Phong cách thơ Xuân Quỳnh mang nét riêng khó lẫn: một cái tôi phụ nữ hồn nhiên, sôi nổi mà đầy lo âu, luôn khao khát yêu thương và gắn bó với những điều bình dị của đời thường. Thơ bà là tiếng nói của chính cuộc đời và trải nghiệm của bà trong bốn mươi sáu năm ngắn ngủi.
Phong cách sáng tác thơ của Xuân Quỳnh là gì?
Phong cách nghệ thuật của Xuân Quỳnh gần gũi với cuộc sống, khai thác các đề tài tuổi thơ, gia đình, tình yêu và đất nước trong chiến tranh. Bà đưa trải nghiệm và cách nhìn của mình vào từng vần thơ, với mấy đặc điểm chính:
- Cái tôi tự bộc lộ: thơ là tiếng nói trực tiếp của tâm hồn, là khát vọng tình yêu cháy bỏng cùng nỗi lo âu rất nữ tính của một người từng đổ vỡ rồi tìm lại được hạnh phúc. Nhan đề tập Tự hát (1984) nói đúng tinh thần ấy.
- Tình yêu thương gia đình: bà viết nhiều cho chồng, cho con, kể cả người con riêng của chồng, và cho người bà đã nuôi mình khôn lớn, như trong bài Tiếng gà trưa.
- Cá tính: đọc thơ Xuân Quỳnh thấy một con người thông minh, thẳng thắn, bản lĩnh nhưng vẫn rất dịu dàng.
- Giản dị, tự nhiên: bà dùng ngôn từ đời thường, giọng thơ như lời kể, lời tâm sự, ít cầu kỳ về tu từ. Nhiều bài mượn hình ảnh cụ thể như sóng, thuyền, biển, hoa cỏ may để nói chuyện tình yêu.
Phần thơ đầu tay của bà, 18 bài in chung trong tập Tơ tằm – Chồi biếc (1963), đã có giọng trong trẻo ấy; đến Hoa dọc chiến hào (1968), Lời ru trên mặt đất (1978), Tự hát (1984) thì cái tôi ấy ngày càng đằm và sâu hơn.
Bài Sóng (1967) là ví dụ tiêu biểu: hai trạng thái đối lập của con sóng cũng là hai trạng thái của người con gái đang yêu.
Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Lý do hình thành phong cách sáng tác của Xuân Quỳnh
Những vần thơ ấy phản ánh trọn vẹn con người và cuộc đời bà. Phong cách này hình thành từ hoàn cảnh, trải nghiệm và chính bản tính của bà:
- Mẹ mất sớm, Xuân Quỳnh lớn lên trong vòng tay bà nội. Sự thiếu vắng tình mẹ và hình ảnh người bà tần tảo trở đi trở lại trong thơ, làm nên nỗi khát khao tình thương gia đình rất mãnh liệt.
- Cuộc hôn nhân đầu với nhạc công Lưu Tuấn (năm 1964) không bền. Trải nghiệm đổ vỡ ấy để lại trong thơ bà những nỗi lo âu, trăn trở về sự mong manh của hạnh phúc.
- Năm 1973, bà kết hôn với nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ. Hạnh phúc tìm lại được đi kèm nỗi lo giữ gìn hạnh phúc ấy, tạo nên những bài thơ vừa say đắm vừa bất an, như Thơ tình cuối mùa thu hay Thuyền và biển.
- Bà lớn lên và viết trong những năm chiến tranh, rồi những năm khó khăn sau chiến tranh. Gánh nặng mưu sinh, chăm lo gia đình khiến những bài thơ về sau càng đằm hơn, chứa chan cả niềm vui lẫn nỗi lo đời thường.
Kết luận
Phong cách thơ Xuân Quỳnh mang đậm cái tôi cá nhân, xuất phát từ chính con người và cuộc đời bà. Đó là bản sắc riêng khiến thơ bà, nhất là thơ tình, vẫn được nhiều thế hệ người đọc tìm đến.
Xem thêm:
- Những bài thơ về tình yêu của Xuân Quỳnh hay nhất mọi thời đại.
- Giới thiệu tác giả Xuân Quỳnh – Tóm tắt tiểu sử.
- Xuân Quỳnh được mệnh danh là gì? Giải thích nguồn gốc biệt danh của nữ nhà thơ.