Khi tìm hiểu Xuân Quỳnh được mệnh danh là gì, nhiều người liên tưởng ngay đến Xuân Diệu, người được gọi là “ông hoàng thơ tình”. Giống như ông, Xuân Quỳnh đưa cái tôi cá nhân vào thơ rất rõ nét, nhưng đó là cái tôi của một người phụ nữ, với những khát khao và lo âu rất riêng.
Xuân Quỳnh được mệnh danh là gì?
Nhà thơ Xuân Quỳnh thường được gọi là “nữ hoàng thơ tình yêu“. Đây là cách gọi phổ biến trong sách báo và trong nhà trường, xuất phát từ những bài thơ tình nổi tiếng của bà như Sóng, Thuyền và biển, Thơ tình cuối mùa thu; đến nay chưa rõ ai là người đặt ra danh xưng này.
Danh xưng ấy không phải danh hiệu chính thức. Những ghi nhận chính thức dành cho bà là Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật (2001) và Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (2017), đều được truy tặng. Năm 2019, nhân 77 năm ngày sinh của bà, Google còn đặt hình bà, lấy cảm hứng từ bài Sóng, trên trang chủ ở Việt Nam.
Vì sao Xuân Quỳnh được gọi là “nữ hoàng thơ tình yêu”?
Cách gọi này phản ánh khá đúng con người và phong cách thơ của bà.
Tiếng lòng của người phụ nữ hiện đại
- Trong thơ, bà nói lên tiếng lòng của một người phụ nữ trải qua nhiều ngổn ngang nhưng không chán nản. Bà đón nhận những biến cố của đời mình trong tâm thế chủ động.
- Những cảm xúc phức tạp ấy vẫn dễ được người đọc thông cảm, vì chúng xuất phát từ một trái tim chân thành, từ tình yêu mãnh liệt và những khát vọng rất bình dị.
- Bà viết thơ tình thiết tha, ngôn từ giản dị, dám bày tỏ trực tiếp những điều thầm kín của người con gái đang yêu, mà vẫn giữ được nét dịu dàng, đằm thắm.
Cái tôi trữ tình là người phụ nữ đang yêu
Nhân vật trữ tình trong thơ tình Xuân Quỳnh thường là “em”, người phụ nữ trực tiếp bày tỏ tình cảm của mình, hoặc mượn hình ảnh sóng, thuyền, biển, hoa cỏ để nói thay.
- Với bà, tình yêu là điều quý giá, thiêng liêng của đời người.
- Yêu là yêu hết mình, khao khát sự thủy chung, vĩnh cửu.
- Nhưng đi cùng khát vọng ấy luôn là nỗi lo âu về sự mong manh của hạnh phúc.
Bản lĩnh của người phụ nữ
Cái tôi ấy cũng rất bản lĩnh trong tình yêu và trong cuộc sống:
- Trong những năm chiến tranh, thơ bà có hình ảnh những cô gái lao động, đắp đường, những người vợ người mẹ nơi hậu phương, như trong các tập Hoa dọc chiến hào (1968), Gió Lào, cát trắng (1974).
- Trong đời riêng, sau cuộc hôn nhân đầu không thành, năm 1973 bà kết hôn với nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ, kém bà sáu tuổi. Mười lăm năm bên nhau của hai người cũng là những năm bà viết nhiều bài thơ tình hay nhất.
Xuân Quỳnh vừa giữ được nét truyền thống của người phụ nữ Việt Nam, vừa có cách nghĩ, cách yêu của con người thời hiện đại.
Thơ tình với những nỗi lo rất “nữ tính”
Chính sự nữ tính ấy khiến thơ tình của bà đi sâu vào lòng người:
- Trong Sóng (1967), người con gái đang yêu tự hỏi tình yêu bắt đầu từ đâu, rồi thú nhận không biết, những câu hỏi vừa hồn nhiên vừa đáng yêu.
- Trong Thuyền và biển, câu chuyện kể về con thuyền và biển nói chuyện gắn bó, xa cách và nỗi lo giữ gìn hạnh phúc.
- Trong Thơ tình cuối mùa thu, nỗi lo thời gian trôi đi cùng niềm tin vào một tình yêu không đổi.
- Hoa cỏ may, Hoa cúc xanh là những bài thơ nhỏ mà da diết về nỗi nhớ, nỗi buồn và khát khao yêu thương.
Kết luận
Xuân Quỳnh được mệnh danh là gì? Bà thường được gọi là “nữ hoàng thơ tình yêu”, một cách gọi phổ biến chưa rõ xuất xứ nhưng phản ánh khá đúng những tác phẩm của bà: ngôn ngữ giản dị, cái tôi chân thành và những nỗi niềm rất nữ tính.
Một bài thơ khác của cùng tác giả là bài thơ Cô giáo của em của Xuân Quỳnh.
Xem thêm:
- Phong cách sáng tác của Xuân Quỳnh như thế nào? Có gì đặc biệt?
- Xuân Quỳnh là ông hay bà? Tìm hiểu tiểu sử nhà thơ.
- Tổng hợp các tác phẩm tiêu biểu của Xuân Quỳnh.