉ là một từ xưng hô; nó là cái cớ đẩy hai người yêu nhau xa cách. Muốn đọc lại quãng truyện trước đó, có đoạn trích Kim – Kiều gặp gỡ.

Cũng trong Truyện Kiều có nhân vật Thúc Sinh. Chữ “Thúc” ở đây là họ (Nguyễn Du viết “Kỳ Tâm họ Thúc”), không mang nghĩa chú. Học sinh đọc lướt đôi khi nhầm hai chữ này với nhau.

Ngoài văn chương, từ thúc phụ vẫn sống trong phim cổ trang, truyện dịch và trong lời khấn, gia phả. Một câu kiểu sách vở: “Cháu xin thay mặt thúc phụ đứng ra lo việc giỗ họ.”

Thúc phụ ngoài trang sách

Thúc phụ nghĩa là gì trong phim cổ trang?

Vẫn là chú ruột. Nhân vật gọi “thúc phụ” là đang gọi em trai của cha mình một cách lễ phép, kiểu gọi hợp với không khí cung đình, gia tộc trong phim.

Thúc phụ và bá phụ khác nhau thế nào?

Bá phụ là anh của cha (bác), thúc phụ là em của cha (chú). Hai từ cùng nói về anh em ruột của cha, chỉ khác thứ bậc tuổi tác so với cha.

Thúc phụ tiếng Anh là gì?

Tiếng Anh chỉ có uncle cho mọi người chú, bác, cậu. Muốn nói rõ thì dùng paternal uncle (chú bác bên nội) và thêm “father’s younger brother” nếu cần.

Có nên gọi chú là thúc phụ trong đời thường?

Không cần. Gọi “chú” là đủ và tự nhiên. “Thúc phụ” hợp với văn viết trang trọng, văn khấn, gia phả hoặc khi trích dẫn văn chương cổ.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
FB88
FB88
FB88
fb88
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
Hay88
Hay88
Hay88
Hay88
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
33win
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
RR88
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5