Quạo là cách nói, cách gõ phổ biến trên mạng của chữ quạu trong tiếng Nam Bộ, nghĩa là cáu, bực, dễ nổi nóng. “Tui quạo rồi nha” tức là người nói đang bực thật, đừng trêu thêm. Bài này giải nghĩa quạo là gì, quạo với quạu chữ nào đúng, và nên thay bằng từ gì khi viết bài văn.
| Nghĩa ngắn | Cáu, bực bội, nổi nóng; mặt mày khó chịu |
| Gốc từ | Phương ngữ Nam Bộ; từ điển ghi là quạu, quạo là cách viết theo lời nói |
| Loại từ | Động từ (nổi quạu) và tính từ (tính quạu, mặt quạu) |
| Sắc thái | Khẩu ngữ, thân mật, nhiều khi nói đùa |
Quạo từ đâu mà có?
Lật từ điển tiếng Việt, bạn sẽ không thấy mục “quạo” mà chỉ thấy quạu, ghi chú là phương ngữ, nghĩa là cáu, kèm ví dụ nổi quạu. Wiktionary tiếng Việt giảng thêm hai nét: là động từ thì nghĩa là nổi xung, là tính từ thì nghĩa là dễ cáu, cáu kỉnh. Cũng trang ấy ghi thẳng: quạo là cách viết sai chính tả của quạu.
Vậy sao “quạo” lại phổ biến đến thế? Lời nói Nam Bộ đi trước chữ viết. Người ta nghe “quạu” trong câu nói nhanh, rồi gõ lại theo tai, và “quạo” trông cũng hợp mắt vì gần với cạo, nhạo, bạo. Trên bình luận, trên ảnh chế, chữ quạo dần thành một kiểu “thương hiệu” của sự bực bội có chút hài: mèo xù lông là “mèo quạo”, ông chú nhăn trán là “chú quạo”.
Từ gốc còn sinh thêm một từ láy: quạu quọ, nghĩa là cau có, như mặt quạu quọ. Chữ này có trong từ điển, và cũng hay bị gõ thành “quạo quọ”. Ai thích lối nói miền Nam có thể đọc thêm về cách nói đã cái nư của người miền Nam, một cụm cũng xoay quanh cơn giận.
Cùng giọng miền Tây ấy còn có chữ rốp rẻng, lời khen người làm lẹ, gọn, nói xong là bắt tay vào việc.
Quạo khác cọc, giận, dỗi chỗ nào?
| Từ | Nét nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| Quạo / quạu | Cáu lên, bực ra mặt, thường bộc phát và qua nhanh | Hỏi tới lần thứ ba là ổng quạu liền |
| Cọc | Tính nóng, nói cộc lốc, khó gần; nghiêng về tính nết hơn là một cơn bực | Bà bán hàng cọc mà tốt bụng |
| Giận | Bực vì bị xúc phạm, có thể kéo dài, có khi im lặng | Giận bạn cả tuần |
| Dỗi | Giận nhẹ, làm mình làm mẩy để người kia dỗ | Em dỗi vì anh quên sinh nhật |
| Tụt mood | Mất hứng, buồn xuống, chưa chắc đã bực ai | Trời mưa nên tụt mood |
Quạo là cơn bực có đối tượng và lộ ra ngoài: mặt nhăn, giọng gắt, câu cụt. Tụt mood thì lặng hơn, giống chuyện tâm trạng lên xuống thất thường hơn là chuyện nổi nóng.
Năm câu có chữ quạo
- Nhắn tin bạn bè: “Đợi mày 40 phút rồi đó, tui bắt đầu quạo à nha.”
- Bình luận ảnh thú cưng: “Con mèo mặt quạo dễ thương xỉu.”
- Kể chuyện nhà: “Ba tui ít nói, nhưng thấy ai vứt rác ngoài đường là ổng quạu liền.”
- Caption tự trào: “Chưa ăn sáng thì đừng hỏi gì, đang quạo.”
- Nhóm làm việc: “Deadline dời ba lần, cả team ai cũng hơi quạu.”
Để ý câu thứ tư: người ta hay dùng quạo để tự nhận về mình, kiểu báo trước cho người khác tránh. Nói “tui quạo” nghe nhẹ hơn nhiều so với “tui đang rất bực”, nên chữ này giúp xả cơn bực mà không làm không khí căng.
Viết bài văn thì thay quạo bằng gì?
Trong bài làm văn, đơn từ hay tin nhắn gửi thầy cô, tránh chữ quạo. Nếu thật cần giữ màu Nam Bộ cho lời nhân vật thì viết đúng chữ quạu, đặt trong lời thoại. Còn lời người kể nên chọn từ toàn dân:
- cáu, cáu kỉnh, bực bội cho cơn bực thông thường;
- gắt gỏng, cau có khi muốn tả giọng nói, nét mặt;
- nổi nóng, nổi giận khi cơn bực đã bùng ra thành lời, thành việc.
Ví dụ: thay vì “Bà ngoại quạo vì cháu về trễ”, viết “Bà ngoại cau mặt, giọng hơi gắt vì cháu về trễ”. Câu sau dài hơn một chút nhưng cho người đọc thấy được cơn bực, chứ không chỉ nghe kể. Muốn biết thêm những chữ mạng tương tự, có thể xem kho từ lóng tiếng Việt đang thịnh hành.
Quạo trong tin nhắn và ngoài đời
Quạo hay quạu, chữ nào đúng chính tả?
Từ điển ghi quạu. “Quạo” là cách viết theo lời nói, rất phổ biến trên mạng, nhưng nếu viết nghiêm túc thì nên dùng quạu, hoặc tốt hơn là thay bằng cáu, bực.
Quạo là tiếng miền nào?
Gốc là phương ngữ Nam Bộ. Nhờ mạng xã hội, người trẻ ở miền Bắc, miền Trung giờ cũng hiểu và dùng, nhất là trong câu đùa.
Nổi quạo nghĩa là gì?
Là bắt đầu cáu, bực lên ra mặt, giống “nổi cáu”, “nổi nóng”. Cách viết theo từ điển là “nổi quạu”.
Mặt quạo là mặt như thế nào?
Là mặt cau có, nhăn nhó, nhìn là biết đang không vui. Dân mạng hay gọi những bức ảnh mèo, chó trợn mắt, xị mặt là “mặt quạo” cho vui.