Kết bài Sông núi nước Nam (Nam quốc sơn hà) hay nhất – 12 mẫu chọn lọc

Sông núi nước Nam chỉ có bốn câu thơ nhưng đã nói trọn ý chí của cả một dân tộc. Với lời khẳng định chủ quyền dứt khoát và niềm tin chắc chắn vào chiến thắng, bài thơ khuyết danh, tương truyền của Lý Thường Kiệt, xứng đáng được ghi nhớ như bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên.

Bằng thể thơ thất ngôn tứ tuyệt hàm súc, giọng điệu đĩnh đạc và lập luận chặt chẽ, Nam quốc sơn hà đã đi từ khẳng định chủ quyền đến răn đe kẻ thù chỉ trong bốn dòng. Hai câu đầu nêu lẽ nước Nam thuộc về người Nam, có trời làm chứng; hai câu sau vạch rõ bản chất phi nghĩa của kẻ xâm lược và báo trước kết cục thảm bại của chúng. Nội dung lớn lao được chuyên chở bằng một hình thức gọn gàng nên bài thơ dễ nhớ, dễ truyền. Tác phẩm khuyết danh, tương truyền của Lý Thường Kiệt, vì vậy vừa là chứng tích lịch sử quý giá, vừa là một thi phẩm có sức sống lâu bền.

Gần một nghìn năm đã qua kể từ đêm bài thơ vang lên bên sông Như Nguyệt, nhưng vị trí của Sông núi nước Nam trong văn học dân tộc chưa bao giờ phai nhạt. Đây thuộc số ít tác phẩm sớm nhất thể hiện ý thức về một quốc gia độc lập, mở đầu cho dòng văn yêu nước mà về sau Nguyễn Trãi, Hồ Chí Minh tiếp nối. Dù chưa xác định được người viết, bài thơ tương truyền của Lý Thường Kiệt vẫn có mặt trong sách giáo khoa qua nhiều thế hệ, như một cột mốc mà người Việt nào cũng cần biết khi tìm về cội nguồn tinh thần của dân tộc.

Từ Sông núi nước Nam đến Bình Ngô đại cáo rồi Tuyên ngôn Độc lập năm 1945, tư tưởng độc lập dân tộc đã được bồi đắp qua nhiều thế kỉ. Nếu Nguyễn Trãi bổ sung các yếu tố văn hiến, phong tục, lịch sử, còn Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt độc lập dân tộc trong mối liên hệ với quyền con người, thì tác phẩm chưa rõ người viết, tương truyền do Lý Thường Kiệt cho đọc, chính là viên gạch đầu tiên với lời tuyên bố ngắn gọn về lãnh thổ và chủ quyền. Đặt ba văn bản bên nhau, ta càng thấy giá trị mở đường của bốn câu thơ chữ Hán ra đời từ buổi đầu của nền tự chủ.

Khép lại bài thơ Sông núi nước Nam, em hiểu rằng chủ quyền đất nước chưa bao giờ là món quà tự nhiên mà có. Cha ông ta đã phải đổ máu để giữ từng dòng sông, từng dải núi, đúng như điều mà bài thơ, theo tương truyền là của Lý Thường Kiệt, từng khẳng định. Ngày nay, khi đất nước đã hòa bình, bảo vệ chủ quyền vẫn là việc của mỗi người, từ biên giới, biển đảo đến việc hiểu đúng và trân trọng lịch sử. Là học sinh, em tự nhủ phải học thật tốt, sống có ích để xứng đáng với những người đã giữ gìn non sông này.

Đêm ấy, bên dòng Như Nguyệt, bốn câu thơ vang lên từ ngôi đền nhỏ đã khiến quân ta thêm vững lòng và kẻ địch hoang mang. Nhiều thế kỉ sau, tiếng thơ ấy vẫn còn vọng mãi trong trang sách và trong lòng người đọc. Sông núi nước Nam, bài thơ mà sử cũ gắn với tên tuổi Lý Thường Kiệt dù chưa rõ ai viết, đã chứng minh rằng lời nói đúng lẽ phải có sức mạnh không kém gươm giáo. Mỗi lần đọc lại, ta như được trở về cái đêm lịch sử ấy để nghe ông cha một lần nữa khẳng định: non sông này là của người Nam.

Câu thơ “Nam quốc sơn hà Nam đế cư” đến nay vẫn được người Việt nhắc lại mỗi khi nói về chủ quyền quốc gia. Điều đó cho thấy sức sống bền bỉ của Nam quốc sơn hà, một bài thơ không rõ tác giả, tương truyền gắn với Lý Thường Kiệt. Qua bốn câu thơ chữ Hán, cha ông đã gửi lại cho hậu thế một bài học không bao giờ cũ: đất nước có chủ thì không kẻ nào được tùy tiện xâm phạm, và lẽ phải luôn đứng về phía người giữ nước. Bài thơ vì thế sẽ còn sống mãi cùng lịch sử dân tộc.

Hai câu mở đầu bài Sông núi nước Nam đã làm trọn vai trò của một lời tuyên bố chủ quyền. Câu thứ nhất nêu rõ chủ nhân của non sông, câu thứ hai dựa vào “thiên thư” để biến điều ấy thành một sự thật đã định, không thể chối bỏ. Cách lập luận dựa vào niềm tin chung của thời đại khiến lời khẳng định có sức nặng, đến kẻ thù cũng khó lòng phản bác. Nhờ hai câu thơ này, bài thơ tương truyền của Lý Thường Kiệt đã đặt nền móng cho ý thức về lãnh thổ quốc gia trong văn học Việt Nam.

Với câu hỏi đầy phẫn nộ ở dòng thứ ba và lời khẳng định “Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư” ở dòng kết, hai câu cuối Sông núi nước Nam đã khép lại bài thơ bằng một tư thế hiên ngang. Kẻ thù bị gọi thẳng là “nghịch lỗ”, kẻ trái mệnh trời, và thất bại của chúng được báo trước như một điều tất yếu. Hai câu thơ thể hiện niềm tin mãnh liệt vào chính nghĩa cùng ý chí giữ nước kiên cường mà bài thơ thần khuyết danh, thường được gắn với tên Lý Thường Kiệt, đã trao lại cho bao thế hệ.

Tinh thần yêu nước trong Nam quốc sơn hà không ồn ào mà kết tinh ở ý thức chủ quyền rõ ràng, niềm kiêu hãnh của người Việt về đất nước mình và ý chí đánh giặc đến cùng. Chính tình cảm ấy đã biến bài thơ, tương truyền của Lý Thường Kiệt, thành nguồn sức mạnh giúp quân dân nhà Lý đẩy lùi quân Tống. Ngày nay, tình yêu nước ấy vẫn chảy trong mỗi người Việt, nhắc chúng ta biết trân trọng nền độc lập hôm nay và sẵn sàng góp sức bảo vệ Tổ quốc khi cần.

Đọc xong Sông núi nước Nam, em giữ mãi cảm giác tự hào như vừa được nghe chính ông cha mình cất tiếng. Bài thơ chưa rõ tác giả, tương truyền của Lý Thường Kiệt, ngắn đến mức có thể thuộc sau vài lần đọc, nhưng ý nghĩa của nó thì phải học cả đời mới thấm hết. Em hiểu rằng mỗi tấc đất hôm nay đều được giữ bằng mồ hôi, máu xương và ý chí bền bỉ của các thế hệ trước. Bài thơ đã gieo vào lòng em tình yêu quê hương và mong muốn góp một phần nhỏ bé vào việc dựng xây Tổ quốc.

Gần mười thế kỉ đã qua, những tranh luận quanh Sông núi nước Nam vẫn chưa dứt: ai là tác giả, bài thơ ra đời năm 981 hay 1077, chữ “cư” nên dịch là ở hay ngự. Nhưng chính những câu hỏi ấy lại cho thấy bài thơ chưa bao giờ trở thành một văn bản nằm yên trong sách; nó vẫn được đọc, được nghĩ và được yêu. Điều làm nên sức sống ấy không phải tên tuổi người viết, mà là chân lí giản dị bài thơ nêu lên: một dân tộc có chủ quyền thì không ai được xâm phạm, và kẻ làm điều phi nghĩa tất chuốc thất bại. Bài thơ tương truyền của Lý Thường Kiệt, vì thế, không chỉ thuộc về quá khứ mà còn là lời nhắc nhở cho hiện tại và tương lai.