Phong cách sáng tác của Nguyễn Quang Thiều mang nét hiện đại, tiên phong. Ông viết thơ, trường ca, truyện ngắn, tiểu thuyết và truyện thiếu nhi; mỗi thể loại có một giọng riêng, nhưng hầu hết đều trở về với làng quê đồng bằng Bắc Bộ và dòng sông Đáy nơi ông sinh ra.
Phong cách sáng tác của Nguyễn Quang Thiều như thế nào?
Phong cách sáng tác Nguyễn Quang Thiều có nhiều nét riêng và thay đổi tùy vào thể loại. Dưới đây là những phân tích về phong cách thơ, cũng như lối viết văn xuôi của ông.
Phong cách thơ Nguyễn Quang Thiều
Thơ Nguyễn Quang Thiều mang một giọng điệu độc đáo, đầy chiều sâu, phản ánh sự đổi mới trong cách tiếp cận đề tài và ngôn ngữ thi ca. Từ tập Sự mất ngủ của lửa (1992, Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 1993), ông viết thơ tự do với nhiều hình ảnh tượng trưng, khác hẳn giọng thơ quen thuộc lúc bấy giờ. Ngôn từ giàu sức gợi hình giúp thơ ông khắc họa những nỗi niềm nhân sinh và các cung bậc cảm xúc phức tạp.
Ông thường viết về những vấn đề xã hội, con người, với sự ưu tư và trăn trở trước những thay đổi của thời đại. Thơ ông không chỉ đơn thuần là sự miêu tả mà còn lồng ghép những suy nghĩ về cuộc sống.
Nguyễn Quang Thiều đưa vào thơ những hình ảnh rất gần với đời ông: làng Chùa, dòng sông Đáy, người mẹ, những người đàn bà gánh nước. Làng, dòng sông và người mẹ là ba hình ảnh trở đi trở lại trong cả thơ lẫn truyện của ông. Trong bài Sông Đáy (Ngữ văn 11 Cánh diều), nỗi nhớ quê dồn vào một câu thơ:
Mẹ tôi đã già như cát bên bờ
Thơ ông vì thế có sự hòa quyện giữa truyền thống và hiện đại, giữa cái bình dị của đời thường và những suy tưởng mang tính triết lý, mở ra nhiều chiều suy ngẫm cho người đọc.
Phong cách văn xuôi của Nguyễn Quang Thiều
Văn xuôi của Nguyễn Quang Thiều ra đời song song với thơ. Tập truyện Mùa hoa cải bên sông (1989) và tiểu thuyết Kẻ ám sát cánh đồng (1995) đều lấy bối cảnh làng quê đồng bằng Bắc Bộ, viết về đời sống và những đổi thay của người nhà quê. Ông cũng viết nhiều cho thiếu nhi: truyện Bầy chim chìa vôi trong sách Ngữ văn 7 kể chuyện hai anh em Mon, Mên lo cho bầy chim non trên bãi sông lúc nước lên, giọng kể nhẹ nhàng, giàu chi tiết thiên nhiên và đặt niềm tin vào lòng tốt của trẻ nhỏ.
Ông còn có nhiều năm làm báo ở tuần báo Văn nghệ và Tuần Việt Nam, ký nhiều bút danh khác nhau như Hoàng Lê, Trực Ngôn, Vương Thảo, Hạnh Nguyên. Tiểu sử, tác phẩm và giải thưởng của ông được trình bày đầy đủ ở bài tác giả Nguyễn Quang Thiều.
Lời kết
Phong cách sáng tác của Nguyễn Quang Thiều góp phần làm mới thơ Việt Nam từ đầu những năm 1990. Thơ ông nhiều hình ảnh tượng trưng, giàu suy tưởng, có lúc ưu tư phiền muộn; văn xuôi của ông bám chặt đời sống làng quê bên sông Đáy, nơi ông lớn lên.
Ngoài phần kiến thức ở đây, phần hướng dẫn soạn bài Mon và Mên đang ở đâu còn gợi ý cách làm các bài tập sau văn bản.