Người cô của bé Hương là bài đọc 1 (Chia sẻ và đọc) mở đầu Bài 7 (Họ hàng, làng xóm) trong sách Tiếng Việt lớp 4 Cánh diều tập 1, trang 85–87. Bài viết gợi ý trả lời 2 câu Chia sẻ về tục ngữ, ca dao và 5 câu hỏi Đọc hiểu câu chuyện của nhà văn Xuân Quỳnh.
Chia sẻ (trang 85)
Câu 1 (trang 85): Tìm từ ngữ ở bên B phù hợp với từ ngữ ở bên A để hoàn thành các câu sau. Các câu ấy nói lên điều gì?
| A | B |
| a) Một giọt máu đào | 1) Người trong một nước phải thương nhau cùng. |
| b) Nhiễu điều phủ lấy giá gương | 2) Như cây có cội, như sông có nguồn. |
| c) Con người có tổ có tông | 3) hơn ao nước lã. |
Trả lời: Ghép như sau: a – 3, b – 1, c – 2.
- “Một giọt máu đào hơn ao nước lã.” Câu tục ngữ ví người cùng huyết thống (máu đào) với người dưng (nước lã): tình ruột thịt, họ hàng bao giờ cũng gắn bó, đáng quý.
- “Nhiễu điều phủ lấy giá gương / Người trong một nước phải thương nhau cùng.” Tấm vải đỏ che cho chiếc gương khỏi bụi, cũng như người cùng một đất nước phải che chở, đùm bọc nhau.
- “Con người có tổ có tông / Như cây có cội, như sông có nguồn.” Ai cũng có ông bà, tổ tiên, giống như cây có gốc, sông có nơi bắt nguồn; vì thế ta phải nhớ ơn nguồn cội.
Cả ba câu đều nhắc chúng ta yêu thương người thân trong gia đình, họ hàng, đồng bào và biết ơn tổ tiên.
Câu 2 (trang 85): Em tán thành những cách ứng xử nào dưới đây giữa hàng xóm, láng giềng?
a) Hàng xóm, láng giềng tối lửa tắt đèn có nhau.
b) Thương người như thể thương thân.
c) Cháy nhà hàng xóm, bình chân như vại.
d) Một điều nhịn, chín điều lành.
e) Đèn nhà ai, nhà nấy rạng.
g) Lời nói chẳng mất tiền mua
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.
Trả lời: Em tán thành các cách ứng xử a, b, d, g:
- a) Hàng xóm gặp lúc khó khăn, hoạn nạn thì giúp đỡ nhau.
- b) Yêu thương người khác như yêu thương chính mình.
- d) Biết nhường nhịn thì tránh được cãi vã, mọi chuyện êm đẹp.
- g) Nói năng nhẹ nhàng, lịch sự để người nghe thấy dễ chịu.
Em không tán thành c và e: đó là thói ích kỉ, thấy nhà bên cạnh gặp nạn mà vẫn thản nhiên, chỉ biết lo cho riêng nhà mình.
Đọc: Người cô của bé Hương (trang 86)
Bài đọc trích truyện của nhà văn, nhà thơ Xuân Quỳnh, gồm 3 đoạn:
- Đoạn 1: các bạn khoe họ hàng tài giỏi; Hương kể về cô Thu nhưng lúng túng khi bị hỏi cô có hay viết thư không.
- Đoạn 2: Hương tập viết thư gửi cô, viết được hơn mười lá mà không gửi đi.
- Đoạn 3: mẹ gửi giúp những lá thư; cô Thu đọc thư, rất xúc động và viết thư trả lời Hương.
Giải nghĩa từ:
- Lúng túng: bối rối, không biết nên nói hay làm gì.
- Dày cộp: dày lắm, dày hơn hẳn bình thường.
- Tí xíu: nhỏ xíu mà trông dễ thương.
Gợi ý đọc: giọng kể nhẹ nhàng; lời các bạn khoe đọc hào hứng, câu trả lời của Hương đọc nhỏ, ngập ngừng; đoạn cuối đọc chậm, ấm áp, thể hiện niềm vui của cô Thu.
Nội dung chính bài Người cô của bé Hương
Câu chuyện kể về bé Hương thầm viết thư cho người cô ở xa và niềm xúc động của cô khi nhận được những lá thư ấy. Bài đọc cho thấy tình cảm họ hàng thật đáng quý: chỉ cần quan tâm, nhớ đến nhau là người thân đã thấy hạnh phúc.
Đọc hiểu (trang 87)
Câu 1 (trang 87): Các bạn của Hương khoe về họ hàng như thế nào?
Trả lời: Bạn nào cũng cho rằng người thân của mình giỏi giang hơn cả. Tâm có anh họ là phi công, khi bay ngang nhà còn thả thư xuống cho Tâm. Loan có chú làm nghề lái tàu thuỷ, đi xa về thường mang cho Loan nhiều vỏ ốc đẹp.
Câu 2 (trang 87): Vì sao Hương lúng túng khi các bạn hỏi về cô Thu?
Trả lời: Hương lúng túng vì cô Thu ở tận ngoài Hà Nội, chưa hề viết thư cho Hương. Hương không biết trả lời bạn thế nào nên chỉ đáp: “Không, chắc là cô tớ bận.”
Câu 3 (trang 87): Sau lần chuyện trò với các bạn, Hương đã làm gì?
Trả lời: Từ hôm ấy, Hương tự viết thư gửi cô Thu, kể cô nghe chuyện học hành ở trường, chuyện vui buồn ở nhà. Mấy tháng sau, Hương đã viết được hơn chục lá thư, nhưng thư không ghi địa chỉ nên Hương cất cả vào ngăn kéo.
Câu 4 (trang 87): Khi cô Thu nhận được những lá thư của Hương, cô cảm thấy thế nào? Vì sao cô cảm thấy như thế?
Trả lời: Cô Thu thấy vô cùng vui sướng và xúc động. Cô không ngờ đứa cháu ngày rời Hà Nội vào Sài Gòn còn nhỏ xíu, nay đã biết viết thư, vẫn nhớ và nghĩ những điều tốt đẹp về cô. Những dòng chữ to, chưa thẳng hàng của Hương đã “mang đến cho cô biết bao niềm vui”.
Câu 5 (trang 87): Tưởng tượng em là Hương trong câu chuyện trên, em sẽ nói gì với các bạn khi nhận được thư của cô Thu?
Trả lời: Em có thể nói:
- Cách 1: Các cậu ơi, cô Thu viết thư cho tớ rồi! Cô còn gửi tặng tớ một tấm ảnh rất đẹp và hứa kì nghỉ phép sẽ vào thăm tớ đấy!
- Cách 2: Tớ vui quá! Cô tớ bận làm y tá nhưng vẫn viết thư kể cho tớ nghe về công việc ở bệnh viện. Tớ thương cô tớ lắm.
Bài học: người thân dù ở xa vẫn luôn mong được nhớ tới. Một lá thư, một cuộc gọi hỏi thăm ông bà, cô chú cũng đủ làm họ vui cả ngày.
Đọc tiếp bài đọc 2 cùng chủ điểm: Kỉ niệm xưa.