Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Nhàn cư vi bất thiện là gì? Nghĩa từng chữ và xuất xứ Đại Học

Cập nhật 06/10/2025·MMavrick Nguyễn·7 phút đọc
Nội dung chính
  • Nhàn cư vi bất thiện: giảng từng chữ
  • Câu này vốn nằm trong sách Đại Học
  • Câu nói gần nghĩa và câu nói ngược ý
  • Gợi ý ý chính khi viết nghị luận về câu nói

Nhàn cư vi bất thiện là một thành ngữ gốc Hán, nghĩa là ở không, rảnh rỗi quá thì dễ sinh ra làm điều không tốt. Người Việt dùng câu này để nhắc nhau đừng để mình ăn không ngồi rồi, vì cái rảnh kéo dài thường kéo theo thói hư. Nghĩa đen từng chữ khá dễ, nhưng nguồn gốc của câu lại có một nét thú vị ít người để ý.

Nghĩa ngắn Nhàn rỗi, không việc gì làm thì dễ sinh chuyện xấu
Chữ Hán 閒居為不善 (nhàn cư vi bất thiện)
Xuất xứ Sách Đại Học (một thiên trong Lễ Ký), chương nói về “thành ý”
Loại Thành ngữ Hán Việt, dùng như lời khuyên răn
nhàn cư vi bất thiện là gì
nhàn cư vi bất thiện là gì? Ở không thì dễ sinh chuyện xấu

Nhàn cư vi bất thiện: giảng từng chữ

  • Nhàn (閒): rảnh rang, chẳng có việc gì phải làm hay phải lo.
  • Cư (居): ở, sống. Nhàn cư là ở trong cảnh rảnh rang, không có việc.
  • Vi (為): làm.
  • Bất thiện (不善): không tốt, không lành; điều sai trái.

Ghép lại: ở không thì làm điều chẳng lành. Cách hiểu phổ biến ở ta là nhàn rỗi kéo dài khiến con người sinh ra lười, rồi từ lười dễ trượt sang những thói xấu như tụ tập, nói chuyện thị phi, ăn chơi vô độ.

Cần để ý: chữ nhàn ở đây không phải cái nhàn của người đã làm xong việc và nghỉ ngơi. Nghỉ ngơi sau lao động là chính đáng. Câu thành ngữ chê cái nhàn của người không chịu làm gì, để thời gian trôi không mục đích. Chữ “rảnh rỗi” trong lời giảng này cũng hay bị viết nhầm, có thể xem bài phân biệt rảnh rỗi với rãnh rỗi.

Câu này vốn nằm trong sách Đại Học

Nguyên văn trong sách Đại Học có đoạn: 小人閒居為不善,無所不至 (tiểu nhân nhàn cư vi bất thiện, vô sở bất chí). Đại ý: kẻ tiểu nhân lúc ở một mình, không ai trông thấy, thì làm điều xấu, chẳng việc gì không dám làm. Đoạn sách viết tiếp rằng hễ gặp người quân tử thì kẻ ấy lại che cái xấu, phô cái tốt ra.

Ý của sách vì thế nghiêng về lúc ở một mình hơn là lúc thất nghiệp. Đây là đoạn dạy chữ “thận độc”: người quân tử phải giữ mình cẩn trọng ngay cả khi không ai nhìn thấy, vì lòng thật thế nào rồi cũng lộ ra ngoài.

Khi đi vào tiếng Việt, câu chữ được rút gọn còn bốn chữ sau và bỏ chữ “tiểu nhân”. Nghĩa cũng dịch dần sang hướng đời thường: không phải chuyện kẻ tiểu nhân lúc vắng người, mà là chuyện ai cũng có thể hư đi nếu ăn không ngồi rồi quá lâu. Hai cách hiểu không chọi nhau, chỉ là đặt trọng tâm khác.

Câu nói gần nghĩa và câu nói ngược ý

Ông bà ta có nhiều câu cùng hướng với nhàn cư vi bất thiện. Ăn không ngồi rồi tả đúng cái cảnh ở không. Tay làm hàm nhai, tay quai miệng trễ nói thẳng chuyện có làm mới có ăn. Tiếng Anh cũng có câu quen thuộc Idle hands are the devil’s workshop, tạm hiểu là tay rảnh thì ma quỷ mượn việc.

Hướng Câu nói Ý chính
Cùng ý Ăn không ngồi rồi Chê lối sống không làm gì
Cùng ý Tay làm hàm nhai, tay quai miệng trễ Có lao động mới có cái ăn
Cùng ý Idle hands are the devil’s workshop Rảnh rỗi dễ sinh tật xấu
Ngược ý (khen) Cần cù bù thông minh Chăm chỉ bù cho chỗ thiếu

Nhiều câu khen người chăm chỉ được gom ở trang ca dao, tục ngữ khen đức chăm làm và bền chí. Còn cái lười, thứ mà câu thành ngữ này cảnh báo, được giảng riêng ở bài nghĩa của chữ lười biếng.

Cách nói dân dã gần nhất với câu này là rảnh rỗi sinh nông nổi, hay dùng để trêu ai đó rảnh quá hóa nghịch.

Gợi ý ý chính khi viết nghị luận về câu nói

Đề “Suy nghĩ về câu nhàn cư vi bất thiện” hay xuất hiện ở bậc THCS và THPT. Một khung gọn:

  1. Giải thích: nghĩa từng chữ, nghĩa cả câu; nói thêm nguồn Đại Học để bài có chiều sâu.
  2. Vì sao đúng: thời gian trống không mục đích dễ bị lấp bằng thói xấu; người ở không lâu ngày mất dần kỹ năng, mất cả niềm vui có ích.
  3. Dẫn chứng gần gũi: kỳ nghỉ hè chỉ ôm điện thoại, lướt mạng đến khuya; người nghỉ việc lâu rồi sa vào cờ bạc, rượu chè.
  4. Mở rộng: nghỉ ngơi hợp lý không phải “nhàn cư”; câu nói không chê sự thư thả, chỉ chê sự vô định.
  5. Bài học: lập kế hoạch cho thời gian rảnh, có một việc mình theo đuổi đều đặn.

Nhàn cư vi bất thiện: những câu hỏi hay gặp

Nhàn cư vi bất thiện nghĩa là gì?

Nghĩa là ở không, rảnh rỗi thì dễ làm điều không tốt. Câu này dùng để khuyên người ta luôn có việc để làm, tránh lối sống ăn không ngồi rồi.

Nhàn cư vi bất thiện là câu nói của ai?

Câu này rút từ sách Đại Học, một trong Tứ thư của Nho giáo, vốn là một thiên trong Lễ Ký. Không nên gán cho một danh nhân cụ thể.

Nhàn cư vi bất thiện tiếng Anh là gì?

Câu tương đương hay dùng là Idle hands are the devil’s workshop hoặc The devil finds work for idle hands.

Rảnh rỗi có phải lúc nào cũng xấu không?

Không. Nghỉ ngơi để hồi sức là cần. Câu thành ngữ chỉ cảnh báo kiểu rảnh kéo dài, không mục đích, dễ dẫn tới thói hư.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5