Soạn bài Ai ơi mồng 9 tháng 4 giúp em trả lời đầy đủ sáu câu hỏi sau khi đọc ở trang 15 – 16, Bài 6 (Chuyện kể về những người anh hùng), sách Ngữ văn 6 Kết nối tri thức tập hai. Văn bản của tác giả Anh Thư giới thiệu lễ hội Gióng ở làng Phù Đổng, được đặt ngay sau truyền thuyết Thánh Gióng để em thấy người anh hùng làng Gióng vẫn sống trong đời sống văn hóa hôm nay.
Tìm hiểu chung về văn bản Ai ơi mồng 9 tháng 4
Văn bản là bài đọc kết nối chủ điểm nên SGK chỉ có câu hỏi sau khi đọc. Nắm vài thông tin dưới đây, em sẽ trả lời nhanh hơn.
- Tác giả: Anh Thư.
- Xuất xứ: theo tài liệu tham khảo, bài đăng trên báo điện tử Hà Nội mới năm 2004; SGK có lược bớt một số đoạn (dấu […]).
- Kiểu văn bản: văn bản thông tin kể về một lễ hội truyền thống, cung cấp đủ thời gian, nơi chốn, diễn biến và ý nghĩa.
- Bố cục: ba phần.
- Phần 1 (đoạn đầu): giới thiệu chung về hội Gióng – thời gian, quy mô.
- Phần 2 (hai đoạn giữa): các địa điểm gắn với dấu tích của Thánh và tiến trình diễn ra lễ hội.
- Phần 3 (đoạn cuối): ý nghĩa, giá trị của lễ hội.
Tóm lược nội dung văn bản
Bài viết mở đầu bằng câu ngạn ngữ “Nắng ông Từa, mưa ông Gióng” của người Kẻ Chợ để nói về thời tiết hay gặp vào ngày hội Gióng, tức ngày mồng 9 tháng Tư âm lịch, lúc mùa mưa dông vừa tới. Hội diễn ra ở làng Phù Đổng, trải rộng quanh nhiều dấu tích gắn với cuộc đời Thánh Gióng: mảnh vườn nơi bà mẹ giẫm phải vết chân khổng lồ, ngôi miếu nơi Gióng ra đời, đền thờ mẹ và đền thờ Thánh. Việc chuẩn bị kéo dài từ đầu tháng 3; lễ hội bắt đầu từ mồng 6, đến mồng 9 là chính hội với hát thờ, hội trận diễn lại trận đánh giặc Ân, sau đó còn các nghi lễ duyệt quân, rửa vũ khí và rước cờ mừng chiến thắng kéo dài tới ngày 12. Cuối bài, tác giả khẳng định lễ hội là tài sản văn hóa vô giá cần được giữ gìn.
Soạn bài Ai ơi mồng 9 tháng 4 – Sau khi đọc (trang 15 – 16)
Sáu câu hỏi giúp em nắm sự kiện, địa điểm, tiến trình và ý nghĩa của hội Gióng. Khi trả lời, em nên đối chiếu với những chi tiết đã học trong truyện Thánh Gióng.
Câu 1: Văn bản này thuật lại sự kiện gì? (trang 15)
Trả lời:
Văn bản kể về lễ hội Gióng – ngày hội lớn của làng Phù Đổng – được tổ chức hằng năm vào dịp mồng 9 tháng 4 âm lịch để tưởng nhớ Thánh Gióng – người anh hùng đánh đuổi giặc Ân trong truyền thuyết.
Câu 2: Đoạn mở đầu nêu rõ những thông tin gì? (trang 15)
Trả lời:
- Sự kiện: hội Gióng của làng Phù Đổng.
- Thời điểm: ngày mồng 9 tháng Tư âm lịch, đầu mùa mưa dông, nên dân gian mới có câu ngạn ngữ ghép “mưa ông Gióng” với “nắng ông Từa” (ngày hội của Từ Đạo Hạnh, đầu tháng Ba âm lịch).
- Quy mô, tầm vóc: thuộc hàng lễ hội lớn bậc nhất ở vùng châu thổ Bắc Bộ.
Chỉ trong vài câu, đoạn mở đầu đã trả lời được ba câu hỏi: hội gì, diễn ra khi nào và quan trọng ra sao.
Câu 3: Địa điểm diễn ra hội Gióng gợi nhớ chi tiết nào trong truyền thuyết? (trang 15)
Hội Gióng diễn ra ở những địa điểm nào? Những địa điểm đó nhắc em nhớ đến các chi tiết nào trong truyền thuyết Thánh Gióng?
Trả lời:
| Địa điểm | Thông tin trong văn bản | Chi tiết truyền thuyết được gợi nhớ |
|---|---|---|
| Cố Viên (vườn cũ) | Nằm giữa cánh đồng thôn Đổng Viên; người dân kể rằng đây là khu vườn trồng cà của bà mẹ, nay vẫn còn hòn đá in dấu chân lạ. | Bà mẹ ra đồng, ướm chân vào một vết chân rất to rồi về nhà thụ thai. |
| Miếu Ban | Ở thôn Phù Dực (tên cũ: rừng Trại Nòn), chốn Thánh chào đời; phía sau còn ao nhỏ với bể đá (bồn tắm) và liềm đá (cắt rốn). | Sự ra đời kì lạ của Gióng sau mười hai tháng mang thai. |
| Đền Mẫu (đền Hạ) | Đền thờ bà mẹ của Thánh, nằm phía ngoài đê. | Người mẹ nghèo sinh ra và nuôi nấng Gióng. |
| Đền Thượng | Đền chính thờ Thánh, dựng lại từ một ngôi miếu được cho là có từ đời vua Hùng thứ sáu, ngay trên nền nhà xưa của bà mẹ. | Vua Hùng phong Gióng là Phù Đổng Thiên Vương, lập đền thờ ngay ở quê nhà sau khi Gióng đánh tan giặc. |
Các địa danh ấy biến câu chuyện truyền thuyết thành những dấu tích cụ thể mà người đi hội có thể nhìn thấy, chạm vào.
Câu 4: Bảng tóm tắt tiến trình hội Gióng (trang 16)
Hãy tóm tắt tiến trình diễn ra hội Gióng bằng một bảng với các nội dung: thứ tự, thời gian, không gian, sự kiện, người tham gia.
Trả lời:
| Thứ tự | Thời gian (âm lịch) | Không gian | Sự kiện | Người tham gia |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Mồng 1/3 – mồng 5/4 | Làng Phù Đổng | Chuẩn bị cho lễ hội | Dân làng |
| 2 | Từ mồng 6/4 | Đền Mẫu, đền Thượng | Khai hội: rước cờ sang đền thờ mẹ; dâng cơm cà (cơm chay) ở đền thờ Thánh | Dân làng |
| 3 | Mồng 8/4 | Đường rước giữa hai đền | Rước nước từ đền dưới lên đền trên | Dân làng |
| 4 | Mồng 9/4 (chính hội) | Thủy đình của đền Thượng; bãi đồng làm nơi hội trận; đám rước tới tận Đổng Viên | Hát thờ (chủ yếu dân ca), hội trận, lễ khao quân, đánh cờ người, chia đồ tế lễ | 28 cô tướng, 80 phù giá, các bé trai áo đỏ, người đóng vai Hổ, Trống, Chiêng, ba người áo xanh lĩnh xướng, người múa cờ, dân chúng đi xem hội |
| 5 | Mồng 10/4 | Làng Phù Đổng (văn bản không nêu cụ thể) | Vãn hội: duyệt quân và tạ ơn Thánh | Dân làng |
| 6 | Ngày 11/4 | Làng Phù Đổng | Lễ rửa khí giới | Dân làng |
| 7 | Ngày 12/4 | Làng Phù Đổng | Rước cờ, báo tin chiến thắng lên trời đất | Dân làng |
Câu 5: Hình ảnh, hoạt động mang ý nghĩa tượng trưng (trang 16)
Một số hình ảnh, hoạt động trong lễ hội được tác giả bài viết giải thích rõ ý nghĩa tượng trưng. Tìm và liệt kê các hình ảnh, hoạt động đó.
Trả lời:
| Hình ảnh, hoạt động | Ý nghĩa tượng trưng |
|---|---|
| Lễ rước nước ngày mồng 8 | Việc rèn luyện, tôi luyện vũ khí trước trận đánh. |
| Hội trận trên cánh đồng (mồng 9) | Diễn lại trận Thánh Gióng đánh tan quân giặc. |
| 28 bé gái (9 – 12 tuổi) trong vai nữ tướng, ăn mặc lộng lẫy | 28 cánh quân của giặc Ân. |
| 80 phù giá đeo túi dết, quấn xà cạp | Quân ta. |
| Các bé trai áo đỏ cầm roi rồng đi đầu đám rước | Những chú bé chăn trâu theo Gióng ra trận, đi trước mở lối. |
| Nhân vật ông Hổ trong đám rước | Con vật đã cùng Thánh đánh giặc. |
| Dân chúng chia nhau đồ tế lễ | Được Thánh ban lộc, mong cả năm may mắn. |
| Lễ rước cờ ngày 12 | Thông báo cho trời đất biết giặc đã tan, đất nước yên bình. |
Câu 6: Ý nghĩa, giá trị của lễ hội Gióng (trang 16)
Theo tác giả bài viết, lễ hội Gióng có ý nghĩa, giá trị gì?
Trả lời:
- Giá trị nghệ thuật: người xem được chứng kiến những nghi thức thực hiện thuần thục, giàu tính biểu tượng, như một buổi diễn dân gian quy mô lớn.
- Giá trị tinh thần: lễ hội là dịp mỗi người Việt cảm nhận được nhiều mối quan hệ cùng lúc – giữa bản thân với cộng đồng, giữa hiện tại với cõi xa xưa, giữa điều linh thiêng với đời thường.
- Giá trị lâu dài: mọi giá trị ấy là của báu chung của dân tộc, cần giữ gìn và trao truyền cho các thế hệ sau.
Từ đó, em hiểu lễ hội không chỉ là ngày vui của một làng mà còn là cách nhân dân ghi nhớ công ơn người anh hùng chống giặc và nuôi dưỡng lòng yêu nước.
Ghi nhớ khi đọc văn bản thông tin về lễ hội
Qua bài này, em rút ra cách đọc một bài viết cung cấp thông tin về sự kiện văn hóa:
- Xác định tên sự kiện, thời gian và địa điểm ngay ở phần mở đầu.
- Theo dõi trình tự diễn ra (ngày nào làm gì), có thể lập bảng hoặc sơ đồ để ghi nhớ.
- Chú ý những câu người viết giải thích ý nghĩa tượng trưng của nghi lễ.
- Tìm câu văn nêu đánh giá, ý nghĩa của sự kiện, thường nằm ở cuối bài.
Đặt cạnh truyện Thánh Gióng, em thấy văn bản thông tin bổ sung cho truyền thuyết: truyện kể về người anh hùng, còn lễ hội cho thấy nhân dân đời đời tưởng nhớ người anh hùng ấy như thế nào.
Kết luận
Qua bài soạn, em biết hội Gióng diễn ra khi nào, ở đâu, gồm những nghi lễ gì và mang ý nghĩa ra sao. Bài viết trình bày thông tin rõ ràng theo trình tự thời gian, kết hợp giải thích ý nghĩa các nghi lễ, giúp em hiểu sâu hơn sức sống của truyền thuyết Thánh Gióng trong lòng người Việt.
Xem thêm: