Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Tả hữu là gì? Chữ 左右, nghĩa người hầu cận và tả xung hữu đột

Cập nhật 10/01/2025·MMavrick Nguyễn·7 phút đọc
Nội dung chính
  • Tả hữu (左右) có gì đặc biệt?
  • Tả hữu được hiểu theo hai lớp nào?
  • Tả hữu, hầu cận và những chữ dễ lẫn
  • Đặt tả hữu vào câu cho đúng

Tả hữu là từ Hán Việt (左右), nghĩa đen là bên trái và bên phải. Trong truyện xưa, sử sách, tả hữu còn dùng để chỉ những người hầu cận, giúp việc đứng hai bên vua chúa, quan lại. Ai thắc mắc tả hữu nghĩa là gì khi đọc câu “vua sai tả hữu…” thì đó là nghĩa thứ hai này.

Nghĩa (1) Bên trái và bên phải, hai bên; (2) những người hầu cận bên cạnh người có quyền thế
Chữ Hán 左 (tả: bên trái) + 右 (hữu: bên phải)
Loại từ Danh từ, sắc thái cổ, sách vở
Gặp nhiều ở Truyện lịch sử, truyện cổ, phim cổ trang; các cụm tả ngạn, hữu ngạn, tả xung hữu đột
tả hữu là gì
tả hữu là gì? Hai bên trái phải; người hầu cận

Tả hữu (左右) có gì đặc biệt?

Cả hai chữ đều vẽ một bàn tay. Chữ tả (左) là tay trái, chữ hữu (右) là tay phải; phần còn lại của mỗi chữ khác nhau nên đọc là hai âm. Từ hai bàn tay, nghĩa đi ra hai phía của cơ thể, rồi ra hai phía của một chỗ đứng: ai đứng bên trái, ai đứng bên phải mình.

Các từ điển Hán Việt còn ghi cho cặp 左右 cả một chùm nghĩa phụ: giúp đỡ, phù trợ, che chở. Đây là chìa khóa để hiểu vì sao “tả hữu” thành tên gọi người giúp việc. Kẻ đứng sát hai bên một vị quan là người đỡ tay cho ông ta, chuyển lời, cầm hộ ấn tín. Người Việt có chữ phò tá mà chữ tá (佐) cũng chính là chữ tả thêm bộ nhân đứng bên cạnh.

Trong tiếng Trung hiện đại, 左右 còn dùng sau con số với nghĩa “khoảng chừng”, chẳng hạn mười giờ tả hữu là chừng mười giờ. Tiếng Việt không mượn cách dùng này. Người học tiếng Trung mà dịch máy móc câu đó thành “mười giờ tả hữu” sẽ khiến người đọc khó hiểu.

Tả hữu được hiểu theo hai lớp nào?

Lớp nghĩa thứ nhất là vị trí. Mục từ trong Wiktionary tiếng Việt và từ điển Hán Việt của Nguyễn Quốc Hùng đều mở đầu bằng “bên trái và bên phải”. Một mình chữ tả hữu theo nghĩa này nay ít khi đứng trơ trọi trong câu nói thường, nhưng còn sống trong nhiều cụm cố định:

  • Tả ngạn, hữu ngạn: bờ trái, bờ phải của một con sông, tính khi nhìn xuôi theo chiều nước chảy.
  • Tả xung hữu đột: xông bên trái, phá bên phải, tả người đánh giặc dũng mãnh giữa vòng vây. Đây là một trong những cụm bốn chữ cố định gốc Hán mà học sinh hay gặp khi đọc truyện lịch sử.
  • Tả phù hữu bật: hai người giúp sức hai bên, nghĩa bóng là cánh tay đắc lực.

Lớp nghĩa thứ hai là con người. Khi một câu văn cổ viết “vua quay sang hỏi tả hữu“, không ai nghĩ nhà vua hỏi bức tường bên trái. Tả hữu ở đây là tập thể những người hầu, cận thần đứng quanh, gọi chung không cần nêu tên. Wiktionary ghi gọn nghĩa này là những người giúp việc ở gần vua quan.

Tả hữu, hầu cận và những chữ dễ lẫn

Từ Nghĩa Khác tả hữu ở đâu
Hầu cận Người theo hầu sát bên Thuần nghĩa người, không mang nghĩa phương hướng
Tùy tùng Người đi theo trong một chuyến đi, một đoàn Nhấn vào việc đi theo, không nhất thiết đứng hầu
Thân tín Người được tin cậy Nói về lòng tin, không nói về chỗ đứng
Tả (寫) trong miêu tả Vẽ lại, viết lại bằng lời Cùng âm, khác chữ: “tả cảnh” không liên quan tới tay trái
Hữu (有) trong hữu ích Có Cùng âm, khác chữ

Chuyện đồng âm này hay gây hiểu lệch. Chữ hữu trong hữu duyên là chữ có (有), không phải bên phải; bài giải chữ hữu duyên và duyên gặp gỡ có tách chữ rõ. Chữ hữu trong bằng hữu lại là chữ bạn (友). Ba chữ cùng đọc “hữu” mà nghĩa xa nhau.

Về từ trái nghĩa, tả hữu không có một từ đối riêng. Nếu xét nghĩa vị trí thì cái đối với “hai bên” là trung tâm, chính giữa; nếu xét nghĩa người hầu thì đối với tả hữu là người đứng giữa được hầu, tức chủ.

Đặt tả hữu vào câu cho đúng

Vì sắc thái cổ, tả hữu hợp với văn kể chuyện lịch sử, bài văn đóng vai nhân vật xưa, lời bình phim cổ trang. Vài câu mẫu:

  • Nghe tin quân giặc đã tới chân thành, nhà vua cho tả hữu lui hết ra ngoài để bàn việc riêng với tướng quân.
  • Viên quan quát tả hữu trói kẻ nói càn lại.
  • Phim dựng cảnh thiết triều khá kĩ, đến cả vị trí đứng của tả hữu cũng theo đúng sách.
  • Lũ trẻ đóng kịch, một bạn làm vua, hai bạn đứng tả hữu cầm quạt.

Câu đời thường hôm nay mà nói “anh ấy dặn tả hữu chuẩn bị xe” sẽ thành giọng đùa, kiểu gọi nhân viên của sếp là quân hầu. Đôi khi người ta cố ý dùng như thế cho vui, nhưng trong văn nghị luận thì nên tránh.

Tả hữu qua mấy tình huống đọc sách

Tả hữu là người như thế nào?

Là những người hầu cận, giúp việc ở sát bên vua, quan hay người có quyền thế. Văn xưa gọi chung họ là tả hữu vì họ đứng hai bên chủ, không phân biệt chức vụ cụ thể.

Tả hữu nghĩa là gì trong tả xung hữu đột?

Trong thành ngữ này, tả và hữu chỉ thuần là trái và phải, đi kèm hai động từ xung (xông lên) và đột (phá ra). Cả cụm tả người lao vào đánh khắp các phía, không mang nghĩa người hầu.

Tả hữu tiếng Anh dịch thế nào?

Nghĩa vị trí dịch là left and right hoặc on both sides. Nghĩa người hầu thì dùng attendants, retainers hay courtiers tùy ngữ cảnh.

Có phải tả hữu là tên một chức quan?

Không. Tả hữu là tên gọi chung. Chức quan có thể mang chữ tả, chữ hữu ở đầu như tả tướng, hữu tướng để chia hai bậc ngang nhau, nhưng bản thân “tả hữu” không phải phẩm hàm nào.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5