Onii chan là cách gọi anh trai thân mật trong tiếng Nhật, viết là お兄ちゃん, dịch sát là “anh hai”, “anh ơi” theo giọng trẻ con nũng nịu. Người Việt biết đến từ này chủ yếu qua anime, manga, nơi em gái hay em trai gọi anh mình là onii-chan; dân mạng đôi khi mượn lại để gọi đùa một người anh trong nhóm bạn.
| Nghĩa ngắn | Anh trai (gọi thân mật, kiểu trẻ con) |
| Gốc từ | Tiếng Nhật お兄ちゃん: o (kính ngữ) + nii (anh) + chan (hậu tố thân mật) |
| Cách viết khác | Onii-chan, oniichan, onichan; dạng rút gọn nii-chan |
| Sắc thái | Gần gũi, đáng yêu; dùng trong gia đình hoặc trêu vui |
Onii chan gồm o, nii và chan
Chữ này có ba mảnh. Ở giữa là nii, đọc từ chữ Hán 兄 (huynh, tức anh). Đằng trước là o, tiền tố lịch sự người Nhật hay gắn vào danh từ chỉ người thân. Cuối cùng là chan, hậu tố gọi tên dành cho trẻ nhỏ, bạn thân hay người mình thấy dễ thương, như khi gọi bà là obā-chan, gọi ông là ojī-chan.
Từ điển Wiktionary xếp onii-chan vào nhóm từ thân mật, kiểu trẻ con: dạng mà đứa em nhỏ dùng để gọi chính anh ruột mình. Lớn lên, nhiều người chuyển sang onii-san (lịch sự hơn) hoặc nii-chan (gọn hơn). Khi kể về anh mình với người ngoài, người Nhật lại dùng chữ trơn ani, không kèm hậu tố nào.
Sang tiếng Việt, nghĩa của từ hầu như không đổi, chỉ hẹp lại về ngữ cảnh. Ít ai dùng onii chan cho anh ruột ngoài đời; nó sống chủ yếu trong cộng đồng xem hoạt hình Nhật Bản, trong bình luận, meme và những câu gọi đùa giữa bạn bè.
Onii-chan, onii-san hay aniki: gọi kiểu nào?
Tiếng Nhật có cả một dãy cách gọi anh, khác nhau ở độ thân và độ trang trọng:
| Cách gọi | Sắc thái | Thường gặp khi |
|---|---|---|
| Onii-chan | Thân mật, nũng nịu | Em nhỏ gọi anh ruột; nhân vật em gái trong anime |
| Nii-chan | Thân, gọn, bớt nũng | Anh em đã lớn, nói chuyện hằng ngày |
| Onii-san | Lịch sự | Gọi anh mình một cách đứng đắn; trẻ con gọi một chàng trai trẻ lạ mặt |
| Onii-sama | Rất kính trọng | Nhân vật muốn tỏ ra trịnh trọng với anh mình trong truyện, phim |
| Ani / aniki | Ani là chữ trơn; aniki suồng sã, giống “đại ca” | Kể về anh mình với người ngoài; gọi đàn anh trong nhóm |
Phía chị em gái có cặp đối xứng: onee-chan (chị), imouto (em gái), otouto (em trai). Trong tiếng Hàn, chữ gần nhất là cách gọi oppa của các cô gái, nhưng oppa còn dùng cho bạn trai, thần tượng, nên phạm vi rộng hơn onii-chan nhiều.
Gặp onii chan trong bình luận và tin nhắn
Mỗi ví dụ dưới đây một hoàn cảnh khác:
- Bình luận dưới đoạn phim hoạt hình: “Cô em gái cứ chạy theo gọi onii-chan làm cả nhà bật cười.”
- Em gái nhắn anh ruột cho vui: “Onii chan ơi, đi học về mua giùm em hộp sữa chua.”
- Nhóm bạn trêu người lớn nhất phòng: “Hôm nay onii chan bao trà sữa cả nhóm nhé.”
- Caption ảnh chụp hai anh em: “Mười năm rồi vẫn là onii-chan khó tính nhất nhà.”
- Hỏi về phụ đề: “Bản dịch để nguyên onii-chan hay đổi thành anh hai thì hay hơn?”
Viết văn, viết bài ở trường thì cứ dùng tiếng Việt: “anh trai”, “anh hai”, “anh cả”. Nhiều nhóm dịch truyện cũng chọn cách này, chỉ giữ nguyên onii-chan khi muốn người đọc cảm được chất Nhật của nhân vật.
Những chữ Nhật đi cùng onii chan
Ai đã quen onii-chan thường gặp thêm vài từ cùng nhóm trong anime và manga. Senpai, chữ gọi đàn anh khóa trên, cũng là cách xưng hô theo vai vế, nhưng dành cho trường lớp, công ty chứ không phải gia đình. Còn người mê văn hóa Nhật đến mức dùng các từ này hằng ngày thì cộng đồng mạng hay gọi vui là wibu, fan cuồng Nhật Bản.
Một lưu ý nhỏ: gọi một người ngoài đời mới quen là onii chan dễ khiến họ ngượng, vì từ này vốn dành cho anh ruột hoặc bạn rất thân. Trong tiếng Nhật, gặp một chàng trai lạ, trẻ con sẽ gọi onii-san chứ không gọi onii-chan.
Gọi anh theo kiểu Nhật cho đúng chỗ
Onii chan nghĩa là gì trong tiếng Việt?
Là “anh trai”, “anh hai”, gọi theo giọng thân mật, có chút nũng nịu của đứa em nhỏ. Không có từ tiếng Việt nào chuyển được trọn sắc thái chữ chan, nên các bản dịch thường chọn “anh hai” hoặc “anh ơi”.
Onii chan trong anime thường được ai gọi?
Phần lớn là em gái gọi anh ruột, đôi khi là em trai hoặc một cô bé hàng xóm thân như người nhà. Cách gọi này giúp người xem hiểu ngay quan hệ thân thiết giữa hai nhân vật.
Onii chan và onii san khác nhau ra sao?
Onii-chan thân và trẻ con hơn; onii-san lịch sự hơn, có thể dùng để gọi một chàng trai trẻ không quen. Người lớn gọi anh mình là onii-chan nghe giống còn bé, nên nhiều người đổi sang nii-chan hoặc onii-san.
Em trai có gọi anh là onii chan được không?
Được. Chữ này không phân biệt người gọi là trai hay gái; trẻ nhỏ nào cũng có thể gọi anh mình như vậy. Tuổi càng lớn, người ta càng hay đổi sang cách gọi gọn hoặc lịch sự hơn.