Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Phong hóa là gì? Nghĩa phong tục cũ và hiện tượng đá bị phong hóa

Cập nhật 30/06/2025·MMavrick Nguyễn·8 phút đọc
Nội dung chính
  • Phong hóa: chuyện nếp làng và chuyện đá
  • 風化: gió thổi qua, người đổi theo
  • Tờ báo mang tên Phong Hóa
  • Từ gần nghĩa, trái nghĩa và những chữ na ná

Phong hóa là từ Hán Việt mang hai nghĩa gần như không dính dáng nhau. Nghĩa cũ chỉ phong tục, tập quán và nếp sống của cả một xã hội, như trong câu than “phong hóa suy đồi”. Nghĩa khoa học chỉ quá trình đá và khoáng vật bị phá vỡ, biến đổi vì nắng, nước, không khí và sinh vật. Người hỏi phong hóa nghĩa là gì trong giờ Địa lí cần nghĩa thứ hai; người đọc sách cũ gặp nghĩa thứ nhất.

Nghĩa xã hội (Từ cũ) phong tục, tập quán, nếp sống của một cộng đồng, nói gộp lại
Nghĩa địa lí Quá trình đá, khoáng vật bị phá hủy và biến đổi tại chỗ do tác động của tự nhiên
Chữ Hán 風化: phong (gió, thói tục) + hóa (biến đổi, cảm hóa)
Tiếng Anh customs, mores (nghĩa xã hội); weathering (nghĩa địa lí)
phong hóa là gì
phong hóa là gì? Nếp sống xã hội và đá bị phá hủy

Phong hóa: chuyện nếp làng và chuyện đá

Mục từ phong hóa trong từ điển của Viện Ngôn ngữ học được tách làm hai, mỗi mục một từ loại. Đặt cạnh nhau mới thấy chúng đi hai đường.

  1. Danh từ, ghi chú là từ cũ: phong tục, tập quán và nếp sống của một xã hội nói chung. Ví dụ tự đặt: Ông đồ già lắc đầu, bảo đám cưới bây giờ làm rình rang quá, phong hóa làng mình đổi khác hết rồi.
  2. Động từ, dùng trong khoa học trái đất: đá bị hủy hoại dần do khí quyển, nước và sinh vật. Ví dụ: Bậc đá ong trước đình đã phong hóa, sờ tay vào là vụn ra từng lớp.

Nghĩa thứ nhất nay hiếm gặp trong lời nói thường ngày, chủ yếu còn trong văn bản cũ, truyện thời Pháp thuộc hay lời bình về đạo đức xã hội. Nghĩa thứ hai thì sống khỏe trong sách giáo khoa: phong hóa lí học (đá nứt vỡ vì nóng lạnh thất thường, nước đóng băng trong khe), phong hóa hóa học (nước, khí cacbonic, axit hòa tan và làm biến chất khoáng vật) và phong hóa sinh học (rễ cây len vào khe đá, vi sinh vật tiết chất phân hủy). Sản phẩm vụn bở mà quá trình này để lại chính là vật liệu đầu tiên để thành đất.

風化: gió thổi qua, người đổi theo

Chữ phong (風) nghĩa gốc là gió, rồi mở sang nghĩa thói quen chung của một vùng: phong tục, phong thổ, gia phong. Chữ hóa (化) là biến đổi, và cũng là cảm hóa, dạy cho người ta đổi thành tốt hơn, như trong giáo hóa. Từ điển Hán Việt giảng 風化 là “như phong giáo”, tức nếp sống được hình thành nhờ dạy dỗ, nêu gương.

Hình ảnh khá đẹp: cái nếp chung của một xã hội lan đi như gió, thấm dần vào từng nhà, không ai ép mà ai cũng theo. Người xưa nói “phong hóa suy đồi” là ý ấy: làn gió tốt đã yếu, thói xấu lấn lên.

Nghĩa địa lí là nghĩa thuật ngữ, đọc hai chữ ấy theo nghĩa đen: gió, và thời tiết nói chung, làm đá biến đổi. Tiếng Trung cũng dùng 風化 cho hiện tượng này, nên hai nghĩa chung một mặt chữ mà mỗi bên vẫn có lí riêng.

Tờ báo mang tên Phong Hóa

Ai học văn học hiện đại sẽ gặp hai chữ này ở một chỗ quen: tuần báo Phong Hóa. Từ số 14 ra ngày 22/9/1932, tờ báo do nhóm Nguyễn Tường Tam (Nhất Linh) điều hành và trở thành cơ quan ngôn luận của Tự Lực văn đoàn, sau này nối tiếp bằng tờ Ngày Nay. Cái tên nghe nghiêm trang như một tờ báo luân lí, nhưng nội dung lại rất trẻ: tranh biếm, truyện vui, những bài chế giễu lễ giáo khắt khe và cổ vũ lối sống mới.

Chính sự trái ngược ấy làm chữ phong hóa trên măng-sét báo thành một kiểu chơi chữ ngầm: bàn về phong tục để đòi thay đổi phong tục. Muốn biết thêm về nhóm nhà văn đứng sau tờ báo, có thể đọc bài về Thạch Lam trong nhóm Tự Lực văn đoàn.

Từ gần nghĩa, trái nghĩa và những chữ na ná

Từ Quan hệ với phong hóa Ghi chú
Phong tục, tập quán, nếp sống Gần nghĩa với nghĩa xã hội Phong hóa nói gộp, thiên về mặt đạo đức chung
Thuần phong mỹ tục Phong hóa tốt đẹp Thường dùng trong văn bản hành chính
Thương phong bại tục, đồi phong Trái nghĩa: làm hỏng phong hóa Sắc thái phê phán mạnh
Bóc mòn, xâm thực Dễ lẫn với nghĩa địa lí Phong hóa làm đá vụn tại chỗ; bóc mòn mang vật liệu đi nơi khác
Phong hỏa (烽火) Chỉ giống âm Khói lửa báo động thời xưa, không liên quan

Khi muốn nói về cái nếp chung của người Việt bằng lời bây giờ, chọn phong tục hay nếp sống sẽ tự nhiên hơn. Bài phong tục, tập quán khác hủ tục ở đâu giải thích kĩ ranh giới giữa các chữ này, còn mặt tốt đẹp được gói trong giải nghĩa cụm thuần phong mỹ tục.

Viết phong hóa hay phong hoá đều được, chỉ khác chỗ đặt dấu thanh. Lỗi cần tránh là dùng nghĩa xã hội trong bài Địa lí, kiểu “đá bị suy đồi phong hóa”: đá thì bị phong hóa, còn thứ suy đồi chỉ có thể là phong hóa của con người.

Phong hóa trong sách cũ và trong đề Địa lí

Phong hóa suy đồi là gì?

Là cách nói cũ, chỉ phong tục và đạo đức chung của xã hội đang xuống cấp: lễ nghĩa lỏng lẻo, thói xấu lan rộng. Cụm này hay gặp trong văn chương, báo chí đầu thế kỉ XX và trong lời than của người lớn tuổi.

Phong hóa trong Địa lí nghĩa là gì?

Đó là việc đá và khoáng vật gần mặt đất vỡ vụn, đổi cả thành phần vì nóng lạnh, nước, không khí và sinh vật. Sách thường chia ba kiểu: lí học, hóa học, sinh học.

Vì sao phong hóa xảy ra mạnh nhất ở bề mặt Trái Đất?

Vì ở đó đá tiếp xúc trực tiếp với nắng, mưa, gió, không khí và sinh vật, những tác nhân gây phong hóa. Càng xuống sâu, các tác nhân này càng yếu nên đá ít bị biến đổi.

Phong hóa tiếng Anh là gì?

Nghĩa địa lí dịch là weathering. Nghĩa xã hội có thể dịch là customs hoặc mores, tùy câu văn đang nói về tập tục hay về chuẩn mực đạo đức chung.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
FB88
FB88
FB88
fb88
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
Hay88
Hay88
Hay88
Hay88
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
33win
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
RR88
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5