Những ngón tay nằm trong câu chuyện ngụ ngôn sâu sắc. Những bài học từ cuộc sống được truyền tải qua từng trang viết. Hãy cùng bước vào thế giới của trí tuệ và nhân văn.
Một hôm, những ngón tay tranh luận với nhau xem những ngón nào là quan trọng hơn cả. Thoạt tiên, ngón tay giữa nói:
– Tôi chiếm vị trí trung tâm của bàn tay, không có tôi thì bàn tay chẳng ra bàn tay nữa.
Các ngón khác đều cãi rằng:
– Tuy cậu ở vị trí trung tâm và cao hơn tất cả nhưng chỉ ngồi đó cho có vị thôi, chứ có giúp được việc gì cho bàn tay để cầm nắm đâu!
Ngón tay đeo nhẫn vênh mặt nói một cách tự hào rằng hắn đóng vai trò quan trọng nhất: chính hắn là người mang dấu hiệu tượng trưng cho sự trưởng thành của chủ, tức là đeo nhẫn cưới.
Nhưng các ngón tay khác đều cười và nhận xét rằng:
– Thà cậu im đi còn hơn. Chiếc nhẫn cưới ấy ông chủ cất trong túi nhiều hơn, cốt để các cô gái trẻ tưởng ông ấy chưa lập gia đình, chứ có đeo đâu. Ngoài ra cậu có làm được việc gì khác đâu?
– Quan trọng nhất vẫn là tôi! – Ngón tay trỏ nói – Ai là người chỉ đường? Ai là người vạch ra những thiếu sót của cơ quan? Chính là tôi. Thử nghe ông chủ thường nói: Các bạn, nguyên nhân sự chậm tiến của chúng ta chính là ở đây…, mọi người đều sợ tôi trỏ vì không ai muốn mình là nguyên nhân chậm tiến của cả tập thể.
– Bạn nhầm rồi, bạn thân mến ạ – Ngón tay cái phản đối – không phải chỉ mình bạn biết chỉ. Tôi cũng chỉ, nhưng chỉ một cách khéo léo, tế nhị hơn cơ. Tôi không chỉ thẳng vào người ta mà lại chỉ qua bên phải, qua sau lưng, nhưng vẫn trúng thủ phạm như thường. Hơn nữa, trong một số trường hợp, khi muốn thoái thác trách nhiệm, tôi giúp ông chủ chỉ cho khách sang cửa khác, gặp người khác mà cầu xin, phản đối…
Từ nãy chỉ có ngón tay út im lặng. Vả lại, nó còn biết khoe khoang gì nữa: nó vốn là ngón tay bé nhất. Nhưng…
– Kìa, tại sao chú út không nói gì? – Những ngón tay khác hỏi.
– Em cũng biết chỉ đấy chứ. Vì em vốn nhỏ bé cho nên trong những lúc ông chủ cần tự phê bình, ông ấy dùng em chỉ vào ngực mình thì chẳng ai trông thấy cả. Ngoài ra, em còn được việc trong những khi cần móc ngoặc: nếu thỏa thuận với ai, chỉ cần nói xong ngay. Thế là cả hai người đều chìa em ra móc với nhau. Nhiều khi được việc ra phết đấy!
Ý nghĩa truyện Những ngón tay
Cuộc cãi nhau để giành phần “quan trọng nhất”
Năm ngón tay vốn cùng một bàn tay, nhưng ngón nào cũng muốn chứng minh mình hơn các ngón khác. Ngón giữa dựa vào vị trí, ngón đeo nhẫn dựa vào danh nghĩa, ngón trỏ dựa vào quyền “chỉ” ra lỗi người khác. Điều đáng để ý là không ngón nào kể công việc thật mình làm cho bàn tay; tất cả chỉ khoe chỗ đứng và vai trò bề ngoài. Truyện mượn bàn tay để nói về những tập thể mà ai cũng muốn đứng trên người khác.
Tiếng cười châm biếm vào “ông chủ”
Càng về cuối, truyện càng lộ ra mũi nhọn thật sự. Mỗi ngón tay khoe khoang lại vô tình kể ra một thói xấu của chủ: cất nhẫn cưới vào túi, dùng ngón trỏ để quy lỗi cho cấp dưới, dùng ngón cái để đẩy người đến cầu xin sang cửa khác, dùng ngón út để “tự phê bình” sao cho không ai thấy và để móc ngoặc. Những ngón tay chẳng có tội gì; cái đáng cười là người sử dụng chúng. Đây là lối ngụ ngôn trào phúng, gần với truyện cười hơn là truyện răn dạy trẻ em.
Ngón út nhỏ nhất mà nói thật nhất
Ngón út im lặng lâu nhất, đến khi lên tiếng thì nói ra những điều tệ hại nhất một cách hồn nhiên, lại còn tự hào là “được việc ra phết”. Cái kết bỏ lửng ấy để người đọc tự rút ra kết luận: thói tự phê bình hình thức và chuyện móc ngoặc đã quen đến mức người ta coi là bình thường.
Nguồn gốc truyện Những ngón tay
Đây là một ngụ ngôn trào phúng hiện đại, chưa rõ tác giả. Các chi tiết như “cơ quan”, “chậm tiến của cả tập thể”, “tự phê bình”, “móc ngoặc” cho thấy truyện ra đời trong đời sống công sở thế kỷ 20, khác hẳn ngụ ngôn loài vật cổ điển. Không nên nhầm với truyện “Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng” của Việt Nam, nơi các bộ phận cơ thể giận nhau rồi hiểu ra phải nương tựa nhau.
Đọc thêm các truyện ngụ ngôn châm biếm thói khoe khoang, tự cho mình là nhất: Đại bàng và con chim sẻ, Con cáo và cái bóng và Thầy bói xem voi.
Câu hỏi thường gặp
Truyện Những ngón tay muốn phê phán điều gì?
Truyện phê phán thói tranh giành vị trí, khoe khoang vai trò, và sâu hơn là những người có quyền dùng “ngón tay” để đổ lỗi, đùn đẩy trách nhiệm, tự phê bình cho có và móc ngoặc với nhau.
Ngón tay nào được kể cuối cùng?
Ngón út. Nó nhỏ nhất, im lặng lâu nhất, nhưng lời của nó lại vạch ra rõ nhất thói giả dối của ông chủ.