Sói và Dê là hai nhân vật nổi bật trong những câu chuyện ngụ ngôn. Mỗi câu chuyện mang đến bài học sâu sắc về cuộc sống. Hãy cùng theo dõi hành trình của họ để rút ra những điều thú vị.
Sói và Dê
Một con Dê bị tụt phía sau đàn, bị con Sói theo đuổi sát. Dê quay lại, nói với Sói:
– Thưa ngài, tôi biết thân phận mình phải hiến dâng cho ngài. Nhưng để ngài thưởng thức món ăn được ngon, ngài hãy thổi sáo và tôi múa nhảy cho mà xem.
Sói bắt đầu thổi sáo cho Dê nhảy quay cuồng. Lũ chó nhà nghe tiếng huyên náo bèn nhảy ra đuổi Sói.
Sói vừa chạy vừa quay đầu lại nói với Dê:
– Ta chịu thua ngươi vì ta vốn anh hàng thịt lại giở trò làm nhạc công, nên bỏ lỡ mất thời cơ.
Chim tu hú và hai nhà vua
Khi chim ưng làm vua rất thích nghe bầy chim thổi sáo. Ngày hội nhạc, chim ưng cho một ngàn con chim cùng thổi sáo chung một lúc. Trong một ngàn con chim đó có Tu hú là không biết thổi, nhưng cũng cứ dựa phần vào để kiếm miếng ăn vua cho. Khi chim ưng thôi giữ chức, chim Phượng hoàng được lên thay. Vua mới này cũng rất thích nghe thổi sáo, nhưng lại chỉ muốn nghe tiếng thổi của từng cây sáo một. Tu hú biết mình sắp bị lộ liền xin ra khỏi ban nhạc. Chim Hạc là nhạc trưởng thấy thế hỏi:
– Vì sao đang làm ăn khá thế mà xin nghỉ?
Tu hú đáp:
– Làm ăn chung thì dựa dẫm nhau được chứ làm ăn riêng thì biết dựa vào ai?
Thỏ và Bò
Thỏ bị Chó rượt đến lúc không làm sao trốn đi đâu được nữa. Bỗng Thỏ thấy Bò già đang đứng gặm cỏ ven đường, Thỏ liền vừa chạy vừa kêu cứu trong khi Chó xồm cũng vừa xồ đến.
Bò bèn đứng chắn ngang đường, lớn giọng “phì, phì” một cách hung hăng khiến Chó sợ quá cụp đuôi bỏ chạy.
Xong Bò quay lại hỏi Thỏ:
– Chắc gì ta sẽ bênh mi mà chạy tới cậy nhờ?
Thỏ đáp:
– Khi cái chết đã đến sau lưng thì người xa lạ trước mặt cũng tin là bạn huống hồ gì tôi và bác đã quen nhau!
Ý nghĩa ba truyện ngụ ngôn trong bài
Sói và Dê: làm sai nghề thì hỏng việc
Dê bị tụt lại sau đàn, Sói đuổi sát. Dê không van xin mà xin Sói thổi sáo cho mình nhảy, tiếng nhạc làm lũ chó nhà chạy ra. Câu than của Sói khi bỏ chạy là lời tự thú hài hước: đã là kẻ đi săn thì đừng giở trò làm nhạc công. Truyện vừa khen sự nhanh trí của kẻ yếu, vừa cười kẻ mạnh vì sĩ diện mà bỏ lỡ thời cơ.
Chim tu hú và hai nhà vua: lẫn vào đám đông thì sống, đứng một mình thì lộ
Tu hú không biết thổi sáo nhưng vẫn ngồi trong dàn nhạc nghìn con chim để hưởng phần ăn của vua. Khi vua mới muốn nghe từng người thổi riêng, tu hú xin nghỉ. Lời đáp của nó, “làm ăn chung thì dựa dẫm nhau được”, nói trúng thói ỷ lại trong tập thể. Ngày nay, bài học vẫn đúng với những nhóm làm việc mà vài người chỉ ghi tên cho có.
Thỏ và Bò: lúc nguy cấp, ai cũng có thể là chỗ dựa
Thỏ bị chó rượt, chạy đến kêu cứu Bò già. Bò đuổi chó đi rồi hỏi vì sao Thỏ dám tin mình sẽ giúp. Câu đáp của Thỏ cho thấy lòng tin của kẻ đang gặp nạn, và cũng gợi ý rằng giúp đỡ người lúc khó khăn là việc tự nhiên của kẻ tử tế.
Nguồn gốc các truyện
“Sói và Dê” là ngụ ngôn Aesop “Con sói và con dê con” (trên trang có bản dịch khác là Cáo và dê con, đổi sói thành cáo). “Chim tu hú và hai nhà vua” có cùng cốt truyện với tích “lạm vu sung số” trong sách Hàn Phi Tử của Trung Quốc: Nam Quách tiên sinh không biết thổi ống vu vẫn trà trộn trong dàn nhạc ba trăm người của Tề Tuyên vương, đến đời Tề Mẫn vương thích nghe từng người thổi thì bỏ trốn. Truyện “Thỏ và Bò” chưa tìm được nguồn in.
Sách Tiếng Việt 1 Cánh diều (tập hai, Bài 100) có bài đọc Sói và dê phỏng theo truyện cổ Ba Tư: dê con xin hát tặng sói rồi kêu thật to để ông chủ nghe thấy. Đó là một truyện khác nhưng cùng kiểu với truyện đầu tiên trong bài này. Đọc thêm Đại bàng và con chim sẻ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao Sói nói “ta chịu thua ngươi”?
Vì Sói nhận ra mình là kẻ đi săn mà lại bày trò làm nhạc công thổi sáo, để tiếng sáo gọi lũ chó nhà tới, bỏ lỡ cơ hội ăn thịt Dê.
Vì sao chim tu hú xin ra khỏi ban nhạc?
Vì vua mới muốn nghe từng cây sáo một; tu hú không biết thổi, sợ bị lộ nên xin nghỉ trước.