Suôn sẻ là trôi chảy, êm xuôi, không vướng mắc hay vấp váp. Nói “mọi việc suôn sẻ” là việc đi đúng như dự tính, không có chỗ nào phải dừng lại gỡ rối. Từ này hay xuất hiện trong lời chúc đầu năm, trước kì thi, trước chuyến đi xa, và cũng hay bị viết nhầm thành suông sẻ.
| Nghĩa ngắn | Trôi chảy, thuận lợi, không vấp váp |
| Gốc từ | Thuần Việt, gốc từ “suôn” (thẳng, trơn tru) |
| Loại từ | Tính từ; từ láy (láy âm đầu s) |
| Đồng nghĩa | Trơn tru, trôi chảy, êm xuôi, thuận buồm xuôi gió |
Suôn sẻ được từ điển giảng thế nào?
Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê) ghi suôn sẻ là tính từ, nghĩa là trôi chảy, không có khó khăn, vấp váp, với hai ví dụ: mọi việc đều suôn sẻ, vượt qua kì thi khá suôn sẻ. Từ đồng nghĩa được nêu là trơn tru.
Từ này thường đi sau những danh từ chỉ một quá trình có bắt đầu và kết thúc: công việc, kế hoạch, cuộc họp, ca mổ, chuyến bay, lễ cưới, kì thi. Nó trả lời câu hỏi “chuyện đó diễn ra thế nào”, nên hay đứng sau các động từ diễn ra, trôi qua, đi.
- Buổi bảo vệ luận văn diễn ra suôn sẻ, hội đồng chỉ hỏi thêm hai câu.
- Chúc anh chị mọi việc suôn sẻ trong năm mới.
- Thủ tục chuyển trường không suôn sẻ như mẹ tưởng, phải đi lại ba lần.
- Dàn dựng mấy tuần liền, vậy mà đêm diễn vẫn chưa suôn sẻ ở màn cuối.
Chú ý ví dụ thứ ba và thứ tư: suôn sẻ dùng tốt cả trong câu phủ định, để nói một việc gặp trắc trở.
Từ “suôn” của mái tóc đến “suôn sẻ” của công việc
Muốn hiểu suôn sẻ, nên bắt đầu từ chữ suôn. Từ điển giảng suôn là thẳng liền một đường dài và trơn tru, như trong mái tóc suôn dài. Cái hình ảnh ấy rất cụ thể: lược chải từ chân tóc xuống ngọn mà không vướng một sợi rối nào.
Gắn thêm tiếng sẻ lặp lại âm đầu s, ta có từ láy suôn sẻ với nghĩa khái quát hơn. Một công việc suôn sẻ cũng giống mái tóc suôn: đi một mạch từ đầu tới cuối, không mắc chỗ nào. Tiếng sẻ ở đây không mang nghĩa riêng, không phải chim sẻ hay chia sẻ; nó chỉ làm cho từ tròn tiếng, nhấn thêm cái ý trôi chảy. Kiểu láy âm đầu này rất quen trong tiếng Việt, cùng họ với sạch sẽ, sâu sắc, sáng sủa; xem thêm cách chia các kiểu láy ở bài từ láy và các kiểu láy.
Biết gốc từ cũng giúp viết đúng. Suôn là trơn, thẳng; còn suông là trống không, chỉ có cái vỏ (nói suông, hứa suông). Nhầm thành suông sẻ hay xuôn xẻ là lỗi hay gặp, phân tích kĩ ở bài xuôn xẻ, suôn sẻ hay suông sẻ.
Những từ gần nghĩa và trái nghĩa với suôn sẻ
| Từ | Gần hay trái | Điểm nhấn |
|---|---|---|
| Trôi chảy | Gần nghĩa | Liền mạch, hay dùng cho lời nói, bài đọc: đọc trôi chảy |
| Trơn tru | Gần nghĩa | Hơi khẩu ngữ, nhấn vào chỗ không có trục trặc kĩ thuật |
| Êm xuôi | Gần nghĩa | Nhấn vào sự yên ổn, không ai phản đối, không sinh chuyện |
| Hanh thông | Gần nghĩa | Hán Việt, trang trọng, chủ yếu trong lời chúc |
| Trắc trở, trục trặc, lận đận | Trái nghĩa | Gặp cản trở, phải dừng lại hoặc làm lại |
Trong lời chúc, suôn sẻ thường đi cặp với các từ khác cho đủ ý: “mọi việc suôn sẻ, vạn sự như ý”. Nếu muốn trang trọng hơn trên thiệp mừng, có thể thay bằng chữ Hán Việt hanh thông trong lời chúc đầu năm. Muốn nói cùng ý bằng hình ảnh, tiếng Việt có sẵn thành ngữ: đầu xuôi đuôi lọt (khởi đầu tốt thì về sau cũng ổn) và thuận buồm xuôi gió (mọi sự thuận lợi như thuyền gặp gió).
Suôn sẻ là con đường êm, còn khi đường đời trắc trở, lận đận thì người viết hay mượn chữ gập ghềnh; các từ thay có trong đồng nghĩa, trái nghĩa với gập ghềnh.
Thắc mắc nhỏ về chữ suôn sẻ
Suôn sẻ hay suông sẻ mới đúng?
Viết đúng là suôn sẻ, vần uôn. Suông sẻ không có trong từ điển, vì suông lại mang nghĩa trống không, chẳng liên quan gì đến sự trôi chảy.
Suôn sẻ là từ láy hay từ ghép?
Suôn sẻ thường được xếp vào từ láy, cụ thể là láy âm đầu: hai tiếng cùng phụ âm s, tiếng sẻ không mang nghĩa riêng trong từ này.
Chúc mọi việc suôn sẻ có nghĩa là gì?
Là mong mọi việc của người nhận diễn ra thuận lợi, không mắc ở khâu nào. Lời chúc này dùng được cho hầu hết các dịp: năm mới, khai trương, đi thi, lên đường công tác.
Suôn sẻ tiếng Anh là gì?
Thường dịch là smooth hoặc smoothly: “everything went smoothly” (mọi việc suôn sẻ). Lời chúc có thể nói “I hope everything goes well”.