Tầm nhìn là phạm vi mà con mắt có thể nhìn tới, và theo nghĩa bóng là khả năng nhìn xa, hình dung trước tương lai để định hướng việc làm hôm nay. Người ta nói “sương mù làm hạn chế tầm nhìn” theo nghĩa đen, “một người có tầm nhìn” theo nghĩa bóng. Trong doanh nghiệp, tầm nhìn (vision) là bức tranh tương lai mà tổ chức muốn trở thành.
| Nghĩa đen | Khoảng xa mà mắt nhìn thấy được |
| Nghĩa bóng | Khả năng nhìn xa, dự liệu và hướng tới tương lai |
| Trong tổ chức | Câu tuyên bố về đích đến dài hạn: “chúng ta muốn trở thành gì” |
| Loại từ | Danh từ (tầm + nhìn); tiếng Anh: vision, sight, foresight |
Tầm nhìn: từ con mắt đến cái đầu
Từ này ghép hai chữ rất mộc. Tầm là mức, khoảng với tới được, như trong tầm tay, tầm với, tầm cỡ. Nhìn là đưa mắt về một phía. Ghép lại, tầm nhìn trước hết là chuyện của đôi mắt: đứng ở đâu, nhìn được xa bao nhiêu.
Ở nghĩa đen này, từ hay xuất hiện trong bản tin thời tiết và giao thông: “Sương mù dày đặc, tầm nhìn trên cao tốc chỉ còn chừng 50 mét.” Lái xe nói “điểm mù che tầm nhìn“, người mua nhà hỏi căn hộ có “tầm nhìn ra sông” không.
Rồi nghĩa trượt dần từ con mắt sang cái đầu. Nếu mắt đứng cao thấy xa, thì người suy nghĩ rộng cũng “thấy” được những gì sắp tới. Câu “ông ấy có tầm nhìn” không khen thị lực, mà khen khả năng đoán trước và chuẩn bị trước. Từ điển Việt – Anh ghi nhận cả hai lớp nghĩa: sight, field of vision cho nghĩa đen; vision, foresight, outlook cho nghĩa bóng.
Tầm nhìn của một tổ chức viết thế nào?
Trong quản trị, tầm nhìn là câu trả lời cho câu hỏi “mười, hai mươi năm nữa chúng ta muốn trở thành ai”. Nó thường là một câu ngắn, có hình ảnh, đủ xa để truyền cảm hứng nhưng không xa đến mức hão huyền. Một câu lạc bộ đọc sách của trường có thể đặt tầm nhìn: “Trở thành nơi mỗi học sinh tìm được một cuốn sách đổi đời mình.” Câu ấy chưa nói làm gì, chỉ vẽ ra cái đích.
Các công ty thường in tầm nhìn cạnh sứ mệnh và giá trị cốt lõi. Tầm nhìn lo phần “đi đến đâu”, sứ mệnh lo phần “vì sao tồn tại”, còn từng năm sẽ có những cái đích cụ thể, đo đếm được hằng năm để bám theo.
Tầm nhìn, sứ mệnh, mục tiêu khác nhau ra sao?
| Từ | Trả lời câu hỏi | Ví dụ (câu lạc bộ đọc sách) |
|---|---|---|
| Tầm nhìn | Muốn trở thành gì trong tương lai xa? | Nơi mỗi học sinh tìm được cuốn sách của đời mình |
| Sứ mệnh | Tồn tại để làm gì, cho ai? | Đưa sách hay đến tay học sinh không có điều kiện mua sách |
| Mục tiêu | Năm nay cần đạt điều gì, đo bằng gì? | 200 thành viên, 30 buổi đọc chung trong năm học |
| Tầm nhìn hạn hẹp, thiển cận | (Trái nghĩa) | Chỉ lo trước mắt, không tính đường dài |
Ba khái niệm này hay bị viết lẫn vào nhau trong các bản giới thiệu. Bài về lý do tồn tại của một tổ chức có so sánh riêng sứ mệnh với nhiệm vụ. Ngoài ra, gần nghĩa với tầm nhìn ở mặt con người còn có tầm nhìn xa trông rộng, viễn kiến, nhãn quan; trái nghĩa là thiển cận, ếch ngồi đáy giếng, cái nhìn một chiều.
Gợi ý nghị luận về tầm nhìn của người trẻ
Đề kiểu “Suy nghĩ về tầm nhìn của tuổi trẻ” hay “Nhìn xa trông rộng” có thể triển khai theo bốn ý:
- Giải thích: tầm nhìn là khả năng thấy trước, nghĩ dài hạn; người có tầm nhìn biết việc hôm nay sẽ dẫn tới đâu.
- Biểu hiện: chọn ngành học vì hiểu mình và hiểu xu hướng, không chỉ vì bạn bè chọn; học ngoại ngữ từ sớm; biết hy sinh cái lợi nhỏ trước mắt.
- Ý nghĩa: có tầm nhìn thì ít bị cuốn theo trào lưu, biết sắp xếp thời gian và sức lực.
- Mặt trái cần tránh: tầm nhìn khác mơ mộng viển vông; nhìn xa mà không bước từng bước gần thì cũng chẳng tới đâu. Kèm đó là phê phán lối nghĩ cái nhìn phiến diện, chỉ thấy một mặt.
Một câu chốt cho đoạn kết có thể tự viết: người có tầm nhìn không phải người thấy hết tương lai, mà là người chịu ngẩng đầu khỏi việc trước mắt đủ lâu để chọn hướng đi.
Tầm nhìn xa, tầm nhìn chiến lược và chữ vision
Tầm nhìn xa là gì?
Có hai cách hiểu. Trong khí tượng, giao thông, tầm nhìn xa là khoảng cách xa nhất mắt còn thấy rõ vật, ví dụ khi trời mù. Nói về con người, “có tầm nhìn xa” là biết tính trước cho đường dài.
Tầm nhìn chiến lược nghĩa là gì?
Là khả năng thấy bức tranh lớn và dài hạn của một tổ chức, một ngành hay một quốc gia, rồi chọn hướng đi phù hợp. Cụm này hay dùng để nói về lãnh đạo doanh nghiệp.
Tầm nhìn tiếng Anh là gì?
Nghĩa đen là sight hoặc visibility (trong thời tiết); nghĩa bóng và nghĩa trong doanh nghiệp là vision. “Tầm nhìn xa” theo nghĩa bóng có thể dịch là foresight.
Người có tầm nhìn là người thế nào?
Là người nghĩ trước được hệ quả của việc mình làm, biết đặt kế hoạch dài hơi và kiên nhẫn theo nó. Họ không cần nói nhiều về tương lai; nhìn cách họ chọn việc hôm nay là đủ thấy.