Lightstick là gậy phát sáng cầm tay mà người hâm mộ mang theo để cổ vũ nghệ sĩ ở concert, fan meeting hay lễ trao giải. Trong giới fan K-pop, lightstick nghĩa là loại gậy đèn chính thức do công ty quản lí phát hành, mỗi nhóm nhạc một kiểu dáng, một màu riêng. Người Việt hay gọi nôm là gậy cổ vũ hoặc gậy phát sáng.
| Nghĩa ngắn | Gậy phát sáng để fan cổ vũ thần tượng |
| Gốc từ | Tiếng Anh light stick: light (ánh sáng) + stick (que, gậy) |
| Loại từ | Danh từ, từ mượn; thường viết liền “lightstick” |
| Hay đi với | fandom, concert, màu fandom, lightstick chính hãng |
Lightstick dịch sát chữ là gì?
Tách đôi ra thì dễ hiểu: light là ánh sáng, stick là cái que. Trong tiếng Anh thông thường, light stick vốn là tên khác của glow stick: ống nhựa trong chứa hóa chất, bẻ gập là phát sáng, dùng một lần rồi bỏ. Loại que này có mặt ở lễ hội, buổi cắm trại, cả trong túi đồ cứu hộ.
Khi vào tiếng Việt qua con đường K-pop, nghĩa của từ thu hẹp hẳn lại. Nói “lightstick” là người nghe hình dung ngay một chiếc gậy đèn LED có pin, có nút bấm, phần đầu tạo hình theo biểu tượng của một nhóm nhạc, in logo nhóm và sáng đúng màu chính thức của cộng đồng fan nhóm đó. Ít ai dùng chữ này để gọi que hóa chất phát sáng nữa.
Nhiều mẫu lightstick có tên riêng do nhóm hoặc fan đặt, và rất hay kết thúc bằng chữ “bong”. Đó là cách đọc chữ 봉 trong tiếng Hàn, nghĩa là gậy, que.
Từ bóng bay màu đến gậy đèn của riêng từng nhóm
Thế hệ fan K-pop đầu tiên, cuối thập niên 1990, chưa có lightstick. Họ cổ vũ bằng bóng bay, mỗi fandom chọn một màu để phân biệt với fandom khác, và cả khán đài phủ kín một màu bóng. Gậy đèn thiết kế riêng cho từng ca sĩ, từng nhóm xuất hiện vào thập niên 2000, rồi dần thay chỗ bóng bay vì bền hơn, dễ mang hơn và sáng được trong bóng tối của sân khấu.
Lightstick đời mới còn có Bluetooth. Fan cài ứng dụng chính thức, ghép gậy với thông tin vé và số ghế trước buổi diễn; đến giờ biểu diễn, hệ thống của ban tổ chức điều khiển màu của hàng vạn chiếc gậy cùng lúc, tạo thành chữ, hình hay những đợt sóng màu chạy quanh khán đài. Lúc ấy, chiếc gậy trong tay mỗi người thành một điểm ảnh của một màn hình khổng lồ.
Chữ lightstick trong lời nói của fan
Vài câu quen gặp, mỗi câu một hoàn cảnh:
- Nhắn bạn trước buổi diễn: “Nhớ sạc sẵn pin dự phòng, đừng quên lightstick ở nhà đấy.”
- Caption sau concert: “Ba tiếng giơ lightstick, tay mỏi nhừ mà vẫn muốn quay lại.”
- Bình luận ở nhóm mua bán: “Ai pass lightstick bản mới, còn bảo hành không ạ?”
- Khoe góc học tập: “Góc bàn có chiếc lightstick bật chế độ đèn ngủ, ôn bài đỡ buồn.”
- Hướng dẫn người mới: “Vào concert thì để lightstick chạy theo chế độ đồng bộ, đừng tự đổi màu.”
Trong văn viết trang trọng, bài báo hay bài văn ở trường, có thể dùng “gậy cổ vũ” hoặc “gậy phát sáng cổ vũ”, lần đầu ghi kèm chữ lightstick trong ngoặc. Nếu chưa quen với lớp từ fan, đọc thêm bài giới trẻ gọi thần tượng là gì và bài về câu hô cổ vũ theo nhịp bài hát.
Lightstick, glow stick và đèn flash điện thoại
| Lightstick (nghĩa fan) | Glow stick | Đèn flash điện thoại | |
|---|---|---|---|
| Cách sáng | Đèn LED, dùng pin, bật tắt được | Phản ứng hóa học, sáng một lần | Đèn của máy |
| Thuộc về ai | Một nhóm nhạc, một nghệ sĩ cụ thể | Không gắn với ai | Không gắn với ai |
| Màu | Màu fandom; đổi được, đồng bộ theo sân khấu | Một màu cố định | Trắng |
| Dùng khi nào | Concert, fan meeting, sưu tầm | Lễ hội, tiệc, cắm trại | Khi không có gậy, hay gặp ở các bài ballad |
Chỗ dễ sai nhất là gọi mọi que phát sáng ở đám cưới, lễ hội là “lightstick”. Fan K-pop nghe vậy sẽ hiểu lệch: với họ, lightstick luôn gắn tên một nhóm, và mang gậy của nhóm A vào concert riêng của nhóm B bị coi là kém tế nhị.
Mang lightstick đi concert lần đầu
Lightstick nghĩa là gì trong K-pop?
Là gậy đèn chính thức của một nhóm nhạc hay một nghệ sĩ, vừa là đồ cổ vũ vừa là biểu tượng của fandom. Hình dáng, logo và màu của gậy đều gắn với nhóm, nên nhìn chiếc gậy là biết người cầm đang ủng hộ ai.
Lightstick tiếng Việt gọi là gì?
Thường gọi là gậy cổ vũ, gậy phát sáng hoặc đèn cổ vũ. Trong cộng đồng fan, người ta vẫn giữ nguyên chữ lightstick vì ngắn và rõ hơn.
Lightstick chính hãng khác hàng trôi nổi ở đâu?
Hàng chính hãng do công ty quản lí hoặc nơi được cấp phép bán, có ứng dụng để đồng bộ với hệ thống của buổi diễn. Hàng trôi nổi thường rẻ hơn nhưng không đồng bộ được, có nơi còn không cho mang vào.
Không có lightstick thì có đi concert được không?
Được. Lightstick không bắt buộc; nhiều người chỉ mang theo điện thoại và bật đèn flash ở những đoạn cả khán đài cùng giơ đèn. Có gậy thì vui hơn, vậy thôi.